Kısa cevap: Şile ceza avukatı; soruşturmada müdafi, kovuşturmada sanık müdafii veya müşteki vekili olarak dosyayı yürütür. Şile’de asliye ceza mahkemesi ve sulh ceza hâkimliği bulunur, ağır ceza mahkemesi bulunmaz; bu nedenle dosyanın hangi mahkemede görüleceği ilk günden tartışılması gereken bir başlıktır ve yetkisizlik iddiası sorgudan sonra ileri sürülemez (CMK m.18).
Şile, İstanbul’un merkezine en uzak ilçelerinden biri. Bu mesafe ceza dosyalarında pratik bir soruyu öne çıkarıyor: dosya Şile’de mi görülecek, Kartal’a mı gidecek? Cevap yalnızca coğrafyaya değil, suçun türüne ve kanunun yetki kurallarına bağlı.
Aşağıda önce ceza avukatının hangi dosyaları üstlendiğini ve dosyanın Şile’de hangi adımlarla ilerlediğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana iniyoruz: ceza yargılamasında yetki — hangi yer mahkemesi yetkilidir, yetkisizlik iddiası ne zaman ileri sürülür, bağlantılı davalar nasıl birleştirilir ve dava hangi hâllerde nakledilir. Adliyenin adresi ve birimleri için Şile Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Sanık, yetkisizlik iddiasını duruşmada sorgusundan önce bildirmek zorundadır; bu aşamadan sonra iddia ileri sürülemez ve mahkeme resen karar veremez (CMK m.18). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Ceza Avukatı Ne Yapar?
Kısa cevap: Müdafilik ve vekillik yapar; ifade ve sorguda temsil eder, tutuklama ile adlî kontrole itiraz eder, delil toplanmasını ister, görev ve yetki itirazlarını yürütür, istinaf ve temyiz başvurularını hazırlar.
| Dosya türü | Kapsam |
|---|---|
| Şüpheli müdafiliği | Karakol ve savcılık ifadesinde, sorguda temsil |
| Sanık müdafiliği | Kovuşturma boyunca savunmanın yürütülmesi |
| Müşteki vekilliği | Suçtan zarar görenin şikâyeti ve davaya katılması |
| Özgürlük tedbirleri | Gözaltı, tutuklama ve adlî kontrol kararlarına itiraz |
| Soruşturma takibi | Delil toplama istemleri, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz |
| Kanun yolları | İstinaf ve temyiz başvurularının hazırlanması |
| Görev itirazı | Dosyanın asliye ceza mı ağır ceza mı olduğunun tartışılması |
| Yetki itirazı | Davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğinin tartışılması (CMK m.12-18) |
| Dosya birleştirme | Bağlantılı davaların tek mahkemede toplanması istemi (m.16) |
| Davanın nakli | Hukukî, fiilî veya güvenlik sebepleriyle nakil ve duruşma yeri (m.19) |
| İnfaz aşaması | Cezanın yerine getirilmesine ilişkin istem ve itirazlar |
Listenin son üç satırı çoğu zaman gözden kaçar. Oysa dosyanın hangi mahkemede görüleceği; duruşmaya kaç kilometre yol gidileceğinden delillerin nasıl toplanacağına kadar her şeyi etkiler.
Bir Ceza Dosyası Şile’de Nasıl İlerler?
Kısa cevap: Soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda başlar, tedbir kararları Şile Sulh Ceza Hâkimliği’nden istenir, dava Şile Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür; ağır ceza kapsamındaki dosyalar Kartal’a gider.
| Aşama | Ne olur? |
|---|---|
| İhbar veya yakalama | Soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda başlar |
| İfade | Şüpheli, müdafi huzurunda dinlenir |
| Tedbir | Tutuklama ve adlî kontrol talepleri Şile Sulh Ceza Hâkimliği’ne sunulur |
| İddianame | Kamu davası açılır ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir |
| Mahkemenin belirlenmesi | Dosya Şile Asliye Ceza Mahkemesi’nde mi, yoksa Kartal’da ağır ceza mı görülecek belirlenir |
| Yetki denetimi | Yetkisizlik iddiası sorgudan önce ileri sürülür (m.18) |
| Duruşmalar | Deliller toplanır, tanıklar dinlenir, savunma yapılır |
| Hüküm ve kanun yolu | Karar verilir; istinaf ve temyiz süreleri işlemeye başlar |
Şile’de Hangi Dosya Nerede Görülür?
