Kısa cevap: Başkasının aracının lastiğini kesmek, kaportasını anahtarla çizmek veya camını kırmak, TCK m.151/1 uyarınca dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren mala zarar verme suçudur. Suç şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır; zarar kovuşturma başlamadan ödenirse TCK m.168 uyarınca ceza üçte ikisine kadar indirilir. Araç sahibi ayrıca hasar ve değer kaybı için tazminat isteyebilir.
- Araca zarar verme, faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmezse soruşturulamaz.
- Uzlaşmada edim bir defada yerine getirilirse dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanır.
- Zararın tamamen ödenmesi hem TCK m.168 indirimini hem de 7589 sayılı Kanun sonrası HAGB şartını karşılar.
- Ayrılık kararı bulunmayan eşin aracına zarar verende TCK m.167 uyarınca ceza verilmez; boşanmış eş ve sevgili bu kapsamda değildir.
Araca zarar verme cezası; lastiği kesilen, aracı çizilen kişiler kadar şikâyetle karşılaşanların da sık sorduğu bir konudur. Bu yazı suçun araçlara özgü görünümlerini, şikâyet ve uzlaşmayı, zararın ödenmesini, eş aracındaki özel kuralı ve tazminatı anlatır. Suçun genel çerçevesi için mala zarar verme suçu cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Otopark, site veya işyeri kameralarının kayıtları kısa sürede üzerine yazılır. Şikâyet etmeden veya ifade vermeden önce delil durumunuzu değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz.
Araca zarar vermek suç mu, hangi madde uygulanır?
Araca zarar vermek, başkasına ait bir aracı kısmen veya tamamen bozan, tahrip eden, kullanılamaz hâle getiren ya da kirleten kişinin işlediği ve Türk Ceza Kanunu m.151’de düzenlenen mala zarar verme suçudur. Otomobil, motosiklet ve kamyonet taşınır mal sayıldığından, lastik, cam, ayna, kaporta veya boya üzerindeki her kasıtlı hasar bu maddeye girer.
“Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
TCK m.151/1
Suç yalnız kasten işlenebilir. TCK m.22/1 uyarınca taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve mala zarar verme için böyle bir hüküm yoktur. Park ederken sürtmek veya tamircinin dikkatsizlikle boyayı çizmesi bu nedenle suç değildir; yalnız tazminat doğurur. Kanun metnine Türk Ceza Kanunu’nun resmî metni üzerinden ulaşabilirsiniz.
Lastik kesmek, aracı çizmek veya cam kırmak hangi suçu oluşturur?
Lastik kesmek, kaportayı çizmek, cam veya ayna kırmak ve araca boya dökmek, TCK m.151’deki seçimlik hareketlerden birini karşıladığı için mala zarar verme suçunu oluşturur. Hangi hareketin seçildiği suçun niteliğini değiştirmez; zararın büyüklüğü ise hâkimin TCK m.61 uyarınca cezayı alt ve üst sınır arasında belirlerken dikkate aldığı ölçütlerdendir.
Lastik kesme ve lastik patlatma
Lastiğe bıçak, tornavida veya çivi saplamak aracı kullanılamaz hâle getirir ve suçun tipik örneğidir. Hasarın büyüklüğü cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasında etkili olabilir.
Yargıtay 23. Ceza Dairesi’nin 16.03.2016 tarihli, 2015/15343 Esas, 2016/2988 Karar sayılı kararı: Sanığın park hâlindeki aracın sağ ön ve arka lastiklerine bıçak sokarak zarar verdiği olayda, katılan ve tanık beyanları ile olay yeri tespit tutanağına göre mala zarar verme suçunun oluştuğu kabul edildi ve TCK m.151/1 uyarınca verilen 6 ay hapis cezası, yalnız hak yoksunluğuna ilişkin kısım düzeltilerek onandı.
Anahtarla çizme, boya dökme ve yazı yazma
Kaportayı anahtar veya sivri bir cisimle çizmek “bozma”, araca boya, yağ veya asit dökmek ya da sprey boyayla yazı yazmak ise “kirletme” hareketidir.
Araca zarar verme cezası ne kadar?
