Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde düzenlenmektedir. Cumhurbaşkanına hakaret eyleminin yaptırıma tabi tutulduğu söz konusu madde, kanunun “Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme ile cumhurbaşkanlığı makamının şeref ve saygınlığı korunmak istenmektedir. Bu yazımızda cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası ne kadardır sorusuna yanıt verecek, sık sorulan soruları cevaplayacağız. Yazının son bölümünde de cumhurbaşkanına hakaret suçu yargıtay kararları yer almaktadır.
istanbul ceza avukatı
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
İlgili kanun maddesine göre cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası 1-4 yıl arası hapis cezası olarak belirtilir.
Kanunun ikinci maddesine göre, cumhurbaşkanına alenen hakaret edilmesi halinde cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası altıda bir oranında artırılır.
Cumhurbaşkanına hakaret suçu kapsamında yapılacak kovuşturmalarda, Adalet Bakanının izninin alınması gerekmektedir. Bu usuli bir şarttır.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Sık Sorulan Sorular
Yazımızın bundan sonraki kısmında cumhurbaşkanına hakaret suçu kapsamında merak edilen sorulara yanıt vereceğiz.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Davası
Son yıllarda TCK 299 cumhurbaşkanına hakaret suçu davaları sayılarında ciddi oranda artış görülmektedir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşturan fiillerin genellikle sosyal medya üzerinden gerçekleştirildiği görülmektedir.
Whatsapp Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
Whatsapp üzerinden Cumhurbaşkanına hakaret suçu farklı şekillerde gerçekleşebilir. Genellikle birden fazla kimsenin bulunduğu Whatsapp gruplarında cumhurbaşkanına hakaret suçu işlenebildiği gibi kimi durumlarda Whatsapp durumu paylaşarak da TCK 299 kapsamında suç işlenebilmektedir.
Twitter Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
Uygulamada sıklıkla rastlanan hali Cumhurbaşkanına hakaret suçunun Twitter üzerinden gerçekleştirilmesidir. Fiil genellikle tweet ya da mention atarak gerçekleştirilmektedir. Bir başka tweet alıntılanarak yazılanlar da suçun konusunu oluşturabilmektedir.
Facebook Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
Sosyal paylaşım sitesi olan Facebook üzerinden de TCK 299 kapsamında cumhurbaşkanına hakaret suçu işlenebilir. Genellikle yorum yaparak ya da post oluşturarak işlenen cumhurbaşkanına hakaret suçu tıpkı diğer mecralarda olduğu gibi cezaya tabidir.
Youtube Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
Youtube esas olarak bir video paylaşım sitesi olup video paylaşmanızı, başka videoları izlemenizi ve yorum yapmanızı sağlar. Youtube üzerinden cumhurbaşkanına hakaret fiili genel itibariyle video içeriğinde sarf edilen sözlerle veya video altına yapılan yorumlarla işlenebilmektedir.
cumhurbaşkanına hakaret yargıtay kararları
Instagram Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası
Bir fotoğraf paylaşım sitesi olan Instagram üzerinden de cumhurbaşkanına hakaret suçu işlenebilmektedir. Instagram üzerinden yapacağınız hikaye, post, reels paylaşımlarıyla veya yapacağınız yorumlarla cumhurbaşkanına hakaret fiilini meydana getirebilirsiniz.
