Atatürk’e Hakaretin Cezası
Atatürk’e hakaret olarak da bilinen suç, 5816 sayılı kanun ile düzenlenmiştir. 5816 sayılı kanunun tam adı, Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’dur. Atatürk’e hakaret kanunu olarak da bilinen bu kanun ile, iki tür eylem suç olarak düzenlenmiştir. Bunlar Atatürk’ün hatırasına hakaret ile Atatürk heykel, büst ve abidelerine ve Atatürk’ün kabrine zarar verme eylemleridir.
Bu yazımızda Atatürk’e hakaret suçu nedir, Atatürk’e hakaret kanunu neleri düzenlemektedir, Atatürk’e hakaretin cezası ne kadardır gibi sorulara cevap vereceğiz.
Atatürk’e Hakaret Kanunu
Atatürk’e Hakaretin Cezası Nedir?
5816 sayılı Atatürk’e hakaret kanunu düzenlemesine göre Atatürk’e hakaretin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Cezaya konu eylem “Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret etmek veya sövmektir.”
Kişi şayet Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk’ün kabrini tahrip eder, kırar, bozar veya kirletirse Atatürk’e hakaret kanunu gereği bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası verilir.
Bu suçları bizzat işlemeyen ancak işlemeye başkalarını teşvik eden kişiler de asıl fail gibi cezalandırılmaktadır.
Yani, Atatürk’e hakaretin cezası 1-3 yıldır.
Atatürk’e Hakaret Kanunu Sık Sorulan Sorular
Atatürk’e Hakaretin Cezası Artırım Nedenleri
Yukarıda yer verdiğimiz suçların iki veya daha fazla kişi tarafından toplu olarak veya umumi veya umuma açık mahallerde yahut basın vasıtasiyle işlenmesi halinde Atatürk’e hakaret kanunu kapsamında verilecek ceza yarı oranında artırılır. Birinci maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenir veya bu suretle işlenmesine teşebbüs olunursa verilecek ceza bir misli artırılır.
Atatürk’e Hakaret Suçu Şikayete Tabi midir?
Uygulamada sıklıkla merak edilen sorulardan biri de, Atatürk’e hakaret kanunu kapsamındaki suçun şikayete tabi olup olmadığıdır. Atatürk’e hakaret suçu, bu bakımdan şikayete tabi suçlar arasında değildir. Soruşturması ve kovuşturması re’sen yapılmaktadır, herhangi bir şikayet aranmaz. Bu husus Atatürk’e hakaret kanunu 4. maddesinde belirtilmektedir.
Atatürk’e Hakaret Suçu ve Aleniyet Şartı
Atatürk’e hakaret kanunu madde 1’de “Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” hükmüne yer verilmekte olup Atatürk’e hakaret suçu işlenebilmesi için suç konusu eylemin aleni olması gerekmektedir. Aleni olarak işlenmesi halinde bir artırım haline gidilmez. Burada alenilik suçun bir şartıdır, aksi halde Atatürk’e hakaretin cezası verilmemelidir.
Sosyal Medyada Atatürk’e Hakaretin Cezası
Günümüzde 5816 sayılı kanun kapsamındaki Atatürk’e hakaret suçu genellikle sosyal medya üzerinden işlenmektedir. Twitter, Facebook, Instagram, Tiktok gibi sosyal medya platformları üzerinden Atatürk’e hakaret edilmesi halinde 5816 sayılı Atatürk’e hakaret kanunu kapsamında soruşturma başlatılabilmektedir.
Atatürk’e Hakaret Suçu CİMER Şikayeti
Atatürk’e hakaret kanunu kapsamındaki yargılamaların genellikle sosyal medya üzerinde dile getirilen ifadeler nedeniyle olduğunu belirtmiştik. Sosyal medya paylaşımları nedeniyle yürütülen soruşturmalar da çoğunlukla CİMER şikayetleri ile başlamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi üzerinden yapılan şikayetlerde öncelikle emniyet güçleri tarafından şüphelinin kimlik bilgileri tespit edilir ve akabinde savcılık şüphelinin ifadesinin alınması yönünde talimat verir. Bu ifade sonrasında iddianame düzenlenip düzenlenmeyeceğine savcılık makamı karar vermektedir. İddianamenin kabulü ile birlikte kamu davası açılır.