Kısa Cevap: Araca zarar verme cezası, özel kişiye ait araçta TCK m.151/1 uyarınca dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu kurumuna ait araçta veya bir kamu görevlisinden öç almak için işlenen zararda TCK m.152/1 uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis verilir; aracı yakmak ise TCK m.152/2-a uyarınca cezayı bir katına kadar artırır.
| Durum | Madde | Ceza | Şikâyet / uzlaşma |
|---|---|---|---|
| Özel kişinin aracına zarar (lastik, cam, çizik) | TCK m.151/1 | 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası | Şikâyete bağlı; uzlaştırma kapsamında |
| Belediye, kamu kurumu veya kamu hizmetine tahsisli araç | TCK m.152/1-a | 1 – 4 yıl hapis | Şikâyet aranmaz; uzlaştırma yok |
| Görevinden ötürü öç almak için kamu görevlisinin aracı | TCK m.152/1-g | 1 – 4 yıl hapis | Şikâyet aranmaz; uzlaştırma yok |
| Aracı yakarak veya yakıcı madde kullanarak zarar | TCK m.152/2-a | Uygulanacak ceza bir katına kadar artırılır | Şikâyet aranmaz |
| Ayrılık kararı olmayan eşin aracı | TCK m.167/1-a | Ceza verilmez | Hukuki tazminat saklı |
Adli para cezası, erteleme ve HAGB mümkün mü?
Hâkim doğrudan adli para cezasına hükmedebilir; bir gün karşılığı TCK m.52/2 uyarınca 100-500 TL’dir. Hapis seçilmişse TCK m.50/2 uyarınca artık adli para cezasına çevrilemez. 7589 sayılı Kanun’la değişen CMK m.231 uyarınca iki yıl veya daha az cezada HAGB mümkündür; ancak m.231/6-c zararın tamamen giderilmesini şart koşar, m.231/9 ise denetim süresince aylık taksitle ödemeye izin verir.
Araca zarar verme şikâyete bağlı mı, şikâyet süresi ne kadar?
Araca zarar verme, TCK m.151/1’deki “mağdurun şikayeti üzerine” ifadesi nedeniyle şikâyete bağlı bir suçtur. TCK m.73 uyarınca şikâyet, araç sahibinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Fail bilinmiyorsa süre başlamaz; ancak dava zamanaşımı TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır.
Şikâyetten vazgeçme TCK m.73/4 uyarınca davayı düşürür; ancak m.73/6 uyarınca kabul etmeyen sanığı etkilemez. Şahsi haklardan da açıkça vazgeçilirse m.73/7 uyarınca tazminat davası açılamaz. Kamu aracına zarar verme (TCK m.152) re’sen soruşturulur.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 03.03.2022 tarihli, 2020/25321 Esas, 2022/3680 Karar sayılı kararı: Mahkûmiyet hükmünden sonra mağdur vekili şikâyetten vazgeçtiğini ve zararın tamamının giderildiğini bildirmişti. Daire, sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediğinin sorulması, kabul ederse düşme kararı verilmesi gerektiğini; ayrıca zarar giderildiğinden mala zarar verme yönünden TCK m.168/2’deki etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirterek hükmü bozdu.
Araca zarar vermede uzlaşma nasıl işler?
Araca zarar vermede uzlaşma, CMK m.253/1-a uyarınca zorunlu bir aşamadır; çünkü TCK m.151 şikâyete bağlı suçlardandır. Yeterli şüphe varsa savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaştırmacı tarafların her birine teklif yapar ve teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır.
Taraflar çoğu zaman hasar bedelinin, lastik veya boya masrafının ödenmesinde anlaşır. CMK m.253/19 uyarınca edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitle ödemede kamu davasının açılması ertelenir. Uzlaşma sağlanınca, uzlaşma anında tespit edilemeyen zararlar dışında aynı olay için tazminat davası açılamaz. Değer kaybı gibi kalemler bu yüzden metne açıkça yazılmalıdır. Sürecin ayrıntıları uzlaştırma rehberimizde anlatılmaktadır.
Zarar ödenirse ceza düşer mi? TCK 168 etkin pişmanlık
Zararın ödenmesi cezayı tek başına düşürmez, ancak TCK m.168 uyarınca önemli bir indirim sağlar. Fail, kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadarı indirilir.
“… suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.”
