Kısa cevap: Beykoz miras avukatı, mirasçılık belgesinden tenkise ve muris muvazaasına kadar miras uyuşmazlıklarını yürütür. En çok tıkanan aşama ise paylaşmadır: paylar mirasçı veya ortak kök sayısınca oluşturulur, anlaşma yoksa kur’a çekilir ve bölünemeyen mal bütün olarak bir mirasçıya özgülenir ya da artırmayla satılır (TMK m.650-651).
Miras dosyalarında tartışma çoğu zaman “kime ne kadar düştüğü” değil, hangi malın kime düşeceği üzerinedir. Beykoz gibi hem kentsel hem de tarımsal nitelikli taşınmazın bir arada bulunduğu ilçelerde bu soru daha da karmaşıklaşır; çünkü kanun, tarımsal taşınmazlar için farklı bir değer ölçütü öngörmüştür.
Bu sayfada önce miras avukatının hangi davalara baktığını ve paylaşma dosyasının hangi adımlardan geçtiğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana iniyoruz: terekenin paylaşılması — payların oluşturulması, özgüleme, satış, anı değeri olan eşya ve taşınmazlarda değer ölçütü. Taşınmazın mülkiyetine ilişkin başlıklar için gayrimenkul sayfamıza bakabilirsiniz.
Bir mirasçı, terekedeki malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir; itiraz edilmez veya süresinde paylaşma davası açılmazsa istem kabul edilir (TMK m.644). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Miras Avukatı Hangi Davalara Bakar?
Kısa cevap: Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali, paylaşma davası, elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, miras sebebiyle istihkak ve terekenin korunması.
| Dava / iş | Kapsam |
|---|---|
| Mirasçılık belgesi | Veraset ilamının alınması ve iptali |
| Mirasın reddi | Süresinde ret bildirimi ve sonuçlarının değerlendirilmesi |
| Tenkis | Saklı payı zedeleyen kazandırmaların indirilmesi |
| Muris muvazaası | Mirastan mal kaçırma iddiasıyla tapu iptali ve tescil |
| Vasiyetnamenin iptali | Şekil ve ehliyet sakatlıklarına dayalı istemler |
| Paylaşma davası | Payların oluşturulması ve malların özgülenmesi (TMK m.650-651) |
| Elbirliğinin dönüştürülmesi | Paylı mülkiyete geçiş istemi (m.644) |
| Taşınmazların özgülenmesi | Tarımsal ve diğer taşınmazlarda değer ölçütü (m.657) |
| Bakım ve geçim gideri | Birlikte yaşayanlara üç aylık gider talebi (m.645) |
| Anı değeri olan eşya | Aile belgeleri ve özel anı değeri bulunan eşyanın korunması (m.653) |
| Miras sebebiyle istihkak | Terekeyi elinde bulundurana karşı iade davası |
| Terekenin korunması | Defter tutulması ve koruma önlemleri |
Bu listenin merkezinde paylaşma vardır: diğer davaların çoğu, sonunda terekenin nasıl bölüşüleceği sorusuna bağlanır. Bu nedenle tenkis veya muvazaa tartışmasına girilmeden önce paylaşmanın hukuki çerçevesi kurulur.
Paylaşma Dosyası Hangi Adımlarla Yürür?
Kısa cevap: Mirasçıların tespiti, envanter, borç araştırması, anlaşma denemesi, mülkiyet türünün belirlenmesi, payların oluşturulması, özgüleme veya satış, tescil ve tahsil.
