Basit Yaralama Suçu ve Cezası (TCK 86)

Bir tartışma ya da kavga sonrası “basit yaralama suçu cezası ne kadar, şikâyetçi olunmazsa dava düşer mi, uzlaşma mümkün mü?” diye merak ediyorsunuz. Basit yaralama (kasten yaralama), günlük hayatta en sık karşılaşılan suç tiplerinden biridir; ancak yaralanmanın ağırlığına, kullanılan araca ve taraflar arasındaki ilişkiye göre sonuç tamamen değişir. Bu yazıda basit yaralama suçunu ve cezasını güncel TCK 86 hükümleri ışığında, sade bir dille açıklıyoruz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; aşağıdaki bilgiler somut olayınızdaki hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz.

Basit Yaralama (Kasten Yaralama) Nedir?

Kasten yaralama suçu, TCK’nın 86. maddesinde düzenlenir ve başkasının vücuduna acı verme ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olma fiilidir. Korunan değer kişinin vücut dokunulmazlığı ve beden bütünlüğüdür. Kanun, her yaralamayı aynı kefeye koymaz; yaralanmanın ağırlığına ve olayın özelliklerine göre üç katmanlı bir yapı öngörür: temel hal (86/1), daha az cezayı gerektiren hal (86/2) ve nitelikli haller (86/3).

Basit Yaralama Suçunun Cezası

Cezalar, 04.06.2025 tarihli 7550 sayılı Kanun ile güncellenmiştir. Güncel tablo şu şekildedir:

Hal	Tanım	Ceza
TCK 86/1 (temel hal)	Basit tıbbi müdahale ile giderilemeyen yaralanma	1 yıl 6 ay – 3 yıl hapis
TCK 86/2 (daha az ceza)	Basit tıbbi müdahale ile giderilebilen hafif yaralanma	6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezası
TCK 86/3 (nitelikli haller)	Aşağıdaki ağırlaştırıcı haller	Yarı oranında artırım (f bendinde bir kat)

İki kritik ayrıntı: TCK 86/1’de hükmedilen hapis cezası, kasten işlenen bir suç olduğu için adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2). Ayrıca 86/2’de suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı 9 aydan az olamaz (12.05.2022 tarihli 7406 sayılı Kanun).

“Basit Tıbbi Müdahale” (BTM) Ne Demek?

Suçun 86/1 mi yoksa 86/2 mi sayılacağını belirleyen ölçüt, yaralanmanın basit bir tıbbi müdahale ile giderilip giderilemeyeceğidir. Adli Tıp ölçütlerine göre BTM kapsamına giren hafif yaralanmalara örnekler:

• Tokat, yumruk sonucu oluşan morluk, sıyrık, çizik;
• Yüz bölgesinde 5 cm’e kadar, vücudun diğer bölgelerinde tek lezyon 10 cm’e kadar, toplam 20 cm’e kadar olan cilt ve cilt altı yaralar.

Bunun ötesindeki (kemik kırığı, derin kesi, uzun tedavi gerektiren) yaralanmalar BTM ile giderilemez sayılır ve TCK 86/1 kapsamına girer. Önemli bir Yargıtay ölçütü: diş, bilimsel olarak kemik sayılmadığından, diş kırığı kemik kırığına ilişkin nitelikli halle değil, BTM ile giderilemeyen basit yaralama (TCK 86/1) kapsamında değerlendirilir (Yargıtay 3. CD, K. 2016/14136).

Şikâyet ve Uzlaşma: Hangi Hâl Şikâyete Tabi?

Bu, dosyanın kaderini belirleyen en önemli usul konusudur:

• Yalnızca TCK 86/2 (BTM ile giderilebilen) şikâyete tabidir. Mağdurun, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyet etmesi gerekir (TCK 73). Şikâyet edilmezse veya şikâyetten vazgeçilirse dava düşer / kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
• TCK 86/1 (temel hal) ve TCK 86/3 (nitelikli haller) şikâyete tabi değildir; Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen soruşturulur. Bu hallerde şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez.

Uzlaştırma açısından: TCK 86/1 ve 86/2 uzlaştırmaya tabidir (dava şartı). Nitelikli haller (TCK 86/3) ise uzlaşma kapsamı dışındadır. Önemli bir uyarı: Karakolda “şikâyetçi değilim” diyen mağdur, 86/2 kapsamındaki bir fiilde sonradan şikâyetçi olamaz; şikâyet hakkından bir kez feragat eden bir daha kullanamaz.

Nitelikli Haller (TCK 86/3)

Aşağıdaki hallerde ceza yarı oranında (f bendinde bir kat) artırılır ve suç şikâyete tabi olmaktan çıkar:

• (a) Üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı işlenmesi. (Önemli: Yargıtay’a göre evlatlık, üvey kardeş, nişanlı veya resmî nikâhsız eş bu kapsamda değildir; kan hısımlığı aranır — Yargıtay CGK, E. 2018/3-412, K. 2019/614.)
• (b) Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenmesi.
• (c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenmesi.
• (d) Kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanarak işlenmesi.
• (e) Silahla işlenmesi. (Bıçak, sopa, taş gibi araçlar da “silah” sayılabilir.)

Örneğin bıçakla veya sopayla basit yaralamada, BTM ile giderilebilen yaralamada ceza yaklaşık 9 ay – 2 yıl 3 ay; BTM ile giderilemeyen yaralamada ise yaklaşık 2 yıl 3 ay – 4 yıl 6 ay aralığına çıkar.

