Kısa cevap: TCK m. 188/4-b uyarınca, uyuşturucu ticareti fiillerinin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi eğitim, tedavi, askerî veya sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesislerin sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu artırım, söz konusu alanlardaki toplumsal hassasiyeti korumayı amaçlar.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında olay yerinin bir okula, yurda veya hastaneye yakınlığı, ceza miktarını doğrudan etkileyen önemli bir unsurdur. Bu yazıda TCK m. 188/4-b kapsamındaki mesafe artırımının hangi yerleri kapsadığı, mesafenin nasıl ölçüldüğü ve savunma açısından hangi noktaların önem taşıdığı ele alınmaktadır.
Artırım Hangi Yerleri Kapsar?
Kısa Cevap: Kanun, okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisleri saymaktadır. Bu yerlerin varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri işaretlerle belirlenmiş sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık alanlar da artırım kapsamına dahildir.
200 Metrelik Mesafe Nasıl Ölçülür?
Kısa Cevap: TCK m. 188/4-b’de belirtilen iki yüz metrelik mesafe, ilgili bina veya tesisin varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel ya da işaretlerle belirlenmiş sınırından itibaren hesaplanır. Böyle bir sınır bulunmayan yerlerde ise mesafe, tesisin fiilen kullanılan alanının sona erdiği noktadan itibaren değerlendirilir.
Bu ölçümün somut olayda doğru yapılıp yapılmadığı, dosyanın seyrini doğrudan etkileyebilir. Uyuşturucu ticareti suçunda tutuklama şartlarına ilişkin genel bilgiye Uyuşturucu Ticareti Suçunda Tutuklama Şartları Nelerdir? başlıklı yazımızdan ulaşılabilir.
Artırım Sadece Satış Fiillerini mi Kapsar?
Kısa Cevap: Artırım hükmü, TCK m. 188/3’te sayılan satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme ve bulundurma fiillerinin tamamını kapsar. İmal, ithal veya ihraç fiillerini düzenleyen birinci fıkra bu artırımın doğrudan kapsamında değildir; artırım yalnızca üçüncü fıkradaki fiiller için öngörülmüştür.
Failin Bu Yakınlığı Bilmesi Gerekir mi?
Kısa Cevap: Artırımın uygulanabilmesi için mekânsal yakınlığın somut olarak tespit edilmesi esastır; failin bulunduğu yerin bu tür bir tesise yakın olduğunu bilip bilmediği ayrıca tartışılabilecek bir husustur. Savunmada, mesafenin doğru ölçülüp ölçülmediği ve tesisin kanunda sayılan türden olup olmadığı önemli bir inceleme konusu olur.
Sonuç ve Değerlendirme
TCK m. 188/4-b, okul, yurt, hastane, kışla ve ibadethane gibi toplumun hassas kabul ettiği alanların çevresinde işlenen uyuşturucu ticareti fiillerini yarı oranında ağırlaştırılmış bir cezaya tabi tutmaktadır. Bu artırımın uygulanıp uygulanmayacağı, mesafenin ve tesisin niteliğinin somut olarak doğru tespit edilmesine bağlıdır; bu nedenle dosyadaki teknik ölçüm ve tespitlerin savunma tarafından dikkatle incelenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Okul tatildeyken de artırım uygulanır mı?
Evet, kanun metninde okulun eğitime açık olup olmadığına ilişkin bir ayrım bulunmamaktadır; belirleyici olan, mesafenin ve tesisin niteliğinin objektif olarak kanunda sayılan kapsama girip girmediğidir. Okulun tatilde veya hafta sonu kapalı olması, tek başına artırımın uygulanmasını engelleyen bir sebep olarak kabul edilmez.
Bu artırım diğer artırımlarla birleşir mi?
Evet, TCK m. 188/4’teki madde türüne ilişkin artırım ile aynı fıkranın (b) bendindeki mekân artırımı, koşulları birlikte gerçekleştiğinde her ikisi de aynı anda uygulanabilir. Ayrıca üç veya daha fazla kişiyle ya da örgütlü işlenme hâlindeki artırımlar da bunlara ek olarak ayrıca değerlendirilir.
Mesafe hatalı hesaplanırsa itiraz edilebilir mi?
Evet, mesafenin somut olarak nasıl ölçüldüğü, hangi noktadan itibaren hesaplandığı ve tesisin kanunda sayılan nitelikleri taşıyıp taşımadığı, savunma tarafından bilirkişi incelemesi de talep edilerek itiraz konusu yapılabilir. Bu, artırımın somut olayda uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan ve önemli ölçüde etkileyen teknik bir husustur.
İbadethane çevresinde de uygulanır mı?
Evet. TCK m. 188/4-b, ibadethaneyi de okul, yurt, hastane ve kışla ile birlikte açıkça sayılan yerler arasına dahil etmiştir. Bu nedenle bir ibadethanenin sınırına iki yüz metreden yakın mesafede işlenen uyuşturucu ticareti fiillerinde de ceza, diğer sayılan tesislerdeki gibi yarı oranında artırılır.
Olay yerinin bu tür hassas bölgelere yakınlığının iddia edildiği dosyalarda, mesafenin ve tesisin niteliğinin doğru tespit edilmesi için erken aşamada bir müdafiden destek alınması önerilir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na uzun süredir aralıksız kayıtlı olarak ceza hukuku alanındaki çalışmalarını sürdürmekte; uyuşturucu ticareti suçlamasında TCK m. 188/4-b kapsamındaki mesafe artırımının somut olayda doğru uygulanıp uygulanmadığının, gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle birlikte titizlikle denetlenmesine özel önem vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak bu alanda uzun soluklu ve deneyimli hukuki destek sağlanmaktadır. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