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| Mirasçıların tespiti | Nüfus kayıtları incelenir, mirasçılık belgesi alınır |
| Tereke envanteri | Taşınmaz, araç, banka ve şirket payı kayıtları çıkarılır |
| Borçların araştırılması | Tereke borçları ve rehinler tespit edilir |
| Anlaşma denemesi | Mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesi imkânı değerlendirilir |
| Mülkiyet türü | Gerekirse elbirliğinden paylı mülkiyete geçiş istenir |
| Payların oluşturulması | Anlaşma yoksa sulh mahkemesinden pay oluşturulması istenir |
| Özgüleme veya satış | Bölünemeyen mal bir mirasçıya özgülenir ya da artırmayla satılır |
| Tescil ve tahsil | Karar tapuya işlenir, satış bedeli paylaştırılır |
Beykoz’da adliye bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Paylaşmayı Erteleyen ve Önceleyen Hâller
Kısa cevap: Cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir; muhtaç ana geçim gideri isteyebilir. Bir mirasçı elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir. Birlikte yaşayan ve bakılan kişiler üç aylık bakım ve geçim gideri talep edebilir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Cenin | Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir (m.643/1) |
| Ananın durumu | Ana muhtaç ise, doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir (m.643/2) |
| Elbirliğinin dönüştürülmesi | Bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir (m.644/1) |
| Usul | Sulh hâkimi diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder (m.644/1) |
| Sonuç | Devamı haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmez veya mirasçılardan biri süre içinde paylaşma davası açmazsa, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülür (m.644) |
| Birlikte yaşayanlar | Mirasbırakanın ölümünde onunla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimseler, ölüm tarihinden başlayarak üç aylık bakım ve geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilirler (m.645) |
Mirasbırakanın Koyduğu Paylaştırma Kuralları
Kısa cevap: Mirasbırakan paylaşmanın nasıl yapılacağını bağlayıcı biçimde belirleyebilir; ancak kastedilmemiş eşitsizlikte denkleştirme saklıdır. Bir malın bir mirasçıya bırakılması, aksi anlaşılmadıkça vasiyet değil paylaştırma kuralı sayılır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kural koyma | Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir (m.647/1) |
| Bağlayıcılık | Bu kurallar, mirasçılar için bağlayıcıdır (m.647/1) |
| Denkleştirme | Mirasbırakan tarafından kastedilmemiş olan bir eşitsizlik hâlinde payların denkleştirilmesi olanağı saklıdır (m.647/1) |
| Özgüleme | Aksini arzu ettiği tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasbırakanın tereke malını bir mirasçıya özgülemesi vasiyet olmayıp sadece paylaştırma kuralı sayılır (m.647/2) |
| Pratik fark | Bu ayrım önemlidir: vasiyet ayrı bir kazandırma doğururken, paylaştırma kuralı yalnızca payın nasıl oluşturulacağını belirler |
Payların Oluşturulması ve Özgülenmesi
Kısa cevap: Paylar mirasçı veya ortak kök sayısınca oluşturulur; anlaşma yoksa sulh mahkemesi devreye girer ve özgüleme anlaşmayla, olmazsa kur’a ile yapılır. Bölünemeyen mal bütün olarak özgülenir veya artırmayla satılır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Pay sayısı | Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar (m.650/1) |
| Anlaşma olmazsa | Mirasçılardan her biri payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (m.650/1) |
| Hâkimin ölçütleri | Hâkim; yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur (m.650/2) |
| Özgüleme | Payların özgülenmesi mirasçıların anlaşması uyarınca yapılır; buna olanak bulunmazsa kur’a çekilir (m.650/3) |
| Bölünemeyen mal | Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı, bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir (m.651/1) |
| Anlaşmazlık | Bölünme veya özgüleme konusunda anlaşılamazsa o mal satılır ve bedeli bölüştürülür (m.651/2) |
| Artırma | Mirasçılardan biri istemde bulunursa satış artırma yoluyla yapılır (m.651/3) |
| Artırmanın şekli | Mirasçılar şekil konusunda anlaşamazsa sulh hâkimi, artırmanın mirasçılar arasında veya herkese açık yapılmasına karar verir (m.651/3) |
- 01
Mirasçılık belgesi
Mirasçılar ve pay oranları belirlenir
- 02
Envanter
Tereke malları, borçlar ve rehinler çıkarılır
- 03
Erteleme kontrolü
Mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir (m.643)
- 04
Mülkiyet türü
Gerekirse elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülür (m.644)
- 05
Mirasbırakanın kuralı
Ölüme bağlı tasarrufta paylaştırma kuralı var mı incelenir (m.647)
- 06
Payların oluşturulması
Anlaşma yoksa sulh mahkemesinden pay oluşturulması istenir (m.650)
- 07
Özgüleme
Paylar anlaşmayla, olmazsa kur’a ile özgülenir (m.650/3)
- 08
Bölünemeyen mal
Bütün olarak bir mirasçıya özgülenir ya da artırmayla satılır (m.651)
- 09
Değerleme
Taşınmazlarda tarımsal nitelik varsa gelir değeri, yoksa sürüm değeri esas alınır (m.657)
Tereke nasıl paylaştırılır?