Cumhurbaşkanına Hakaret CİMER Şikayeti
Cumhurbaşkanına hakaret suçu çeşitli şekillerde işlenmekteyse de uygulamada gördüğümüz kadarıyla söz konusu suç genellikle CİMER sistemi üzerinden yapılan şikayetler sonucunda soruşturma konusu edilmektedir. Yapılan paylaşımların ekran görüntüleri alınarak CİMER sistemi üzerinden şikayet oluşturulmakta ve bu şikayet doğrultusunda bir emniyet raporu düzenlenmekte. Bu rapor üzerinden yürütülen soruşturma sonucunda duruma göre iddianame düzenlenerek kamu davası açılabildiği gibi doğrudan takipsizlik kararı da verilebilmektedir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Davası
Cumhurbaşkanına hakaret suçu hakkında yürütülen soruşturma neticesinde şayet takipsizlik yani kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmezse bu durumda iddianame düzenlenir. İddianamenin kabul edilmesi halinde kamu davası açılır ve artık şüpheli kişi, sanık sıfatını alır. Sanık sıfatıyla duruşmaya katılması ve sorgusunun yapılması zorunludur. Bu sorguda genellikle mahkeme hakimi kendisine söz konusu ifadeler hakkında söyleyeceklerini sorar ve cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası verilip verilmeyeceği hususu mahkeme tarafından her aşamada değerlendirilir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu yargılamaları uzun sürmez. Bir-iki duruşma ile karar verilebilir dava türlerindendir. Önemli olan savunma stratejisi belirlemek ve bu doğrultuda hareket etmektir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçunda Aleniyet
Cumhurbaşkanına hakaret suçu aleni şekilde işlenmesi halinde cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası 1/6 oranında artılır. Bu bakımdan suçun aleni olarak işlenip işlenmemesi verilecek ceza miktarını doğrudan etkilemektedir. Hangi hallerde aleni şekilde işlendiği, hangi hallerde aleniyetin sağlanmadığı önemlidir. Örneğin aşağıdaki durumlarda suç aleni şekilde işlenmiştir;
- Kişi, kahvehanede insanların duyacağı şekilde Cumhurbaşkanı’na hakaret etmişse,
- Kişi, çalışma arkadaşlarının bulunduğu Whatsapp grubunda Cumhurbaşkanı’na hakaret etmişse,
- Kişi, Twitter sosyal medya sitesi üzerinden attığı tweet ile Cumhurbaşkanı’na hakaret etmişse…
Bu ve benzeri hallerde cumhurbaşkanına hakaret suçu aleni şekilde işlenmiş kabul edilir. Suçun aleniyet unsuruyla birlikte işlenmesi halinde cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası 1/6 oranında artırılır.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu HAGB Uygulanır mı?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu hakkında sık sorulan sorulardan biri de HAGB yani, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulama alanı bulup bulmayacağıdır. HAGB şartlarının sağlanması halinde cumhurbaşkanına hakaret suçu yargılamasında HAGB uygulanabilir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Şikayete Tabi midir?
Hayır. Cumhurbaşkanına hakaret suçu şikayete tabi değildir, resen soruşturma ilkesine tabidir. TCK 299 kapsamında yapılacak soruşturma ve kovuşturmalar resen soruşturulur. Dava zamanaşımı süresi ise 8 yıldır. Örnek vermek gerekirse, 2012 yılında Facebook üzerinden yaptığınız bir paylaşım nedeniyle 2022 yılında soruşturulmaz veya kovuşturulmazsınız. Aksi, hukuka aykırıdır.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Uzlaşma
Cumhurbaşkanına hakaret suçu uzlaştırmaya tabi suçlar arasında değildir. Hakaret, tehdit gibi kimi suçlarda gördüğümüz uzlaştırma kurumu, TCK 299 kapamındaki cumhurbaşkanına hakaret suçunda uygulama alanı bulmamaktadır. Dolayısıyla uzlaştırma hükümleri uygulanmaz.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Görevli Mahkeme
Cumhurbaşkanına hakaret suçu davalarında görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Örnek vermek gerekirse İstanbul ili Üsküdar ilçesi sınırlarında ikamet eden kimse hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle kamu davası açılması halinde görevli ve yetkili mahkeme İstanbul Anadolu Adliyesi Asliye Ceza Mahkemesi olacaktır.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası – Adli Para Cezası
Cumhurbaşkanına hakaret suçu yargılamalarında şayet şartları sağlanıyorsa verilecek ceza adli para cezasına çevrilebilir. Kanun, alternatifli olarak veya birlikte adli para cezasından bahsetmemekte olup şayet verilecek ceza 1 yıl ve altında olursa cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası adli para cezasına çevrilebilir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası ve Erteleme
Cumhurbaşkanına hakaret suçu davası neticesinde ceza verilmesi halinde erteleme şartları sağlanıyorsa, erteleme kararı verilebilir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Cezası Af Beklentisi
Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve benzer suç tiplerinde 2023 seçimlerine yaklaşırken bir “af” kararı alınacağı yönünde beklenti mevcuttur. İnfaz rejimi düzenlemesi şeklinde de yapılabilecek olup bu konudaki bilgilerin şu an için kulis bilgisi niteliğinde olduğunu söyleyebiliriz. Ancak savunma stratejisi olarak, mevcut yargılamaların uzatılarak 2023 seçimlerinin beklenmesi tercih edilebilir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Avukatı
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, avukatla takip edilmesinde fayda olan suç tiplerindendir. Verilecek cezanın sınırı, zincirleme suç hükümleri aleniyet unsuru gibi unsuruların her dosya özelinde ayrı değerlendirmeye tabi tutulması, hakaret olduğu iddia edilen ifadelerin değerlendirilerek savunma stratejisi oluşturulması önemlidir.
