Bu yazımızda hakaretin cezası nedir, hakaret davası nasıl açılır, hakaret suçu şikayete tabi mi, hakaret suçu zamanaşımı ne kadardır sorularına cevap verecek hakaret suçu yargıtay kararları hakkında bilgi vereceğiz. Bu yazımızda hakaret suçu TCK kapsamında değerlendirilecek olup hakaret davası hakkında sorularınıza cevap vermeye çalışacağız.
Hakaret Suçu ve Hakaretin Cezası
Hakaret suçu TCK 125. maddede düzenlenmektedir. Hakaretin cezası hakaret suçu TCK 125. maddesinde ele alınmaktadır. Hakaret, bir kişinin bir başkasına onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmesi veya sövmek suretiyle bir başkasının onur, şeref ve saygınlığına saldırmasıdır. Bu hakaret suçu ‘nu işleyen kimseye verilecek hakaretin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.
Mağdurun gıyabında edilen hakaretin cezası ‘nın verilebilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
Hakaret fiilinin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen hakaretin cezası ‘na göre hükmolunur.
3) Hakaret suçunun;
- Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi halinde, hakaretin cezası ‘nın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
- Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı işlenmesi halinde, hakaretin cezası ‘nın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
- Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi halinde, hakaretin cezası ‘nın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
Hakaretin Alenen İşlenmesi
Hakaretin alenen işlenmesi hali, Türk Ceza Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir. Hakaret suçu TCK 125’in dördüncü fıkrasında hakaretin alenen işlenmesi ele alınmaktadır. Kanun, hakaretin alenen işlenmesi halini bir cezada artırım nedeni olarak görmektedir zira hakaret düzenlemesi ile korunan kişilerin şeref ve saygınlığı hakaretin alenen işlenmesi halinde daha fazla zarar görecektir. Kanun koyucu da, bu daha fazla zararı engellemek ve zarar görenin şeref ve saygınlığını koruyabilmek adına hakaretin alenen işlenmesi durumunda hakaretin cezası ‘nı altıda biri oranında artırmaktadır.
Hakaret suçu TCK 125/4 düzenlemesine göre hakaretin alenen işlenmesi durumunda verilecek cezada artırıma gidilmelidir, aksi halde bu durum bozma sebebidir. Örnek vermek gerekirse, kişinin birebir edeceği bir hakaretten dolayı alacağı hakaretin cezası bir yıl olacakken, hakaretin alenen işlenmesi halinde hakaretin cezası bir yıl iki ay olacaktır.
TCK 125/4: “Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.”
Kurul Halinde Çalışan Kamu Görevlilerine Hakaret
Hakaret suçu TCK 125. maddenin beşinci ve son fıkrası kurul halinde çalışan kamu görevlilerine hakaret suçunu düzenlemektedir. Bu düzenlemeye göre, kurul halinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi halinde hakaret suçu tck 125 kurulu oluştura tüm üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak bu durumda zincirleme suç hükümleri uygulanacaktır.
Hakaret Davası ve Hakaretin Cezası
Hakaret davası, iki türlü olabilir. Birincisi hukuk mahkemelerinde görülen tazminat davası, ikincisi ceza mahkemelerinde görülen ceza davasıdır. Bu yazımızda konu edilen hakaret davası, hakaret suçu tck 125 kapsamındaki hakaret davası ‘dır. Hakaret davası açılabilmesi için, öncelikle soruşturma aşaması sonucunda iddianame düzenlenmesi ve iddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesi gerekmektedir. Hakaret davası, diğer ceza davalarına kıyasla genellikle daha kısa sürmektedir. Hakaret davası büyük oranda hakaret suçuna konu eyleme ilişkin delillerin toplanmasıyla nihayete ermekte ve hakaretin cezası bu işlemlerin sonunda verilmektedir.
Hakaret suçu şayet sosyal medya üzerinden işlenmişse bu durumda ilgili hakaret suçunun kanıtlanması daha kolay olmaktadır. Uygulamada genellikle henüz savcılık aşamasında kolluk tarafından bu konuda bir rapor düzenlenir ve bu rapor hakaret davası süresince mahkeme tarafından dikkate alınır. Bu raporda genellikle hakaret konusu ifadelerin ekran görüntüsü ve paylaşım sahibi hesap yer alır.
Hakaret Suçu Şikayete Tabi mi?
Hakaret suçu TCK 125 bakımından suç şikayete tabidir. Hakaretin cezası ‘nın verilebilmesi için suça konu hakaretin şikayet süresi içinde şikayet edilmesi gerekmektedir. Bu süre de altı aydır. Hakaret suçu altı ay içerisinde şikayet edilmezse soruşturulmaz ve kovuşturulmaz. Hakaret suçu şikayete tabi mi sorusunun cevabı bu yönüyle evettir. Hakaret suçu resen soruşturulan suçlar arasında değildir. Yalnızca kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret ve TCK 299 kapsamında cumhurbaşkanına hakaret suçu şikayete tabi değildir, resen soruşturulur.
