Israrlı Takip Suçu ve Cezası
Av. Burakhan Çalışkan — Çalışkan Hukuk Bürosu İletişim: 0 506 976 23 55
Ayrılık sonrası kesilmeyen aramalar, sosyal medyadan durmadan gelen mesajlar, kişinin evinin veya iş yerinin önünde sürekli görünme, üçüncü kişiler aracılığıyla ulaşmaya çalışma… Bu davranışlar uzun süre “rahatsız edici ama suç değil” gibi görülüyordu. 2022’de yapılan bir düzenlemeyle bu tablo değişti: ısrarlı takip artık başlı başına bir suç olarak Türk Ceza Kanunu’nda yer alıyor (TCK m. 123/A).
Bu yazıda; ısrarlı takip suçunun ne olduğunu, hangi davranışların bu kapsama girdiğini, cezasını, nitelikli hâllerini, şikâyet sürecini ve mağdurun başvurabileceği koruma yollarını ele alıyoruz.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Israrlı Takip Suçu Nedir?
Israrlı takip suçu, 12 Mayıs 2022 tarihli 7406 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu’na eklenmiştir (TCK m. 123/A). Kanun’un “Kişilere Karşı Suçlar” kısmının “Hürriyete Karşı Suçlar” bölümünde, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçunun hemen ardından düzenlenmiştir ve bu suçun özel bir hâli sayılır.
Düzenlemenin temel amacı; özellikle kadına yönelik şiddet gibi daha ağır fiiller henüz gerçekleşmeden, bunların öncülü olabilecek takip davranışlarını cezalandırarak mağduru korumaktır. Bununla birlikte suç, cinsiyetten bağımsızdır; mağdur da fail de kadın veya erkek olabilir.
Hangi Davranışlar Israrlı Takip Sayılır?
Kanuna göre suç; bir kimseyi ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme/iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle, o kişide ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olmakla oluşur.
Bu kapsamda değerlendirilebilecek davranışlara örnek olarak şunlar verilebilir: sürekli arama veya mesaj gönderme, sosyal medyadan ısrarla iletişim kurmaya çalışma, sahte hesaplardan izleme, kişinin gittiği yerlerde sürekli boy gösterme veya üçüncü kişileri araya sokarak temas kurmaya çalışma. Siber (dijital) takip de bu suçun kapsamındadır.
Süreklilik ve Ciddi Huzursuzluk Şartı
Her rahatsız edici davranış otomatik olarak bu suçu oluşturmaz. İki nokta belirleyicidir: süreklilik/ısrar ve mağdur üzerindeki etki. Bir kez arayıp reddedilince vazgeçen kişinin davranışı, ısrarlı takip sayılmaz. Suçun oluşması için davranışların tekrarlanan, sistematik nitelikte olması ve mağdurda günlük hayatını etkileyen ciddi bir huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratması gerekir. Suç ancak kasten işlenebilir; taksirle (dikkatsizlikle) işlenmesi mümkün değildir.
Israrlı Takip Suçunun Cezası
Cezalar, suçun temel ve nitelikli hâllerine göre ayrılır:
| Hâl | Ceza |
|---|---|
| Temel hâl (TCK m. 123/A-1) | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Nitelikli hâller (TCK m. 123/A-2) | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
Nitelikli Hâller (Cezayı Artıran Durumlar)
TCK m. 123/A-2’ye göre, suçun aşağıdaki hâllerde işlenmesi cezayı 1-3 yıla yükseltir:
- Suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşanılan eşe karşı işlenmesi,
- Israrlı takibin, mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu/işini bırakmasına neden olması,
- Suçun, hakkında uzaklaştırma ya da konuta/okula/iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi.
İlgili konu: bu suç, çoğu zaman ilerleyen aşamada (iç bağlantı: tehdit suçu ve cezası) tehdit gibi başka suçlara dönüşebilir; bu durumda fail ayrıca o suçlardan da sorumlu olur.
Israrlı takip suçu (TCK 123/A)
Şikâyet, Süre ve Uzlaştırma
Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m. 123/A-3). Bu, hem temel hâl hem de nitelikli hâller için geçerlidir; mağdur şikâyetçi olmadan savcılık kendiliğinden soruşturma başlatamaz.
Şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı aydır ve hak düşürücü niteliktedir. Israrlı takip süreklilik gösteren (mütemadi) bir suç olduğundan, sürenin son eylem tarihinden itibaren değerlendirilmesi gerekir. Şikâyet; karakola, Cumhuriyet savcılığına ya da mahkemeye yapılabilir.
Önemli bir ayrıntı: Israrlı takip suçu şikâyete bağlı olmasına rağmen uzlaştırma kapsamında değildir. Bu, suçun ağırlığının dikkate alındığını gösterir.
Mağdur İçin Koruma Yolları
Israrlı takip mağduru, ceza şikâyetinin yanı sıra 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler de talep edebilir. Bu kapsamda hâkim; failin mağdura, konutuna, okuluna veya iş yerine yaklaşmaması gibi tedbirlere karar verebilir. Failin bu tedbirlere rağmen takibe devam etmesi, hem tedbire aykırılık hem de suçun nitelikli hâli olarak değerlendirilebilir. Ayrıca mağdur, uğradığı maddi ve manevi zararlar için tazminat talebinde de bulunabilir.
İlgili konu: koruma tedbiri sürecine ilişkin ayrıntılar (iç bağlantı: 6284 sayılı Kanun ve koruma tedbirleri) ayrı bir yazının konusudur.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Israrlı takip suçunun cezası nedir? Temel hâlde 6 aydan 2 yıla kadar, nitelikli hâllerde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m. 123/A).
Sürekli mesaj veya arama ısrarlı takip sayılır mı? Tek başına bir mesaj veya arama değil; tekrarlayan, ısrarlı ve mağdurda ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratan davranışlar bu suçu oluşturabilir. Süreklilik ve etki birlikte değerlendirilir.
Sosyal medyadan takip de bu suça girer mi? Evet. Sahte hesaplardan izleme, sürekli mesaj atma gibi dijital/siber takip davranışları da TCK m. 123/A kapsamında değerlendirilebilir.
Israrlı takip suçu şikâyete bağlı mı? Evet. Hem temel hem nitelikli hâlleri şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
Israrlı takip suçunda uzlaşma olur mu? Hayır. Israrlı takip suçu, şikâyete bağlı olmasına rağmen uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Şikâyetten vazgeçersem dava düşer mi? Şikâyete bağlı suçlarda, şikâyetten vazgeçilmesi soruşturma veya davanın düşmesi sonucunu doğurabilir. Ancak somut durum ve aşamaya göre değerlendirme yapılması gerekir.
Mağdur olarak başka nasıl korunabilirim? Ceza şikâyetinin yanında 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma veya yaklaşmama gibi koruma tedbirleri talep edebilir, ayrıca maddi ve manevi tazminat isteyebilirsiniz.
Sonuç
Israrlı takip, hukukumuzda artık başlı başına bir suç olarak tanınan ve mağduru daha ağır fiiller gerçekleşmeden korumayı amaçlayan bir düzenlemedir. Hangi davranışların bu kapsama girdiğini, şikâyet süresini ve koruma yollarını bilmek, hem mağdurlar hem de bu suçlamayla karşılaşan kişiler açısından önemlidir. Somut durumunuza uygun değerlendirme ve gerekli adımların zamanında atılması için bir avukata danışmak en sağlıklı yaklaşımdır.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan — Çalışkan Hukuk Bürosu İletişim: 0 506 976 23 55
Israrlı takip başta olmak üzere kişilere karşı işlenen suçlara ilişkin soruşturma ve davaların yürütülmesi büronun çalışma alanları arasındadır. Bu tür dosyalarda, mağdur açısından şikâyet ve koruma tedbiri süreçlerinin doğru yürütülmesi; şüpheli açısından ise isnadın hukuki çerçevesinin sağlıklı değerlendirilmesi önem taşır. Bu kapsamda müvekkillere soruşturma ve kovuşturma aşamalarında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti verilir.
İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’deki dosyalarda aktif olarak görev alır. İstanbul Barosu’na kayıtlıdır.
İlgili diğer konular hakkında Hakkımda Soruşturma Olduğunu Nasıl Öğrenirim? ve Ev Sahibi Depozito Paramı Geri Vermiyor, Ne Yapabilirim? başlıklı yazılarımızda bilgi bulabilirsiniz.