Kısa cevap: TCK m. 188/5 uyarınca uyuşturucu ticareti suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır. Ayrıca TCK m. 220 uyarınca örgüt kurma veya yönetme fiili de ayrı ve bağımsız bir suç olarak cezalandırılır.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında birden fazla kişinin yer aldığı olaylarda, olayın “üç kişiyle birlikte işlenen suç” mu yoksa “örgütlü suç” mu olduğu sıkça karıştırılmaktadır. Bu yazıda TCK m. 188/5 ve TCK m. 220 çerçevesinde bu iki durumun farkları ve öngörülen ceza artırımları ele alınmaktadır.
Üç Kişiyle İşlenme ile Örgütlü İşlenme Arasındaki Fark Nedir?
Kısa Cevap: TCK m. 188/5’teki üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenme hâli ile örgütlü işlenme hâli birbirinden farklıdır. Üç kişinin bir araya gelerek tek bir olayda suç işlemesi ceza yarı oranında artırılmasını gerektirirken, kalıcı bir yapı, hiyerarşi ve süreklilik taşıyan bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı bir kat artırır.
TCK m. 220 Ayrı Bir Suç mudur?
Kısa Cevap: Evet. TCK m. 220/4 uyarınca örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi hâlinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur. Bu nedenle örgütlü bir uyuşturucu ticareti dosyasında kişi hem TCK m. 220 kapsamında örgüt üyeliği veya yöneticiliğinden, hem de TCK m. 188 kapsamında ayrıca cezalandırılabilir.
Kurucu, Yönetici ve Üye Arasındaki Ceza Farkı Nedir?
Kısa Cevap: TCK m. 220/1 uyarınca örgütü kuran veya yönetenler beş yıldan on yıla kadar hapis cezası alırken, TCK m. 220/2 uyarınca örgüte üye olanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Örgütün var sayılabilmesi için en az üç kişinin bir araya gelmiş olması kanunda açıkça aranmaktadır.
Silahlı Örgüt Ağırlaştırıcı Sebep midir?
Kısa Cevap: TCK m. 220/3 uyarınca örgütün silahlı olması hâlinde, kurucu, yönetici ve üyeler hakkında yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısı oranında artırılır. Uyuşturucu ticareti dosyalarında ele geçirilen silahların örgütün yapısına ait olup olmadığı, bu artırımın uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan etkileyen bir husustur.
Sonuç ve Değerlendirme
Uyuşturucu ticareti suçuna örgüt boyutunun eklenmesi, hem TCK m. 188 kapsamındaki cezanın artırılmasına hem de TCK m. 220 kapsamında ayrı bir mahkûmiyete yol açabilmektedir. Bu nedenle dosyada iddia edilen yapının gerçekten kanunda aranan süreklilik, hiyerarşi ve amaç suçları işlemeye elverişlilik unsurlarını taşıyıp taşımadığının titizlikle incelenmesi, savunma açısından kritik önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Örgüte yardım eden kişi de cezalandırılır mı?
Evet. TCK m. 220/7 uyarınca örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi de örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Ancak bu kişiye verilecek ceza, yaptığı yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir; bu, örgüt üyeliğinden ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Tek seferlik bir ortaklık örgüt sayılır mı?
Hayır, tek seferlik veya geçici bir iş birliği, kanunda aranan süreklilik, hiyerarşi ve yapılanma unsurlarını taşımadığı sürece örgüt olarak nitelendirilmez. Böyle bir durumda TCK m. 220 değil, ancak koşulları varsa TCK m. 188/5’teki üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenme hükmü gündeme gelebilir.
Örgüt suçlamasına itiraz edilebilir mi?
Evet. Dosyada iddia edilen yapının kanunda aranan süreklilik, hiyerarşi ve amaç suçları işlemeye elverişlilik unsurlarını gerçekten taşıyıp taşımadığı, savunma tarafından delillerle sorgulanabilecek bir husustur. Örgüt suçlamasının somut delillerle yeterince temellendirilmediği hâllerde bu nitelendirmeye karşı itiraz edilmesi, uygulanacak ceza miktarını doğrudan ve önemli ölçüde etkiler.
Örgüt suçlamasında tutuklama nasıl etkilenir?
TCK m. 220, CMK m. 100/3-a-10 uyarınca ayrıca katalog suç kapsamında sayılmıştır. Bu nedenle uyuşturucu ticareti suçuna örgüt suçlaması eklendiğinde, hem madde 188 hem de madde 220 bakımından kuvvetli şüphe varlığında tutuklama nedeninin var sayılması ihtimali daha da önemli ölçüde güçlenmektedir.
Uyuşturucu ticareti suçlamasına örgüt boyutunun eklendiği dosyalarda, savunmanın en erken aşamadan itibaren titizlikle yürütülmesi büyük önem taşır.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na uzun yıllardır kayıtlı olarak ceza hukuku alanındaki çalışmalarını sürdürmekte; uyuşturucu ticareti suçlamasına örgüt suçlamasının da eklendiği dosyalarda şüpheli ve sanıkların müdafiliğinde, TCK m. 220 kapsamındaki örgüt unsurlarının somut olayda gerçekten oluşup oluşmadığının titizlikle incelenmesine özel önem vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak bu alanda deneyimli hukuki destek sağlanmaktadır. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.