Hakaret Suçu Zamanaşımı
Hakaret suçu zamanaşımı sorusunu iki yönüyle ele almak gerekir. Birincisi şikayet süresi, ikincisi dava zamanaşımı. Hakaret suçu şikayet süresi bakımından “hakaret suçu şikayete tabi mi” bölümünde de cevap verdiğimiz üzere şikayet süresi altı aydır. Altı ay içerisinde hakaret suçu tck kapsamında şikayet edilirse hakaretin cezası verilebilir.
Hakaret suçu dava zamanaşımı ise bu bakımdan sekiz yıldır. Sekiz yıl sonunda herhangi şekilde hakaretin cezası verilemez. Örneğin hakaret davası sekiz yıl sürerse bu sürenin sonunda hakaretin cezası verilemeyecektir.
Hakaret Suçu Twitter – Hakaret Davası
Hakaret suçu twitter üzerinden işlenebilmektedir. Twitter isimli sosyal medya sitesinde yazılacak herhangi bir ifadeden dolayı hakaret soruşturması ve kovuşturması yürütülebilir. Hakaret suçu TCK kapsamında ele alınır ve atılan tweetler, mentionlar ve DM’ler bu yönüyle hakaret cezası meydana getirebilir. Önemli olan hakaret suçunu işleyen failin tespit edilebilmesidir. Şayet suçun müştekisi iseniz bu durumda şikayet dilekçenizde ekran görüntüsü ile birlikte failin tespitini sağlayacak kimi bilgi ve belgelere de yer vermelisiniz. Twitter’dan hakaret edilmesi halinde hakaretin cezası değişiklik göstermez.
Hakaret Suçu Facebook – Hakaret Davası
Hakaret suçu Facebook üzerinden de işlenebilmektedir. Genellikle yapılan paylaşımlarda, yorumlarda ve özel sohbetlerde gerçekleşen hakaret fiilinde kullanıcı tespiti önem arz etmektedir. Facebook, diğer paylaşım sitelerine göre anonim kullanıcının daha az sayıda bulunduğu bir platform olup şayet isim, soyisim, fotoğraf, ikamet edilen şehir gibi bilgiler mevcutsa şüphelinin kimlik tespiti daha kolay olmaktadır. Hakaretin cezası Facebook’tan hakaret edilmesi halinde farklılık göstermemektedir.
Hakaret Suçu Instagram – Hakaret Davası
Instagram üzerinden hakaret de son yıllarda yaygınlaşmaktadır. Bilhassa yapılan yorumlarda ve özel mesajlarda hakaret suçunun oluştuğunu gözlemlemekteyiz. Instagram üzerinden hakaret edilmesi halinde ilk iş ekran görüntüsünü almakta yarar vardır. Hakaret suçu instagram üzerinden işlendiğinde kimi dosyalarda suç şüphelisinin gizlenmek için anonim hesap kullandığı, fotoğrafını gizlediği ve hakaret suçunu bu şekilde işlediği görülmektedir. Bu noktada savcılığın şüpheliyi bulma görevi vardır ve buna yönelik işlemler polis tarafından yapılmaktadır.
Hakaret Suçu Uzlaşma Uygulanır mı?
Evet. Hakaret suçu uzlaşma veya uzlaştırma denilen usule tabidir. Yalnızca kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret TCK 299 kapsamında cumhurbaşkanına hakaret suçu bu kapsamda değildir. Hakaret suçunun soruşturması aşamasında şüpheli kimliğinin tespitiyle beraber dosya uzlaştırmacıya atanır. Bu uzlaştırmacı her iki tarafla da iletişime geçer ve hakaret suçuna konu eylem hakkında tarafların uzlaşmak isteyip istemediğini taraflara sorar. Hakaret suçu uzlaşma hükümlerinin uygulandığı bir suç tipidir. Taraflar uzlaşırsa hakaret davası açılmaz. Uzlaşma genellikle belirli bir miktar ücret üzerinden sağlanmaktadır. Son zamanlarda bilhassa sosyal medya fenomenlerinin, siyasetçilerin ve kimi ünlülerin kendilerine karşı gerçekleşen hakaret ve tehdit fiillerinde uzlaştırmacı kanalını etkin şekilde kullandıkları bilinmektedir.
Hakaret Suçu Avukat
Hakaret, hem müşteki hem şüpheli için titiz şekilde takip edilmesi gereken bir suç türüdür. Bilhassa müşteki tarafında, hakaret suçunu işleyen şüphelinin kimlik bilgilerinin tespiti önem kazanmaktadır. Söz konusu bilgilerin tespitiyle birlikte soruşturma aşaması ilerler ve şartları oluşmuşsa iddianame düzenlenir. Hakaret suçu avukat desteği bu anlamda önem kazanmaktadır. Şüpheli veya sanık tarafında ise, atılı suçun oluşup oluşmadığı, sarf edilen ifadelerin hakaret olup olmadığı bakımından güçlü bir savunma yapılmalıdır.