TCK m.168/1
Örnek hesap: Hâkim lastik kesme eylemi için 6 ay hapis cezası belirlemiş olsun. Fail lastik bedelini iddianameden önce tamamen ödemişse TCK m.168/1 uyarınca üçte ikiye kadar indirim yapılabilir: 6 ay – 4 ay = 2 ay. Ödeme duruşma aşamasında yapılmışsa TCK m.168/2 uyarınca yarıya kadar indirimle ceza 3 aya iner. Zarar kısmen ödenmişse TCK m.168/4 uyarınca mağdurun rızası aranır. Etkin pişmanlığın diğer suçlardaki uygulaması TCK 168 etkin pişmanlık ve zarar giderme rehberimizde ele alınmıştır.
Eşin, eski eşin veya sevgilinin aracına zarar vermek suç mu?
Eşin veya yakın akrabanın aracına zarar vermek, TCK m.167 nedeniyle farklı sonuç doğurur; çünkü bu madde mala zarar vermeyi de kapsayan malvarlığına karşı suçlar bölümüne uygulanır. Ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun, aynı derecede kayın hısımlarının ve aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenen mala zarar vermede ceza verilmez.
Ayrılık kararı verilmiş eşin veya aynı konutta yaşamayan kardeşin aracında ise ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir. Boşanması kesinleşmiş eski eş, sevgili, nişanlı veya birlikte yaşanan partner bu madde kapsamında değildir; onların aracına zarar veren TCK m.151’e göre sorumludur. Kuralın ayrıntıları için akrabalar arası malvarlığı suçlarında TCK 167 yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 28.11.2022 tarihli, 2021/6551 Esas, 2022/19806 Karar sayılı kararı: Sanık, eşinin babası olan müştekiye ait iki ayrı aracın camlarını kırmıştı. Daire, TCK m.167/1-b’deki “bu derecede kayın hısımları” ifadesi gereği suç tarihinde müştekinin damadı olan sanığın cezalandırılamayacağını belirterek mahkûmiyeti bozdu; kabule göre de mala zarar verme suçunda uzlaştırma yapılması gerektiğini vurguladı.
Otoparkta veya komşunun aracına zarar verildiğinde ispat nasıl yapılır?
Otoparkta veya sokakta park hâlindeki araca verilen zararda ispat çoğu zaman kamera kaydı, tanık beyanı ve olay yeri tespit tutanağıyla yapılır. Kayıtlar kısa sürede silindiğinden kolluktan hemen talep edilmelidir.
Yargıtay 13. Ceza Dairesi’nin 30.06.2020 tarihli, 2020/3083 Esas, 2020/6541 Karar sayılı kararı: Aralarında husumet bulunan katılanın park hâlindeki aracının kaportasını çizen sanık hakkında yerel mahkeme beraat kararı vermişti. Daire, eylemin katılanın beyanları ve olay anını gösteren kamera görüntüleriyle sabit olduğunu, delillerin takdirinde yanılgıya düşüldüğünü ve mahkûmiyet kurulması gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Araca zarar veren kişiden tazminat ve kasko nasıl istenir?
Araca zarar veren kişiden tazminat, TBK m.49’daki haksız fiil sorumluluğuna dayanarak hukuk mahkemesinde istenir. Onarım bedeli, değer kaybı ve ikame araç gideri istenebilir; ceza davasını beklemek zorunlu değildir.
TBK m.72 uyarınca zamanaşımı iki yıl, her hâlde on yıldır; fiil suç olduğundan ceza kanunundaki daha uzun süre de uygulanabilir. Hasarı kasko karşılamışsa ödeme yapan sigorta şirketi faile başvurabilir; uzlaşan fail bu ihtimali gözetmelidir. Mevzuat için Türk Borçlar Kanunu metnine bakılabilir.
Aracıma zarar verildiğinde ne yapmalıyım?
Aracına zarar verilen kişi hasarı fotoğraflamalı, kolluktan olay yeri tespiti ve çevredeki kamera kayıtlarının korunmasını istemeli, hasarı servis veya ekspertiz raporuyla belgeleyip altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır.
- 01
Hasarın belgelenmesi
Aracın genel görüntüsü, plaka ve hasarlı bölge tarih bilgisiyle fotoğraflanır.
- 02
Kolluğa başvuru ve tespit
Karakol veya jandarmadan olay yeri tespit tutanağı düzenlenmesi istenir.
- 03
Kamera kayıtlarının korunması
Otopark, site ve işyeri kameraları için savcılık veya kolluk aracılığıyla kayıt talep edilir.
- 04
Hasar tespiti
Servis faturası veya ekspertiz raporuyla onarım bedeli ve değer kaybı belirlenir.
