Kısa cevap: Şile dolandırıcılık avukatı; suç duyurusundan müdafiliğe ve müşteki vekilliğine kadar ceza ayağını yürütür. Paranın geri alınmasında ise hukuk ayağı belirleyicidir: aldatma sonucu yapılan sözleşmede taraf, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36) — ancak bu hak bir yıl içinde kullanılmazsa sözleşme onanmış sayılır (m.39).
Dolandırıcılık dosyalarında en sık sorulan soru, cezanın ne olacağı değil, paranın geri alınıp alınamayacağıdır. Ceza yargılaması bu sonucu tek başına sağlamaz; verilenin iadesi, çoğu zaman sözleşmenin kendisine yönelen ayrı bir hukukî yolla istenir.
Aşağıda önce dolandırıcılık avukatının hangi işleri yürüttüğünü ve sürecin nasıl işlediğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana geçiyoruz: irade bozuklukları — aldatma, yanılma, korkutma ve aşırı yararlanma hâllerinde sözleşmeyle bağlı olmama ve bir yıllık süre. Genel ceza savunması için Şile ceza avukatı, tahsilat için icra sayfamıza bakabilirsiniz.
Aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmeyen veya verdiğini geri istemeyen taraf, sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Dolandırıcılık Avukatı Hangi İşleri Yürütür?
Kısa cevap: Suç duyurusu, şüpheli müdafiliği ve müşteki vekilliği; ayrıca sözleşmenin iptali, aşırı yararlanma, korkutma iddiaları ile verilenin iadesi ve tahsilat işleri.
Listenin alt bölümü, dosyanın ceza değil hukuk tarafını oluşturur. Uygulamada bu iki yol birbirinin yerine değil, birlikte yürütülür.
Şikâyetten Tahsilata: Süreç Nasıl İşler?
Kısa cevap: Belgeleme, suç duyurusu, soruşturma, kamu davası ve katılma; buna paralel olarak sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirme, iade istemi, süre denetimi ve icra.
Soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda yürütülür; birimler için Şile Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Aldatma: Hileyle Kurulan Sözleşme
Kısa cevap: Aldatılan taraf, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. Aldatan üçüncü kişiyse, karşı tarafın bunu bilmesi veya bilecek durumda olması aranır.
Yanılma ile aldatma arasındaki fark pratikte belirleyicidir: yanılmada esaslılık ve dürüstlük süzgeci varken, aldatmada kanun doğrudan bağlayıcılığı kaldırır.
Korkutma ve Aşırı Yararlanma
Kısa cevap: Ağır ve yakın zarar tehlikesi altında yapılan sözleşme bağlayıcı değildir; zor durum, düşüncesizlik veya deneyimsizlikten yararlanılarak kurulan açık oransız sözleşmede zarar gören iade veya oransızlığın giderilmesi arasında seçim yapar.
Bir Yıllık Süre ve Sonuçları
Kısa cevap: Süre, aldatmanın öğrenildiği veya korkutmanın etkisinin kalktığı anda başlar; bir yıl içinde bildirim yapılmazsa sözleşme onanmış sayılır. Onama, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Hileyle imzalatılan sözleşmede ne yapılır?
Görevli Mahkeme ve Dosyanın Yürütüldüğü Yer
Ceza ayağında soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda yürütülür; dolandırıcılığın temel hâlinde görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir ve Şile’de bu mahkeme bulunur. Nitelikli hâllerin ağırlığına göre dosya, Şile’de ağır ceza mahkemesi bulunmadığından Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür. Hukuk ayağında sözleşmenin iptali ve iade istemleri kural olarak asliye hukuk mahkemesinde incelenir.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk olarak işlemin niteliği: ortada bir sözleşme mi var, yoksa yalnızca ödeme mi yapıldı.
İkincisi hile: karşı taraf gerçeğe aykırı bir bilgiyi bilerek mi aktardı.
Üçüncüsü öğrenme anı: aldatma ne zaman fark edildi; bir yıllık süre işliyor mu.
Dördüncüsü denge: edimler arasında açık bir oransızlık bulunuyor mu.
Beşincisi tahsil kabiliyeti: karşı tarafın malvarlığı iade için yeterli mi.
Zarar gören, ya sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirip ediminin iadesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir (TBK m.28). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Şile dolandırıcılık avukatı hangi işleri yürütür?
Suç duyurusu hazırlar, soruşturmayı izler, şüpheli müdafiliği veya müşteki vekilliği yapar. Ayrıca aldatma, korkutma ve aşırı yararlanma hâllerinde sözleşmenin iptali ile verilenin iadesi taleplerini yürütür.
Dolandırıcılık dosyası nasıl ilerler?
Zarar belgelenir ve suç duyurusunda bulunulur; soruşturmada ifadeler alınır ve kayıtlar incelenir. Kamu davası açılırsa zarar gören davaya katılır. Paranın geri alınması için ayrıca hukuk ve icra yoluna gidilir.
Dolandırıcılık suçu nedir?
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamaktır (TCK m.157). Bilişim sistemlerinin veya banka araçlarının kullanılması gibi hâller m.158’de nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.
Hileyle imzalatılan sözleşme geçerli midir?
Taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu bir sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1).
Beni aldatan kişi sözleşmenin tarafı değilse ne olur?
Üçüncü bir kişinin aldatması sonucu sözleşme yapan taraf, sözleşmenin yapıldığı sırada karşı tarafın aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olması hâlinde sözleşmeyle bağlı değildir (m.36/2).