Kısa cevap: Şile Adliyesi bir mülhakat adliyedir; asliye ceza, sulh ceza hâkimliği, asliye hukuk, sulh hukuk, başsavcılık ve icra müdürlüğü buradadır. Ağır ceza, çocuk, aile, iş, ticaret ve tüketici mahkemeleri Şile’de bulunmaz.
| Birim | Durum |
|---|---|
| Şile Cumhuriyet Başsavcılığı | Şile Adliyesi’nde — soruşturmalar buradan yürür |
| Şile Asliye Ceza Mahkemesi | Şile Adliyesi’nde |
| Şile Sulh Ceza Hâkimliği | Şile Adliyesi’nde — koruma tedbiri kararları |
| Şile Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk Mahkemeleri | Şile Adliyesi’nde |
| Şile İcra Müdürlüğü | Şile Adliyesi’nde |
| Ağır ceza mahkemesi | Şile’de yok — dosya Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür |
| Çocuk mahkemesi | Şile’de yok — İstanbul Anadolu Adliyesi |
| Aile, iş, ticaret ve tüketici mahkemeleri | Şile’de yok — İstanbul Anadolu Adliyesi |
| Bağlı olduğu adliye | Şile Adliyesi, İstanbul Anadolu Adliyesi’ne bağlı bir mülhakat adliyedir |
Küçük adliyelerde asliye hukuk mahkemesi, ayrı bir ihtisas mahkemesi bulunmayan işlerde aile veya iş mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir. Bu nedenle “Şile’de aile mahkemesi yok” bilgisinden hareketle her dosyanın Kartal’a gideceği sonucuna varmak doğru olmaz. Ayrıntılar için Şile Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Ceza Yargılamasında Yetkili Mahkeme
Kısa cevap: Kural, suçun işlendiği yer mahkemesidir. Teşebbüs, kesintisiz ve zincirleme suçlar için özel anlar; yayın, hakaret ve bilişim-kart suçları için ek yetki kuralları vardır. Yer belli değilse yakalama yeri, yerleşim yeri, son adres sırası izlenir.
| Hâl | Yetkili mahkeme |
|---|---|
| Ana kural | Davaya bakmak yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (m.12/1) |
| Teşebbüs | Son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesi (m.12/2) |
| Kesintisiz suç | Kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi (m.12/2) |
| Zincirleme suç | Son suçun işlendiği yer mahkemesi (m.12/2) |
| Basılı eser | Eserin yayım merkezi olan yer mahkemesi; eser başka yerde de basılmış ve suç o baskıda meydana gelmişse basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir (m.12/3) |
| Hakaret (şikâyete bağlı) | Eser mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa o yer mahkemesi de yetkilidir; mağdur başka yerde tutuklu veya hükümlüyse o yer de (m.12/4) |
| Görsel-işitsel yayın | Yayın, mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde işitilmiş ya da görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir (m.12/5) |
| Bilişim ve kart suçları | 8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (m.12/6) |
| Yer belli değilse | Şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi (m.13/1) |
| Yerleşim yeri yoksa | Türkiye’deki en son adresin bulunduğu yer; bu da yoksa ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi (m.13/2-3) |
| Taşıtlarda işlenen suç | Ülke içinde deniz, hava veya demiryolu taşıtlarında ya da bu taşıtlarla işlenen suçlarda taşıtın ilk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir (m.15/3) |
2021’de eklenen fıkra, uygulamada en çok işe yarayan kurallardan biridir: internet veya kart yoluyla işlenen suçlarda mağdur, kendi yerleşim yerindeki makamlara başvurabilir. Şile gibi merkeze uzak ilçelerde bu, dosyanın yüzlerce kilometre ötede açılmasını önler.