Atatürk’e Hakaretin Cezası Nedir
Atatürk’e Hakaret Suçu Görevli Mahkeme
Atatürk’e hakaret suçu kapsamında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Atatürk’e hakaret kanunu kapsamında açılacak kamu davası asliye ceza mahkemesinde görülür. Örnek vermek gerekirse, İstanbul ili Üsküdar ilçesinde ikamet eden şahsın sosyal medya platformu Facebook üzerinden yaptığı paylaşım nedeniyle Atatürk’e hakaret kanunu kapsamında soruşturma başlatılırsa bu soruşturmayı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür. Şayet kamu davası açılırsa da İstanbul Anadolu Adliyesi içerisinde bir Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir. Örnek vermek gerekirse, Mimar Sinan mah. Üsküdar / İstanbul adresinde ikamet eden Ahmet kişisinin Twitter paylaşımı nedeniyle hakkında Atatürk’e hakaret suçu kapsamında dava açılırsa bu dava İstanbul Anadolu Adliyesi 12. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülebilir.
Atatürk’e Hakaret Suçu Adli Para Cezası
Sık sık sorulan sorulardan biri de, Atatürk’e hakaretin cezası adli para cezası ‘na çevrilip çevrilemeyeceğidir. Adli para cezası yargılama sonucunda hapis cezasıyla olduğu gibi tek başına da uygulanabilmektedir.
Atatürk’e Hakaret Suçu Ceza Avukatı
Atatürk’e hakaret suçu yargılamaları asliye ceza mahkemesinde görülmekte olup bir avukat aracılığıyla takip edilmesinde yarar vardır.
Atatürk’e Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yazımızın son bölümünde Atatürk’e hakaret suçu hakkında Yargıtay kararlarını paylaşacağız.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2020/1896 E., 2020/4669 K. – Atatürk’e Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Dosya kapsamına göre, anılan Mahkemenin 27/12/2016 tarihli kararında sanığın kamu malına zarar verme suçundan cezalandırılmasına ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, sanığın Atatürk’ün hatırasına hakaret suçundan mahkumiyetine ve hükmolunan hapis cezasının ertelenmesine yönelik aynı Mahkemenin 27/12/2016 tarihli ve 2016/361 esas, 2016/910 sayılı kararının verildiği tarih itibariyle, hükümlünün adli sicil kaydı bulunmadığı gibi, sanık hakkında evvelce verilmiş ve kesinleşmiş bir hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının da olmadığı, suçtan kaynaklı bir zarar da bulunmadığı, suç işlemekten çekineceğine dair kanaate varıldığından bahisle sanık hakkındaki hapis cezasının ertelenmesine hükmolunduğu, kaldı ki sanığın üzerine atılı kamu malına zarar verme suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin erteleme hükümlerine göre sanığın daha lehine olduğu dikkate alındığında, hapis cezası ertelenen ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin engel durumu bulunmayan sanık hakkında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması hususu tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden” bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca, bozulması istenilmiş olmakla, – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2019/7876 E., 2020/2736 K. – Atatürk’e Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Dairemizin de benimsemiş olduğu YCGK 20.05.1991, E.1991/9-105 ve K.1991/168 sayılı kararında açıklandığı üzere, 5816 sayılı Kanun’un 1/2. fıkrasında düzenlenen “Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veya Atatürk’ün kabrini tahrip etme, kırma, bozma veya kirletme” suçunun oluşabilmesi için, eylemin Atatürk’ün hatırasına hakaret özel kastıyla gerçekleştirilmesi gerektiği cihetle; olay günü arkadaşları ile futbol oynayan suça sürüklenen çocuk …’nun meydanda bulunan Atatürk heykelinin bulunduğu yapının üstüne çıkmaya çalıştığı, ancak çıkamaması üzerine eline geçirdiği mermer parçasını fırlatarak heykelin alt kısmında bulunan mermeri kırmasından ibaret eyleminde, Atatürk’ün hatırasına hakaret özel kastının bulunmadığı, eylemin kamu malına zarar verme suçunu oluşturduğu gözetilmeksizin, yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi, Yasaya aykırı, suça sürüklenen çocuk müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, sonuç ceza yönünden kazanılmış hakkın saklı tutulmasına, 04.06.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2019/4869 E., 2019/8859 K. – Atatürk’e Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
II-Sanık … hakkında Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret suçundan verilen beraat hükmüne yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz talebinin incelenmesine gelince; Hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir, bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Bu bağlamda, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerektiği cihetle; somut olayda, sanık …’ın, Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’ün ölüm yıldönümü olan 10/11/2014 tarihinde sosyal paylaşım sitesinden, iskele üzerinde sıva yapan inşaat işçilerinin ellerindeki mala ile selam verdikleri fotoğrafı paylaşarak, üzerine “Saat 09:05:))), kat 4 yer iskele ataputa saygıda kusur yok,” “Bugün Atatürk’ü Anma Günü, ben de seni anıyorum, iyi ki yoksun Atatürk” ile “BU TİRANI özlediğimizi kim söyledi, iyi ki yoksun” şeklinde yazılı ve görsel paylaşımlarda bulunduğu anlaşılmakla, sanığın “ataput ve tiran” şeklindeki sözlerinin açıkça hakaret niteliği taşıdığı ve suç oluşturan ifadelerin düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği gözetilmeden, sanığın mahkumiyeti yerine beraatine karar verilmesi,
Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. Maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.12.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi. – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/4079 E., 2015/3235 K. – Atatürk’e Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Gerekçeli karar başlığında suç tarihinin 16.09.2014 olarak değiştirilmesi mahallinde düzeltilebilir yazım hatası kabul edilmiştir.