Haksız Fiile Karşı Hakaretin Cezası
Hakaret suçu TCK 125’te düzenlenmekte olup devam eden maddelerden TCK 129’da da “Haksız fiil nedeniyle veya karşılıklı hakaret” konusu düzenlenmektedir.
Söz konusu maddeye göre, hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi durumunda hakaretin cezası üçte birine kadar indirilebilir veya sanığa ceza vermekten vazgeçilebilir.
Hakaret suçu şayet kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenirse bu halde hakaretin cezası olmaz, kişiye herhangi bir ceza verilmez.
Karşılıklı Hakaretin Cezası
Hakaret suçu TCK 129’a göre, karşılıklı hakaret suçu işlenmesi halinde olayın mahiyetine bakılarak taraflardan biri veya her ikisi için verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir veya karşılıklı hakaret suçu ‘nda ceza vermekten vazgeçilebilir.
Örnek vermek gerekirse “şerefsiz” ifadesine karşılık olarak “şerefsiz” ifadesinin kullanılması karşılıklı hakaret suçu oluşturur. Hakaret davası savunması yapılırken hakaret suçu TCK 129 bu anlamda bir savunma aracı olarak kullanılabilir ve karşılıklı hakaret suçu iddiasıyla hakaretin cezası indirilmeye çalışılabilir veya hiç ceza verilmemesi sağlanabilir.
Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yazının son bölümünde okurlar ve uygulayıcılar için hakaret suçu yargıtay kararları yer alacaktır. Hakaret Suçu Yargıtay Kararları hem savunma hem şikayet dilekçelerinde kullanılabilir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2015/3261 E., 2015/3662 K. – Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Ancak; Sanığın, … Tıp Fakültesi Pediatri Polikliniğinde doktor olarak görev yapan mağdura, hastasının kendi polikliniklerinde kayıtlı olup olmadığını sorduğu, mağdurunda kayıtlı olmadığını, hangi poliklinikte kayıtlı olduğunu göremediklerini söylemesi üzerine çıkan tartışmada, sanığın “gerizekalı gerizekalı konuşma” diyerek hakaret etmesi biçimindeki eyleminin, TCK’nın 125/3-a maddesi kapsamında kamu görevlisine hakaret suçunu oluşturduğu ve takibinin şikayete bağlı olmadığı gözetilmeden, şikayet yokluğu sebebiyle kamu davasının düşmesine karar verilmesi,
Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki isteme aykırı olarak, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 29/06/2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. – hakaret suçu yargıtay kararları
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya görüşüldü: Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi. Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir. Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2016/17034 E., 2018/15518 K. – Hakaret Suçu Yargıtay Kararları
Ancak;
1- Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2013/4-663 E. ve 2014/498 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, her bir mağdura veya mağdurlardan bazılarına özel olarak hitap edilerek hakaret içeren sözler söylenmiş veya davranışlarda bulunmuş olsa bile objektif bir gözlemcinin bakış açısıyla bakıldığında failin hareketlerinin tek bir iradi karara dayalı olduğu, aralarında yer ve zaman bakımından bağlantı bulunduğu, bu nedenle bir bütünlük oluşturduğu sonucuna ulaşılması durumunda, fiilin hukuken tek olduğu kabul edilmesi gerektiğinden, sanığın suç tarihinde kurumda hükümlü olarak bulunan bir arkadaşını ziyaret için gittiği ve önce ziyaret kabul bölümünde UYAP kaydı yapan müştekiye sıra nedeniyle çıkan tartışmada “gerizekalı” diyerek hakarette bulunduğu, daha sonra da şüpheliye hakarette bulunmaması gerektiğini söyleyen mağdura “sen kimsin gerizekalı” diyerek hakaret etmesi eyleminin, hukuken bir bütün halinde tek bir hakaret fiilini oluşturduğu, buna bağlı olarak da bir fiille birden çok kişiye karşı aynı suçu işleyen sanık hakkında, TCK’nın 43/2. maddesi uyarınca verilecek cezanın arttırılması gerektiği gözetilmeden, iki ayrı mahkumiyet kararı verilmesi,
2- Hakaret suçunda, 5237 sayılı TCK’nın 125/4. maddesinde ağırlaştırıcı neden olarak öngörülen aleniyetin gerçekleşmesi için olay yerinde başkalarının bulunması yeterli olmayıp, hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılayabilme olasılığının bulunması, herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık olan yerlerde işlenmesinin gerekmesi karşısında, eylemin gerçekleştiği herkesin girmesine elverişli olmayan cezaevi ziyaretçi kabul bölümünde aleniyet ögesinin oluşmadığı gözetilmeden cezanın artırılması,
3- Seçimlik ceza öngören suçlarda, hapis cezasına hükmolunduktan sonra bu cezanın adli para cezasına çevrilemeyeceği gözetilmeyerek aynı Kanunun 50/2. maddesine aykırı davranılması, Kanuna aykırı, sanık … ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki isteme uygun olarak HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 21/11/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. Hakaret Suçu Yargıtay Kararları