Yetkisizlik İddiası, Birleştirme ve Davanın Nakli
Kısa cevap: Yetkisizlik iddiası sorgudan önce bildirilmelidir; sonrasında ne taraf ileri sürebilir ne de mahkeme resen karar verebilir. Bağlantılı davalar tek mahkemede birleştirilebilir; dava hukukî, fiilî veya kamu güvenliği sebebiyle nakledilebilir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Bağlantılı davalar | Değişik mahkemelerin yetkisindeki bağlantılı ceza davaları, yetkili mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilir (m.16/1) |
| Birleştirme usulü | Davalara ayrı mahkemelerde başlanmışsa, savcıların istemlerine uygun olmak koşuluyla mahkemeler arasında oluşacak uyuşma üzerine birleştirilir; uyuşulmazsa ortak yüksek görevli mahkeme karar verir (m.16/2-3) |
| Ayırma | Birleştirilmiş davaların ayrılması da aynı usulle olur (m.16/4) |
| Yetki uyuşmazlığı | Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu ya da olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa ortak yüksek görevli mahkeme yetkili mahkemeyi belirler (m.17) |
| İtirazın zamanı | Sanık, yetkisizlik iddiasını ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan önce bildirir (m.18/1) |
| Kesin sınır | Karar da sorgudan önce verilir; bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de resen karar veremez (m.18/2) |
| Kanun yolu | Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.18/3) |
| Davanın nakli | Yetkili mahkeme hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâldeyse, yüksek görevli mahkeme davanın aynı derecede başka bir mahkemeye naklini kararlaştırır (m.19/1) |
| Kamu güvenliği | Kovuşturmanın o yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa davanın naklini Adalet Bakanı Yargıtaydan ister (m.19/2) |
| Duruşma yeri | 24/11/2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre; mahkeme, fiilî sebepler veya güvenlik gerekçesiyle duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasına karar verebilir, bu karara karşı itiraz yolu açıktır (m.19/3) |
| Yapılan işlemler | Yetkili olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler, sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz (m.20) |
| Acil işler | Bir hâkim veya mahkeme, yetkili olmasa bile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yargı çevresi içinde gerekli işlemleri yapar (m.21) |
- 01
Suçun yeri
Fiilin nerede işlendiği tespit edilir; ana kural suçun işlendiği yerdir (m.12/1)
- 02
Suçun türü
Teşebbüs, kesintisiz veya zincirleme suçta hangi anın esas alınacağına bakılır (m.12/2)
- 03
Özel kurallar
Yayın, hakaret, bilişim ve kart suçları için ek yetki kuralları incelenir (m.12/3-6)
- 04
Yer belirsizse
Yakalama yeri, yerleşim yeri, son adres ve ilk usul işlemi sırasıyla uygulanır (m.13)
- 05
Görev ayrımı
Dosyanın asliye ceza mı ağır ceza mı olduğu belirlenir; ağır ceza Şile’de bulunmaz
- 06
Bağlantı
Birden çok dosya varsa birleştirme imkânı değerlendirilir (m.16)
- 07
İtiraz anı
Yetkisizlik iddiası sorgudan önce bildirilir; sonrası için yol kapanır (m.18)
- 08
Karar sonrası
Yetkisizlik kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.18/3)
Dosyanın hangi mahkemede görüleceği nasıl belirlenir?
Görevli Mahkeme ve Dosyanın Yürütüldüğü Yer
Ceza dosyalarında görev, suçun ağırlığına göre belirlenir: kanunda öngörülen cezası bakımından ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmeyen işler asliye ceza mahkemesinde görülür. Şile’de asliye ceza mahkemesi bulunduğundan bu dosyalar ilçede yürür; ağır ceza kapsamındaki dosyalar ise Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür. Adliyenin yetki alanı Şile ilçesinin tamamıdır; ilçe merkezinin yanı sıra Ağva ve köyler de bu çevreye dâhildir.
Belirli suç tiplerinde ayrıca özel başlıklar gündeme gelir; uyuşturucu ve dolandırıcılık dosyaları için ilgili sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk olarak suçun niteliği: isnat edilen fiil hangi maddeye giriyor, cezası ne.
İkincisi görev: dosya asliye ceza mı, ağır ceza mı; yani Şile’de mi kalacak, Kartal’a mı gidecek.
Üçüncüsü yetki: suç nerede işlendi, özel bir yetki kuralı devrede mi.
Dördüncüsü aşama: sorgu yapıldı mı; yetki itirazı için süre hâlâ açık mı.
Beşincisi bağlantı: aynı olaya ilişkin başka dosyalar varsa birleştirme istenmeli mi.
Bağlantılı ceza davaları yetkili mahkemelerden herhangi birinde birleştirilerek görülebilir (CMK m.16); doğru istem, dağınık dosyaları tek çatı altında toplar. Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Şile ceza avukatı ne yapar?
Soruşturma aşamasında müdafi, kovuşturmada sanık müdafii veya müşteki vekili olarak dosyayı yürütür. İfade ve sorguda temsil, tutuklama ve adlî kontrol kararlarına itiraz, delil toplama istemleri ile istinaf ve temyiz başvuruları bu kapsamdadır.
Bir ceza dosyası Şile’de hangi adımlarla ilerler?
Soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda başlar, koruma tedbiri kararları Şile Sulh Ceza Hâkimliği’nden istenir. İddianame kabul edilirse dosya Şile Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür; ağır ceza kapsamındaki dosyalar ise Kartal’a gider.
Şile Adliyesi’nde hangi mahkemeler var?
Şile Adliyesi bir mülhakat adliyedir; bünyesinde asliye ceza mahkemesi, sulh ceza hâkimliği, asliye hukuk mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi, Cumhuriyet Başsavcılığı ve icra müdürlüğü bulunur.