Aldatmada yanılmanın esaslı olması gerekir mi?
Hayır. Kanun, aldatma hâlinde yanılmanın esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı olunmayacağını açıkça belirtir (m.36/1).
Yanılma hangi hâllerde esaslı sayılır?
Kurulması istenenden başka bir sözleşme veya başka bir konu için irade açıklanması, iradenin başka kişiye açıklanması, nitelikleri dikkate alınan kişide yanılma ve gerçekte istenenden önemli ölçüde fazla edim ya da az karşı edim için irade açıklanması hâlleri esaslıdır (m.31).
Saikte yanılma sözleşmeyi etkiler mi?
Saikte yanılma kural olarak esaslı yanılma sayılmaz. Yanılanın, yanıldığı saiki sözleşmenin temeli sayması ve bunun iş ilişkilerinde geçerli dürüstlük kurallarına uygun olması hâlinde esaslı sayılır; ayrıca bu durumun karşı tarafça bilinebilir olması gerekir (m.32).
Hesap hatası sözleşmeyi geçersiz kılar mı?
Hayır. Basit hesap yanlışlıkları sözleşmenin geçerliliğini etkilemez; bunların düzeltilmesi ile yetinilir (m.31 son fıkra).
Yanıldığımı her durumda ileri sürebilir miyim?
Yanılan, yanıldığını dürüstlük kurallarına aykırı olarak ileri süremez. Diğer taraf sözleşmenin yanılanın kastettiği anlamda kurulmasına razı olduğunu bildirirse, sözleşme bu anlamda kurulmuş sayılır (m.34).
Yanılmada kusurluysam tazminat öder miyim?
Yanılan, yanılmasında kusurlu ise sözleşmenin hükümsüzlüğünden doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Ancak diğer taraf yanılmayı biliyor veya bilmesi gerekiyorsa tazminat istenemez (m.35).
Tehdit altında imzalanan sözleşme bağlayıcı mı?
Taraflardan biri, diğerinin veya üçüncü bir kişinin korkutması sonucu bir sözleşme yapmışsa sözleşmeyle bağlı değildir (m.37/1).
Korkutma ne zaman gerçekleşmiş sayılır?
Korkutulan, içinde bulunduğu durum bakımından kendisinin veya yakınlarından birinin kişilik haklarına ya da malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesinin doğduğuna inanmakta haklı ise korkutma gerçekleşmiş sayılır (m.38/1).
Dava açmakla tehdit etmek korkutma mıdır?
Bir hakkın veya kanundan doğan bir yetkinin kullanılacağı korkutmasıyla sözleşme yapıldığında, bu hakkı kullanacağını açıklayanın diğer tarafın zor durumda kalmasından aşırı bir menfaat sağlamış olması hâlinde korkutmanın varlığı kabul edilir (m.38/2).
Aşırı yararlanma nedir?
Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa ve bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirilmişse aşırı yararlanma söz konusudur (m.28/1).
Aşırı yararlanmada hangi haklar kullanılabilir?
Zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir (m.28/1).
Aşırı yararlanmada süre nedir?
Zarar gören bu hakkını; düşüncesizlik veya deneyimsizliğini öğrendiği, zor durumda kalmada ise bu durumun ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulduğu tarihten başlayarak beş yıl içinde kullanabilir (m.28/2).
Sözleşmeyle bağlı olmadığımı ne kadar sürede bildirmeliyim?
Yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde bildirmek gerekir; aksi hâlde sözleşme onanmış sayılır (m.39/1).
Bu bildirim nasıl yapılır?
Kanun, sözleşme ile bağlı olunmadığının bildirilmesini veya verilen şeyin geri istenmesini yeterli görür (m.39/1). İspat kolaylığı bakımından bildirimin yazılı ve tebliğ edilebilir biçimde yapılması yerinde olur.
Süre geçerse tazminat hakkım da biter mi?
Hayır. Aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz (m.39/2).
Ceza şikâyeti paramı geri getirir mi?
Ceza yargılaması cezalandırmaya yöneliktir; paranın iadesi kural olarak hukuk davası veya icra takibiyle sağlanır. Bu nedenle iki yol çoğu zaman paralel yürütülür.
Şile’deki dolandırıcılık soruşturmaları nerede yürür?
Soruşturma Şile Cumhuriyet Başsavcılığı’nda yürütülür. Suçun niteliğine göre dosya Şile Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülebilir; ağır ceza mahkemesinin görev alanına girenler Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
İnternet üzerinden dolandırıldım, nereye başvurabilirim?
Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (CMK m.12/6). Bu nedenle başvuru için kendi yerleşim yerinizdeki makamlar yeterlidir.
Hukuk davası hangi mahkemede açılır?
Sözleşmenin iptali ve verilenin iadesine ilişkin davalar kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür; Şile Adliyesi’nde asliye hukuk mahkemesi bulunmaktadır.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda dolandırıcılık dosyalarını takip etmektedir. Şile, Ağva ve çevre köylerden gelen dosyalarda; suç duyurusu ve müdafilik hizmetinin yanı sıra aldatma, korkutma ve aşırı yararlanma hâllerinde sözleşmenin iptali ile verilenin iadesine ilişkin talepleri yürütmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.28, 30-39)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.157-158)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.12/6 — bilişim ve kart suçlarında yetki)
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
