İletişim: 0506 976 23 55

Evde Uyuşturucu Ticaretinde Umuma Yakın Yer Nedeniyle Artırım Yapılabilir mi?

Uyuşturucu madde ticareti suçlarında cezanın belirlenmesi aşamasında ağırlaştırıcı nedenler, uygulamada en fazla hatanın yapıldığı alanlardan biridir. Özellikle Türk Ceza Kanunu’nun 188/4-b maddesinde düzenlenen “umuma yakın yer” nedeniyle ceza artırımı, çoğu dosyada otomatik şekilde uygulanmakta; ancak bu uygulama her zaman hukuka uygun olmamaktadır.

Bu makalede, evde (ikametgahta) işlenen uyuşturucu ticareti suçlarında umuma yakınlık nedeniyle ceza artırımı yapılıp yapılamayacağı, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları ışığında detaylı ve sistematik şekilde ele alınacaktır.

TCK 188/4-b Maddesi Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda belirli şartların varlığı halinde cezanın artırılmasını öngörmektedir.

Kanun hükmüne göre, uyuşturucu ticareti suçunun;

• Okul,

• Yurt,

• Hastane,

• Kışla,

• İbadethane

• veya tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesislerin

200 metre mesafesi içinde ve umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde cezada artırım yapılır.

Bu noktada kritik husus şudur:
Mesafe şartı tek başına yeterli değildir.
Yer niteliği şartı mutlaka ayrıca sağlanmalıdır.

TCK 188/4-b Uygulanabilmesi İçin Aranan Şartlar

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, TCK 188/4-b maddesinin uygulanabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi zorunludur:

1. Mesafe Şartı

Suçun işlendiği yerin;

• Okul, cami, hastane, yurt, kışla gibi kanunda sayılan kurumlara

• Çevre duvarı, tel örgü veya sınırlarından itibaren ölçülmek suretiyle

• 200 metreden daha yakın olması gerekir.

Bu ölçüm, teknik rapor veya keşif ile somut biçimde ortaya konulmalıdır.

2. Yer Niteliği Şartı (Umumi veya Umuma Açık Yer)

Asıl tartışma ve uygulama hataları bu noktada ortaya çıkmaktadır.

Umumi Yer Nedir?

Yargıtay kararlarında umumi yerler;

• Sokaklar,

• Caddeler,

• Yollar,

• Meydanlar,

• Parklar,

• Sahiller

gibi herkesin serbestçe ve sürekli kullanabildiği alanlar olarak tanımlanmaktadır.

Umuma Açık Yer Nedir?

Umuma açık yerler ise;

• Market,

• Bakkal,

• Lokanta,

• Kafe,

• Kahvehane,

• Sinema,

• Otel,

• Berber

gibi dileyen herkesin belirli koşullarla veya koşulsuz girebildiği ticari veya sosyal alanlardır.

Bu tanımların ortak noktası, herkesin erişimine açık olmalarıdır.

Evde (İkametgahta) İşlenen Uyuşturucu Ticareti Suçlarında Artırım Yapılabilir mi?

Bu sorunun cevabı, Yargıtay içtihatlarına göre açık ve nettir: Hayır.

Yargıtay’ın Yerleşik Görüşü

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 10. Ceza Dairesi, 20. Ceza Dairesi ve Bölge Adliye Mahkemeleri kararlarında istikrarlı biçimde şu ilke benimsenmiştir:

Ev veya ikametgah, umumi ya da umuma açık yer değildir.

Dolayısıyla;

• Evde,

• Konutta,

• İkamet edilen dairede

işlenen uyuşturucu ticareti eylemleri bakımından TCK 188/4-b maddesi uygulanamaz.

Hukuki Gerekçeler Nelerdir?

1. Konutlar Özel Mülkiyet Alanıdır

Evler;

• Herkesin serbestçe girebildiği,

• Umuma açık olan,

• Sürekli kullanım alanı olan

yerler değildir. Özel mülkiyet alanı olmaları nedeniyle, kanunda aranan “umumilik” şartını karşılamazlar.

2. Mekânın Niteliği Değiştirilemez

Yargıtay kararlarında açıkça vurgulandığı üzere:

• Ev, okulun,

• Cami veya hastanenin,

• Yurdun hemen bitişiğinde dahi olsa

evin içi umumi yer haline gelmez.

Mesafenin yakın olması, yerin niteliğini değiştirmez.

Pencereden Satış veya Alıcının Eve Gelmesi Durumu

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir diğer iddia şudur:

“Uyuşturucu evden dışarıya atıldı, dolayısıyla sokakta işlendi.”

Yargıtay bu iddiayı da açıkça reddetmektedir.

• Sanığın evinin penceresinden dışarıya uyuşturucu atması,

• Alıcının eve girerek uyuşturucu maddeyi evin içinde teslim alması

hallerinde de suçun işlendiği yer ikametgahtır.
Bu nedenle artırım yapılamaz.

Evin Bahçesi veya Eklentilerinde İşlenen Eylemler

Yargıtay 10. ve 8. Ceza Daireleri kararlarında;

• Evin bahçesi,

• Avlusu,

• Garajı,

• Eklentileri

de konutun devamı olarak kabul edilmiştir.

Bu alanlar;

• Umumi yer değildir,

• Umuma açık yer değildir.

Dolayısıyla uyuşturucu alışverişi evin bahçesinde gerçekleşmiş olsa dahi, TCK 188/4-b maddesi uygulanamaz.

Özel Araçlarla Karşılaştırma

Yargıtay, özel araçlar konusunda da benzer bir değerlendirme yapmaktadır.

• Özel araç,

• Kiralık araç,

• Şahsi kullanımda olan taşıtlar

umumi yer sayılmaz.

Araç okulun önünde dahi bulunsa, araç içindeki uyuşturucu satışı umuma yakınlık nedeniyle ağırlaştırıcı neden oluşturmaz.

Uygulamadaki Hatalar ve Savunma Açısından Önemi

Uygulamada mahkemeler;

• Sadece 200 metre mesafeye bakarak,

• Yer niteliğini tartışmadan,

• Umumi yer şartını incelemeden

otomatik şekilde ceza artırımı yapabilmektedir.

Bu durum, hukuka açıkça aykırıdır ve istinaf ile temyiz aşamalarında sıklıkla bozma nedeni yapılmaktadır.

Savunma açısından;

• Suçun işlendiği yerin ikametgah olduğu,

• Umumi veya umuma açık yer şartının oluşmadığı,

• Artırımın kanuna aykırı uygulandığı

mutlaka teknik ve içtihatlara dayalı şekilde ileri sürülmelidir.

Sonuç: Evde Uyuşturucu Ticareti ve Umuma Yakınlık Artırımı

Özetle;

• TCK 188/4-b, istisnai ve sınırlı bir ağırlaştırıcı nedendir.

• Mesafe + umumi/umuma açık yer şartları birlikte gerçekleşmelidir.

• Ev, ikametgah, evin bahçesi veya eklentileri, umumi yer değildir.

• Bu alanlarda işlenen uyuşturucu ticareti suçlarında ceza artırımı yapılamaz.

• Aksi uygulamalar hukuka aykırıdır ve üst mahkemelerde bozulmaktadır.

Uyuşturucu ticareti davalarında tek bir ağırlaştırıcı neden dahi, ceza miktarını yıllarca artırabilmektedir. Bu nedenle yerin niteliği meselesi, savunmanın en kritik noktalarından biridir.

Konuyla ilgili olarak Uyuşturucu avukat ücretleri ve Uyuşturucu davaları ne kadar sürer başlıklı yazılarımız da faydalı olabilir.