Çalışkan Hukuk Bürosu olarak cumhurbaşkanına hakaret suçu davalarında öncelikle usuli şartların sağlanıp sağlanmadığını inceler, akabinde esasa ilişkin savunma stratejisi oluştururuz. Önceliğimiz beraat odaklı savunma stratejisi olup bu yönde itiraz ve iddialarımızı hazır hale getirir, bu süreçte müvekkil ile iletişim halinde oluruz.
Cumhurbaşkanına Hakaret Savunma Dilekçesi
Cumhurbaşkanına hakaret dosyalarında titiz bir şekilde hazırlanmış savunma dilekçesi dosya hakkında verilecek kararı büyük oranda belirleyecektir. Bu bakımdan, savunma dilekçesinin dosya özelinde düzenlenmesi ve doğru yüksek yargı içtihatlarıyla desteklenmesi önem arz etmektedir.
Buraya tıklayarak, örnek cumhurbaşkanına hakaret savunma dilekçesi metnine ulaşabilirsiniz.
Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2016/7445 E. , 2017/3464 K. “İçtihat Metni” Suç : Cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası
“Dosya incelenerek gereği düşünüldü: Sanığın sosyal medya hesabı olan facebookta paylaştığı Cumhurbaşkanına ve katılan …’ya galiz sövme içerikli sözlerin, hem Cumhurbaşkanına hakaret hem de katılan …’ya hakaret suçunu oluşturduğu gözetilmeden, koruduğu hukuki değer, unsurları ve kanunda düzenlendikleri yer itibariyle iki ayrı suç olan TCK’nın 299 ve 125. maddelerinin aynı suç kabul edilip, şartları oluşmadığı halde aynı neviden fikri içtimaı düzenleyen TCK’nın 43/2 maddesi tatbik edilmek suretiyle eksik ceza tayininde hukuki isabet bulunmaması, Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafii ve katılan … vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 28.03.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” – Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2016/7269 E. , 2017/3359 K. “İçtihat Metni” Suç : Cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası
“Dosya incelenerek gereği düşünüldü: Yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak; Sanığın suça konu cumhurbaşkanına hakaret içerikli dilekçeyi kapalı cezaevi müşahede odasında yazması ve yazılan dilekçenin kontrol aşamasında işleme konulması karşısında, aleniyet unsurunun bulunmadığı gözetilmeden, verilen cezada TCK 299/2 maddesi gereğince artırım yapılması, Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 21.03.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” – Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2017/3601 E. , 2018/2785 K. “İçtihat Metni” Suç : Cumhurbaşkanına hakaret suçu cezası
“Cumhurbaşkanına hakaret suçu TCK 299 maddesinde düzenlenmiştir. Birinci fıkraya göre Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi 1 yıldan 4 yıla kadar cezalandırılacağı, ikinci fıkrada suçun alenen işlenmesi halinde cezanın altıda bir oranında arttırılacağı üçüncü fıkrada ise bu suçtan dolayı kovuşturma yapılmasının Adalet Bakanının iznine tabi olduğu belirtilmiştir. Bu husus yargılama şartıdır. Ceza Muhakemesinde yargılama şartı yargılama yapılmasının bazı şartlara tabi tutulması olarak tanımlanmıştır. Mahkeme yargılama şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini re’sen araştırır. Burada söz konusu olan “şart” “olmazsa olmaz” (sine qua non) anlamındaki şarttır. Yani şartın bulunmaması yargılamaya engel olur, sanık cezalandırılamaz. İzin şartı da bir yargılama şartıdır. Kanun koyucu bazı suçlardan dolayı dava açılmasının uygunluğu bakımından tereddüte düşmüş ve tereddüt yenilinceye kadar dava açılmasın demiştir (Feridun Yenisey, Ayşe Nuhoğlu Ceza Muhakemesi Hukuku S.573 v.d). Bir yargılama şartı