Artırmanın mirasçılar arasında mı yoksa herkese açık mı yapılacağı, uygulamada sonucu en çok etkileyen tercihlerdendir: kapalı artırma malın aile içinde kalmasını kolaylaştırırken, açık artırma bedeli yükseltebilir. Anlaşma sağlanamazsa bu tercihi sulh hâkimi yapar.
Bütünlük, Anı Değeri ve Rehinli Mallar
Kısa cevap: Bütünlük oluşturan eşya bir mirasçının karşı çıkmasıyla ayrılamaz; aile belgeleri ve anı değeri olan eşya satılamaz. Rehinli mal kime düşerse, o mirasçı borcu üstlenmiş olur.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Bütünlük | Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz (m.653/1) |
| Anı değeri | Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz (m.653/2) |
| Anlaşmazlık | Uyuşmazlık çıkarsa sulh hâkimi; yerel âdetleri, âdet yoksa kişisel durumları göz önünde tutarak bu eşyanın payına mahsup edilmek veya edilmemek suretiyle mirasçılardan birine verilmesine karar verir (m.653/3) |
| Rehinli mal | Paylaşmada kendisine mirasbırakanın borçları için rehnedilmiş bir tereke malı düşen mirasçı, o malın güvence altına aldığı borcu üstlenmiş olur (m.655) |
| Pratik sonuç | Bu nedenle ipotekli taşınmazın kime özgüleneceği, yalnızca değer değil borcun kim tarafından üstlenileceği sorusudur |
Taşınmazların Özgülenmesi ve Değer Ölçütü
Kısa cevap: Esas alınan an paylaşmanın yapıldığı zamandır. Tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğer taşınmazlar sürüm değerine göre özgülenir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Esas alınan an | Taşınmazlar, paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak mirasçılara özgülenir (m.657) |
| Tarımsal taşınmaz | Tarımsal taşınmazlar gelir değerine göre özgülenir (m.657) |
| Diğer taşınmazlar | Diğer taşınmazlar sürüm değerine göre özgülenir (m.657) |
| Fark neden önemli | Gelir değeri, taşınmazın işletilmesinden elde edilebilecek gelire; sürüm değeri ise piyasa rayicine dayanır; ikisi arasında ciddi fark oluşabilir |
| Beykoz bakımından | İlçede tarımsal nitelikli taşınmaz bulunan terekelerde, hangi değer ölçütünün uygulanacağı paylaşmanın sonucunu doğrudan değiştirir |
| Uyuşmazlık | Nitelik tartışmalıysa tapu kaydı, imar durumu ve fiilî kullanım birlikte değerlendirilir |
Tereke bir taşınmazdan oluşuyorsa mülkiyet ve tapu başlıkları ayrıca değerlendirilir; bu konuda gayrimenkul sayfamıza, mirasçıların borçları ve alacakların tahsili için icra sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mirasçılık belgesi verilmesi, terekenin korunması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinin; tenkis, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil ile miras sebebiyle istihkak davaları asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Yetki bakımından esas, mirasbırakanın son yerleşim yeridir. Beykoz’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık mülkiyet türüdür: tereke malları elbirliği mülkiyetinde mi, paylı mülkiyete dönüştürme istenmiş mi.
İkincisi mirasbırakanın tasarrufudur; paylaştırma kuralı koymuş mu, bu kural vasiyet mi paylaştırma kuralı mı.
Üçüncüsü malların niteliğidir: bölünebilir mi, bütünlük oluşturuyor mu, anı değeri bulunuyor mu.
Dördüncüsü yüklerdir; üzerinde rehin bulunan mal kime özgüleniyor ve borcu kim üstleniyor.
Beşincisi değerlemedir: taşınmaz tarımsal nitelikte mi, gelir değeri mi sürüm değeri mi uygulanacak.
Taşınmazlar paylaşma anındaki gerçek değerleri üzerinden özgülenir; tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğerleri sürüm değerine göre değerlendirilir (TMK m.657). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Beykoz miras avukatı hangi davalara bakar?
Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali, paylaşma davası, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ve miras sebebiyle istihkak davaları başlıca alanlardır.
Paylaşma dosyası hangi adımlarla yürür?
Mirasçılar tespit edilir, tereke envanteri ve borçlar çıkarılır, anlaşma imkânı değerlendirilir. Anlaşma olmazsa sulh mahkemesinden payların oluşturulması istenir; bölünemeyen mallar özgülenir veya satılır, karar tapuya işlenir.
Mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma yapılır mı?
Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğumuna kadar ertelenir. Ana muhtaç ise doğuma kadar geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir (TMK m.643).
Elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete nasıl dönüştürülür?
Bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir. Sulh hâkimi diğer mirasçılara çağrıda bulunarak itirazlarını bildirmeye davet eder (m.644).
Diğer mirasçılar itiraz ederse ne olur?
Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmediği veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu mal üzerindeki mülkiyet paylı mülkiyete dönüştürülür (m.644).
Mirasbırakanla birlikte yaşayanlar ne isteyebilir?
Mirasbırakanın ölümünde onunla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimseler, ölüm tarihinden başlayarak üç aylık bakım ve geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilirler (m.645).
Mirasbırakan paylaşmanın nasıl yapılacağını belirleyebilir mi?
Evet. Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir; bu kurallar mirasçılar için bağlayıcıdır (m.647/1).
Bu kurallar her durumda uygulanır mı?
Mirasbırakan tarafından kastedilmemiş olan bir eşitsizlik hâlinde payların denkleştirilmesi olanağı saklıdır (m.647/1). Yani kural, eşitsizliği düzeltme imkânını ortadan kaldırmaz.
Bir malın belirli bir mirasçıya bırakılması vasiyet midir?
Aksini arzu ettiği tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasbırakanın tereke malını bir mirasçıya özgülemesi vasiyet olmayıp sadece paylaştırma kuralı sayılır (m.647/2).
Paylar nasıl oluşturulur?
Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar. Anlaşma olmazsa her biri payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (m.650/1).
Hâkim payları oluştururken neye bakar?
Payların oluşturulmasında hâkim; yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur (m.650/2).
Paylar kime düşeceğine nasıl karar verilir?
Payların özgülenmesi mirasçıların anlaşması uyarınca yapılır. Buna olanak bulunmazsa kur’a çekilir (m.650/3).
Bölünemeyen bir mal varsa ne olur?
Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı, bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir (m.651/1). Anlaşma sağlanamazsa mal satılır ve bedeli bölüştürülür.
Satış nasıl yapılır?
Mirasçılardan biri istemde bulunursa satış artırma yoluyla yapılır. Mirasçılar artırmanın şekli konusunda anlaşamazlarsa sulh hâkimi, artırmanın mirasçılar arasında veya herkese açık yapılmasına karar verir (m.651/3).
Takım hâlindeki eşya ayrılabilir mi?
Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz (m.653/1).
Aile yadigârı eşya satılabilir mi?
Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz (m.653/2). Uyuşmazlık çıkarsa sulh hâkimi bu eşyanın mirasçılardan birine verilmesine karar verir.
İpotekli taşınmaz bana düşerse borç ne olur?
Paylaşmada kendisine mirasbırakanın borçları için rehnedilmiş bir tereke malı düşen mirasçı, o malın güvence altına aldığı borcu üstlenmiş olur (m.655).
Taşınmazlar hangi değere göre paylaştırılır?
Taşınmazlar, paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak mirasçılara özgülenir (m.657). Belirleyici olan ölüm anındaki değil, paylaşma anındaki değerdir.
Tarla veya bağ gibi taşınmazlarda ölçüt farklı mı?
Evet. Tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğer taşınmazlar sürüm değerine göre özgülenir (m.657). Gelir değeri işletmeden elde edilebilecek gelire, sürüm değeri piyasa rayicine dayanır.
Taşınmazın tarımsal olup olmadığı tartışmalıysa ne olur?
Nitelik tartışmalıysa tapu kaydı, imar durumu ve fiilî kullanım birlikte değerlendirilir. Bu belirleme, uygulanacak değer ölçütünü ve dolayısıyla paylaşmanın sonucunu doğrudan etkiler.
Paylaşma davası nerede açılır?
Miras, malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır ve mirasın paylaştırılması davası bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
Beykoz’daki miras davaları hangi mahkemede görülür?
Mirasçılık belgesi ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinin; tenkis ile muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Beykoz’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda miras dosyalarını takip etmektedir. Beykoz, Çubuklu, Riva ve çevre mahallelerden gelen dosyalarda; mirasçılık belgesinin alınmasından paylaşma davalarına, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesinden taşınmazların özgülenmesine kadar mirasçıları temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.643-657)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr (görev ve yetki)
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — tkgm.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.