- 05
Uzlaştırma, dava ve tazminat
Uzlaşma olmazsa iddianame düzenlenebilir; tazminat ayrıca hukuk mahkemesinde istenir.
Araca zarar verildiğinde izlenecek süreç
Uygulamada sık yapılan hatalar nelerdir?
Araca zarar verme dosyalarında sonucu en çok etkileyen hatalar süre, delil ve uzlaşma metniyle ilgilidir. Sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Kamera kaydını günler sonra istemek; kayıtlar çoğu sistemde kısa sürede silinir.
- Uzlaşma metninde değer kaybını veya ikame araç bedelini yazmamak; uzlaşmadan sonra bu kalemler için dava açılamayabilir.
- Zararı ödemeyi duruşma aşamasına bırakmak; kovuşturma öncesi ödemede indirim üçte ikiye, sonrasında yarıya kadar çıkar.
- Boşanmış eşin aracına zarar verildiğinde TCK m.167’ye dayanmak; madde yalnız evliliği süren ve ayrılık kararı olmayan eşleri kapsar.
Sonuç ve değerlendirme
Lastik kesmek, aracı çizmek veya camını kırmak TCK m.151 kapsamında şikâyete bağlı ve uzlaştırmaya tabi bir suçtur; kamu araçlarında ise TCK m.152 nedeniyle ceza ağırlaşır ve şikâyet aranmaz. Zararın erken ve tamamen giderilmesi hem etkin pişmanlık indirimini hem de HAGB şartını karşılar. Diğer ceza hukuku konuları için makaleler dizinimizde bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Araca zarar verme cezası ne kadar?
Başkasının aracına kasten zarar vermek TCK m.151/1 uyarınca dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Kamu kurumuna ait araçta TCK m.152/1 uyarınca ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.
Lastik kesmek suç mu?
Evet. Park hâlindeki aracın lastiğine bıçak sokmak veya lastiği kesici aletle patlatmak, aracı kısmen kullanılamaz hâle getirdiği için TCK m.151/1’deki mala zarar verme suçunu oluşturur. Suç şikâyete bağlıdır; araç sahibi faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır.
Arabamı çizen kişiyi nasıl şikâyet ederim?
Arabanızı çizen kişiyi karakola, jandarmaya veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet edebilirsiniz. Şikâyete hasarın fotoğraflarını, varsa kamera kaydını, tanık bilgilerini ve servis ya da ekspertiz raporunu eklemek ispatı kolaylaştırır. Şikâyet, faili öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
Kamera kaydı olmadan araca zarar veren cezalandırılır mı?
Kamera kaydı tek delil değildir; tanık beyanı, olay yeri tespit tutanağı, mesajlaşmalar ve failin ikrarı da mahkûmiyete dayanak olabilir. Delil yalnız mağdurun soyut beyanıysa beraat verilebilir.
Eski eşimin arabasına zarar verdim, ceza alır mıyım?
Boşanma kesinleşmişse TCK m.167 uygulanmaz ve genel hükümlere göre TCK m.151’den sorumluluk doğar. Evlilik sürüyor ve ayrılık kararı yoksa ceza verilmez. Sevgili veya nişanlı bu kapsamda değildir.
Araca zarar verme davasında uzlaşma olur mu?
Evet. TCK m.151’deki mala zarar verme şikâyete bağlı olduğundan CMK m.253/1-a uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Taraflar hasar bedelinin ödenmesi gibi bir edimde anlaşır ve edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Araca zarar veren kişiden tazminat nasıl alınır?
Hasar bedeli, değer kaybı ve aracın kullanılamadığı süredeki kayıplar TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı olarak hukuk mahkemesinde istenebilir. Dava, zarar ve fail öğrenildikten itibaren iki yıl, her hâlde olaydan itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Şikâyet, uzlaşma teklifi veya hasar bedeli talebiyle karşı karşıyaysanız delil durumu, zarar miktarı ve ödeme zamanlamasına göre olası seçenekleri birlikte inceleyebiliriz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, ceza hukuku alanında çalışan ve malvarlığına karşı suçlar, şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma ile etkin pişmanlık uygulaması üzerine yazılar kaleme alan bir avukattır. Mala zarar verme dosyalarında hem aracı zarar gören şikâyetçinin delil ve tazminat sorunlarını hem de şüphelinin uzlaşma, zarar giderme ve HAGB seçeneklerini ele almaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde Kartal’da faaliyet göstermektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.