olan Adalet Bakanının izninin kural olarak soruşturma aşamasında alınması gerekmektedir. Ancak izin alınmadan açılan kamu davasını yanlışlıkla kabul eden mahkemenin durumu fark ettiğinde derhal DURMA kararı vererek izin talep etmesi izin verilirse yargılamaya devam ederek hüküm kurması, izin verilmez ise CMK 223/8 maddesi uyarınca DÜŞME kararı vermesi gerekmektedir. Bu açıklamalar ışığında somut dosya incelendiğinde sanık … hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan TCK 299/3 maddesi uyarınca Adalet bakanından izin alınmadan açılan kamu davasını kabul eden Elbistan 3. Asliye Ceza Mahkemesinin durumu fark edince derhal Durma kararı vererek sanık hakkında kovuşturma izni verilip verilemeyeceğini Adalet Bakanlığından sorması gerekirken bundan zühul ile yargılamaya devam ederek karar vermesi usul ve yasaya aykırıdır.” – Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2017/3746 E. , 2019/13117 K.
“Ancak; Cumhurbaşkanına hakaret ile birlikte başka kişilere de hakaret suçunun işlenmesi halinde TCK’nın 299. ve 125. maddeleri ihlal edilmesine karşın, eylemin tek olması nedeniyle, TCK’nın 44. maddesi gereğince daha ağır hüküm içeren TCK’nın 299. maddesi uyarınca sanığın mahkumiyetine karar verilmelidir. Sanığın 13/12/2014 tarihinde twitter isimli internet sitesinde yapmış olduğu iddianame konusu paylaşımı içerisinde hem Cumhurbaşkanına ve hem de Başbakan’a hakaret eylemlerini gerçekleştirdiği somut olayda, UYAP’tan yapılan sorgulamaya göre sanığın aynı sözleri nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaret suçundan Ankara 20. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2015/586 Esas sayılı üzerinden yargılandığının anlaşılması karşısında, sözkonusu dava dosyası getirtilerek, tüm kanıtların birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle karar verilmesi,” – Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2016/4827 E., 2017/3963 K. “İçtihat Metni” Suç : Cumhurbaşkanına hakaret
“Hakaret kabul edilen “hain” kelimesini de içeren yazı amaç, kapsam ve bağlam noktalarında bir bütün olarak değerlendirildiğinde; tercih edilen ifadenin doğrudan Cumhurbaşkanı’nın şeref ve saygınlığına yönelmeyip Cumhurbaşkanının, milli güvenlik ve dış politikalarla ilgili tutumuna yönelen ağır eleştiri mahiyetinde olup ifade özgürlüğü kapsamında kabul edilmesinde zorunluluk bulunduğundan hukuka aykırılık unsuru taşımadığından unsurları itibarıyla oluşmayan müsnet suçtan beraati yerine yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi, … Bozmayı gerektirmiş olup, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 04.05.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.”
2-) Kabul ve uygulamaya göre de,
a-) Sanığın hakaret içeren yazıyı facebook isimli sosyal paylaşım platformu üzerinden paylaşması karşısında, hakaret suçunun aleniyet içerip içermediği tartışılıp neticesine göre, TCK 299/1. maddesi gereğince tayin olunan cezadan TCK’nın 299/2. maddesi gereğince artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi
b-) Adli para cezalarının yerine getirilmemesi halinde 6545 sayılı Kanunla değişik 5275 sayılı Kanunun 106/3. maddesi uyarınca infaz aşamasında re’sen uygulama yapılabileceği nazara alındığında hüküm fıkrasında TCK’nın 52/4. maddesi gereğince ihtarat yapılması, Bozmayı gerektirmiş olup, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 04.05.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” – Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yargıtay Kararları