Sanığın paylaşımları herkese açık olan ve herkes tarafından görüntülenen… uzantılı facebook sosyal paylaşım sitesinde Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili, T.C. çapulçu … kullanıcı isimli şahıs tarafından yapılan “ATamın hiç bir cumayı kaçırmadığını, Dolmabahçe sarayında tek başına kıldığını biliyor muydunuz?” şeklindeki yorumu ile … kullanıcı isimli şahıs tarafından yapılan ” her pazar muhakkak günah çıkarırdı desen daha çok inanırdık, çünkü cumalar sarayda değil camiide tek başına değil cemaat ile kılınır” şeklindeki yorumu ve hür-davalı genç kullanıcı isimli şahıs tarafından “Atatürk’e atılan en büyük iftira ona Müslüman denilmesidir. Allah ıslah etsin bunları, yaw çok güldüm” şeklindeki yorumları paylaştığı, yorumların bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ağır eleştiri sınırını aşarak Mustafa Kemal Atatürk’ün onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaştığı, böylece sanığa atılı suçun sübuta ulaştığı gözetilmeden yazılı şekilde beraatine karar verilmesi yasaya aykırı bulunduğundan hükmün BOZULMASINA, 12.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2019/3346 E. , 2021/13103 K.
Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Sanıkların okul bahçesinde Atatürk büstünün önünde durarak ve her iki ellerinin orta parmağını göstermek suretiyle hakarette bulundukları, daha sonra bu fotoğrafın fotomontaj yöntemiyle büst üzerine denk gelecek şekilde bir çift şaşı göz imgesi yerleştirilerek “buda sana girsin Ata” şeklinde yazı yazılıp cep telofonuna da kayıt ettikleri, eylemin okul bahçesinde meydana gelmiş olması sebebiyle aleniyet şartının da gerçekleştiği, bu nedenle sanıklara atılı suçun tüm unsurları itibariyle oluştuğu gözetilmeden, sanıkların atılı suçtan mahkumiyeti yerine yazılı gerekçelerle beraatine karar verilmesi,
Yasaya aykırı bulunduğundan, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları da bu nedenle yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı CMK.nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 8/1. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 19/10/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2019/1725 E., 2019/2875 K.
Sağlık ocağında doktorluk yapan ve akıl hastalığı sebebiyle cezai sorumluluğu bulunmadığı anlaşılan sanığın, sağlık ocağındaki hasta muayene odasında bulunan Atatürk portresinin camını kırıp yol kenarına atmasından ibaret eyleminin, 5816 sayılı Kanun’un 1. maddesinde düzenlenen Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret suçunu oluşturduğu, iddddianamedeki anlatım ile sevk maddeleri arasında uyumsuzluk bulunması ve sevk maddelerinin yanılgı sonucu belirlenmesi durumunda suç vasfının iddianame metninden açıkça saptanabilen suça göre belirlenmesi gerektiği ve mahkemece iddianamede anlatılan eylemin subutu kabul edilerek hüküm kurulduğu anlaşılmakla, tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir. – Atatürk’e hakaretin cezası
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/6807 E., 2016/61 K.
Tüm dosya kapsamına göre, sanığın kimliği tespit edilemeyen şahıslarla birlikte Fevzipaşa İlköğretim Okulu’nun bahçesinde bulunan Atatürk büstünü tahrip ederek yerinden söktükleri ve benzin dökerek ateşe verdikleri olaya ait görüntülerin sanığa ait cep telefonu ile kayıt altına alındığının anlaşılması karşısında, eylemin Atatürk’ün manevi şahsiyetine hakaret etme amacıyla özel saikle işlenmesi nedeniyle, 5816 sayılı Kanunun 2/1. maddesinde düzenlenen suçu oluşturacağı, hukuki durumunun buna göre takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması, – Atatürk’e hakaretin cezası
Bu yazımızda 5816 Sayılı Atatürk’e hakaret kanunu kapsamında düzenlenen suç ve Atatürk’e hakaretin cezası hakkında bilgilere yer verdik. Bilgi ve randevu için 0506 976 23 55 numaralı telefon üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu konuyla bağlantılı olarak Cumhurbaşkanına Hakaret Davası Nasıl Sonuçlanır? ve Hapishane Nedir? Türkiye Hapishane Kuralları başlıklı yazılarımız da ilginizi çekebilir.