Yaralama Ağırsa: Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 87)

Yaralama; duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması/yitirilmesi, kemik kırığı, hayati tehlike, çocuğun düşmesi gibi ağır sonuçlara yol açmışsa, ceza TCK 87 uyarınca daha da artırılır. Burada kritik bir nokta vardır: TCK 87, ancak fiilin TCK 86/1 kapsamında olması hâlinde uygulanır; BTM ile giderilebilen (86/2) bir fiilde, nitelikli hal bulunsa bile 87. madde uygulanmaz.

HAGB, Haksız Tahrik ve Hukuka Uygunluk

• HAGB: Hükmolunan ceza 2 yıl veya altındaysa ve diğer şartlar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
• Haksız tahrik (TCK 29): Yaralama, haksız bir fiilin doğurduğu öfke veya şiddetli elemin etkisiyle işlenmişse cezada indirim yapılır.
• Hukuka uygunluk (TCK 26): Hakkın kullanılması kapsamında, kurallarına uygun spor faaliyetleri veya tıbbi müdahaleler suç oluşturmaz.

İspat, Tazminat ve Görevli Mahkeme

En önemli delil, mağdura ait adli (sağlık) rapordur; ayrıca tanık beyanları, kamera kayıtları ve olay yeri tespitleri değerlendirilir. Mağdur, ceza davasından bağımsız olarak maddi ve manevi tazminat davası da açabilir. Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Ayrıca kadına karşı kasten yaralamada, basit/nitelikli ayrımı gözetilmeksizin tutuklama kararı verilebilir.

İlgili yazı: Adam Yaralama Suçu

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Basit yaralamanın cezası ne kadar? Basit tıbbi müdahale ile giderilebilen yaralamada (TCK 86/2) 6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para; BTM ile giderilemeyen yaralamada (TCK 86/1) 1 yıl 6 ay – 3 yıl hapis cezası öngörülür. Nitelikli hallerde ceza yarı oranında artar.

Basit yaralama şikâyete bağlı mı? Yalnızca BTM ile giderilebilen yaralama (TCK 86/2) şikâyete tabidir ve şikâyet süresi 6 aydır. Temel hal (86/1) ve nitelikli haller (86/3) re’sen soruşturulur; şikâyetten vazgeçmek bu hallerde davayı düşürmez.

Şikâyetimden vazgeçersem dava düşer mi? 86/2 kapsamındaki bir fiilde şikâyetten vazgeçilirse dava düşer. Ancak nitelikli hal veya BTM ile giderilemeyen yaralama varsa vazgeçme tek başına davayı düşürmez.

Tokat atmak suç mu? Evet. Tokat sonucu morluk/sıyrık oluşması basit yaralamadır ve genellikle BTM ile giderilebilen (TCK 86/2) kapsamında değerlendirilir; somut duruma göre nitelikli hal de gündeme gelebilir.

Bıçakla veya sopayla yaralama daha mı ağır cezalandırılır? Evet. Silahla (bıçak, sopa, taş vb.) işlenen yaralama TCK 86/3-e nitelikli hali sayılır, ceza yarı oranında artar ve suç şikâyete tabi olmaktan çıkar.

Eşe veya kardeşe karşı yaralama nitelikli hal mi? Eş, boşandığı eş, üstsoy, altsoy ve kardeşe karşı işlenmesi nitelikli haldir. Ancak Yargıtay’a göre evlatlık, üvey kardeş ve nişanlı bu kapsamda değildir; kan hısımlığı aranır.

Basit yaralamada uzlaşma zorunlu mu? TCK 86/1 ve 86/2 uzlaştırmaya tabidir; bu hallerde dava açılmadan önce uzlaştırma prosedürü uygulanması dava şartıdır. Nitelikli haller uzlaşma kapsamı dışındadır.

Sonuç

Basit yaralama suçunda sonuç; yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilip giderilemediğine, kullanılan araca ve taraflar arasındaki ilişkiye göre kökten değişir. BTM ile giderilebilen yaralama şikâyete tabiyken (TCK 86/2), temel hal ve nitelikli haller re’sen soruşturulur. Silahla veya eşe/kardeşe karşı işlenme gibi nitelikli haller cezayı artırır ve suçu şikâyetten bağımsız hale getirir. Doğru adli rapor, fiilin doğru nitelendirilmesi ve usul (şikâyet/uzlaşma) süreçlerinin yönetimi sonucu belirler.

Her dosya kendine özgüdür; sürecin ilk aşamadan doğru yönetilmesi hak kayıplarını önler. Durumunuza özel bir değerlendirme için ceza hukuku alanında bir avukata danışmanız yerinde olur.

---

Yazar Hakkında Av. Burakhan Çalışkan — Çalışkan Hukuk Bürosu, İletişim: 0 506 976 23 55 Av. Burakhan Çalışkan, kasten yaralama (TCK 86-87) ve vücut dokunulmazlığına karşı suçlar dahil olmak üzere ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Şikâyet ve uzlaştırma süreçleri, nitelikli hal ve haksız tahrik değerlendirmeleri ile soruşturma ve kovuşturma aşamasında mağdur vekilliği ve şüpheli/sanık müdafiliğini titizlikle yürütür. İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’deki dosyalarda aktif olarak görev alır. İstanbul Barosu’na kayıtlıdır.