Kısa cevap: CGTİK m. 107 uyarınca uyuşturucu ticareti suçundan mahkûm olan bir hükümlü, kural olarak cezasının yarısını infaz kurumunda geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Ancak suç, örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse, koşullu salıverilme oranı üçte ikiye çıkar. Ayrıca son 1 yıla kadarki süre, şartları taşıyan iyi hâlli hükümlüler için denetimli serbestlikle dışarıda geçirilebilir.
Uyuşturucu ticaretinden mahkûm olan kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri, cezaevinde fiilen ne kadar süre geçireceğidir. Bu yazıda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİK) çerçevesinde koşullu salıverilme oranları ele alınmaktadır.
Uyuşturucu Ticaretinde Genel Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?
CGTİK m. 107/2 uyarınca, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilenler cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188), kanunda tek başına 2/3 oranına tabi tutulan istisnai suçlar arasında (yetişkinler bakımından) sayılmamıştır; bu nedenle standart bir uyuşturucu ticareti mahkumiyetinde genel kural olan 1/2 oranı uygulanır.
Örgütlü İşlenen Uyuşturucu Ticaretinde Oran Değişir mi?
Evet, CGTİK m. 107/2’nin son cümlesi uyarınca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır. Uyuşturucu ticareti suçu, TCK m. 188/5 uyarınca üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse, hem ceza miktarı artmakta hem de infaz bakımından koşullu salıverilme oranı 1/2’den 2/3’e çıkmaktadır. Bu konu uyuşturucu ticareti suç örgütüne ilişkin yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Denetimli Serbestlik Son Süreyi Nasıl Etkiler?
CGTİK m. 105/A uyarınca, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süresi kalan iyi hâlli hükümlüler, talepleri hâlinde bu son kısmı cezaevi dışında denetimli serbestlik tedbiriyle geçirebilir. Bu durumda hükümlünün fiilen kurumda geçirdiği süre (halk arasında “yatar” olarak adlandırılır), koşullu salıverilme süresinden denetimli serbestlik süresinin düşülmesiyle bulunur. Bu hesaplamayı somut rakamlarla görmek isteyenler yatar hesaplama aracımızı kullanabilir.
Adli Para Cezasına Çevrilen Hükümde Bu Kurallar Uygulanır mı?
Hayır, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik, hapis cezasının infazına ilişkin kurumlardır; adli para cezasına çevrilmiş bir mahkumiyette söz konusu olmaz. Uyuşturucu ticareti suçunda adli para cezasına çevrilme imkânının ne zaman gündeme gelebileceği, ayrı bir yazımızda ele alınmıştır; bu iki infaz rejimi birbirinden bağımsızdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Uyuşturucu ticareti suçunda koşullu salıverilme oranı, suçun örgütlü işlenip işlenmediğine göre 1/2 ile 2/3 arasında değişir. Bu orana ek olarak denetimli serbestlik imkânı, hükümlünün fiilen kurumda geçireceği süreyi kısaltabilir. Somut dosyada uygulanacak oranın ve olası denetimli serbestlik hakkının doğru tespiti, infaz sürecinin planlanması açısından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma suçunda da aynı oranlar mı uygulanır?
Uyuşturucu kullanma suçu (TCK m. 191) genellikle tedavi ve denetimli serbestlik tedbirleriyle sonuçlanan ayrı bir rejime tabidir; koşullu salıverilme oranları esas olarak hapis cezasına mahkumiyet hâlinde gündeme gelir ve bu suç tipinde farklı dinamikler söz konusudur.
Denetimli serbestlikten yararlanmak otomatik bir hak mıdır?
Hayır, açık ceza infaz kurumunda bulunma, iyi hâlli olma ve kanunda aranan diğer şartların (kalan sürenin belirli bir kısmını kurumda geçirmiş olma gibi) birlikte gerçekleşmesi gerekir; bu, hükümlünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından değerlendirilir.
Örgüt suçlaması dosyadan çıkarılırsa oran tekrar 1/2’ye döner mi?
Evet, koşullu salıverilme oranı mahkûmiyet hükmündeki suç niteliğine göre belirlenir; örgütlü işlenme unsuru dosyada sabit değilse veya kaldırılırsa, genel kural olan 1/2 oranı uygulanır.
Uyuşturucu ticareti dosyanızda infaz süreci ve koşullu salıverilme hesaplaması hakkında bize 0 506 976 23 55 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza ve infaz hukuku alanında, uyuşturucu ticareti mahkumiyetlerinde koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreçlerine ilişkin hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak infaz hesaplamaları ve infaz hâkimliği başvuruları konusunda çalışmalar yürütülmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.