Şile’de ağır ceza mahkemesi var mı?
Hayır. Şile Adliyesi’nde ağır ceza mahkemesi bulunmaz; ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Ceza davasında yetkili mahkeme hangisidir?
Davaya bakmak yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (CMK m.12/1). Diğer kurallar bu ana kuralın tamamlayıcısıdır.
Teşebbüs hâlinde hangi yer mahkemesi yetkilidir?
Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir (m.12/2).
Zincirleme suçta yetki nasıl belirlenir?
Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda ise kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir (m.12/2).
İnternet üzerinden dolandırıldım, nerede şikâyet edebilirim?
8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (m.12/6).
Hakaret içeren bir yayın için nereye başvurulur?
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı hakaret suçunda eser, mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa o yer mahkemesi de yetkilidir (m.12/4). Görsel veya işitsel yayınlarda, yayının mağdurun yerleşim yerinde işitilmiş ya da görülmüş olması yeterlidir (m.12/5).
Suçun nerede işlendiği belli değilse ne olur?
Suçun işlendiği yer belli değilse, şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (m.13/1).
Sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa?
Türkiye’de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; bu yolla da belirlenemiyorsa ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkili olur (m.13/2-3).
Gemi veya uçakta işlenen suçlarda yetki kime aittir?
Türk bayrağı taşıyan bir gemide ya da böyle bir taşıt Türkiye dışındayken işlenen suçlarda, geminin ilk uğradığı Türk limanında veya bağlama limanında bulunan mahkeme yetkilidir; aynı kural hava ve demiryolu taşıtları için de uygulanır (m.15/1-2).
Ülke içindeki taşıtlarda işlenen suçlarda durum nedir?
Ülke içerisinde deniz, hava veya demiryolu taşıtlarında ya da bu taşıtlarla işlenen suçlarda, bunların ilk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir (m.15/3).
Birden fazla dosya tek mahkemede birleştirilebilir mi?
Her biri değişik mahkemelerin yetkisi içinde bulunan bağlantılı ceza davaları, yetkili mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilir (m.16/1).
Mahkemeler birleştirme konusunda anlaşamazsa ne olur?
Savcının veya sanığın istemi üzerine ortak yüksek görevli mahkeme, birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerek varsa hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir (m.16/3).
Mahkemeler arasında yetki uyuşmazlığı çıkarsa?
Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu ya da olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa, ortak yüksek görevli mahkeme yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler (m.17).
Yetkisizlik iddiası ne zaman ileri sürülür?
Sanık, yetkisizlik iddiasını ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan, bölge adliye mahkemelerinde incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir (m.18/1).
Sorgudan sonra yetki itirazı yapılabilir mi?
Hayır. Kanun açıkça, bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağını ve mahkemelerin de bu hususta resen karar veremeyeceğini belirtir (m.18/2).
Yetkisizlik kararına karşı ne yapılabilir?
Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (m.18/3).
Dava başka bir yere nakledilebilir mi?
Yetkili hâkim veya mahkeme hukukî ya da fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa, yüksek görevli mahkeme davanın başka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir (m.19/1).
Güvenlik gerekçesiyle nakil mümkün mü?
Kovuşturmanın görevli ve yetkili mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın naklini Adalet Bakanı Yargıtaydan ister (m.19/2).
Duruşma başka bir yerde yapılabilir mi?
24/11/2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre mahkeme, fiilî sebepler veya güvenlik gerekçesiyle duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasına karar verebilir; bu karara karşı itiraz yolu açıktır (m.19/3).
Yetkisiz mahkemenin yaptığı işlemler geçersiz mi?
Hayır. Yetkili olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler, sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz (m.20).
Acil bir işlem için yetkili mahkeme beklenir mi?
Bir hâkim veya mahkeme, yetkili olmasa bile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yargı çevresi içerisinde gerekli işlemleri yapar (m.21).
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda ceza dosyalarını takip etmektedir. Şile, Ağva ve çevre köylerden gelen dosyalarda; Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’ndaki soruşturmalardan Şile Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki duruşmalara, ağır ceza kapsamında Kartal’a giden dosyalardan kanun yolu başvurularına kadar şüpheli, sanık ve müşteki taraflarını temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.12-21)
- 8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanun m.10 — CMK m.12’ye bilişim ve kart suçlarında mağdurun yerleşim yeri yetkisini ekleyen fıkra
- 24/11/2016 tarihli 6763 sayılı Kanun m.21 — CMK m.19’a duruşmanın il sınırları içinde başka yerde yapılmasına ilişkin fıkranın eklenmesi
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.