Ataşehir Dolandırıcılık Avukatı | Suç Tipleri, Ceza, Şikâyet ve Savunma

İki tarafta da çalışır. Şüpheli/sanık tarafında: soruşturma aşamasında müdafilik, malvarlığına el koyma kararlarına itiraz, nitelendirme tartışması, etkin pişmanlık sürecinin planlanması ve duruşma savunması. Mağdur tarafında: şikâyet dilekçesinin hazırlanması, delillerin toplanması, katılan vekilliği ve zararın tahsiline yönelik hukuk davaları. Uygulamada en sık görülen tipler bilişim yoluyla dolandırıcılık, yatırım ve kripto vaadiyle dolandırıcılık, sahte kimlikle kredi çekme, senet ve çek dolandırıcılığı ve sigorta dolandırıcılığıdır.

Kanun üç unsuru birlikte arar: hileli davranışlarla bir kimseyi aldatmak, onun veya başkasının zararına olmak üzere ve kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak (TCK m.157). Bu üçünden biri eksikse suç oluşmaz. Özellikle hile unsuru belirleyicidir: basit bir yalan veya sözleşmeye aykırılık tek başına yeterli değildir; mağdurun iradesini sakatlayacak nitelikte, aldatıcı bir davranış gerekir.

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir (TCK m.157).

Kanun on iki bent sayar. Öne çıkanlar: dinî inanç ve duyguların istismarı, kişinin zor şartlarından veya algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma, kamu kurumlarının araç olarak kullanılması veya zararına olması, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, basın-yayın araçları, tacir veya şirket yöneticisinin ticari faaliyeti sırasında, serbest meslek sahiplerinin mesleklerine duyulan güveni kötüye kullanması, tahsis edilmemesi gereken kredinin açılması, sigorta bedelini almak ve kişinin kendisini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtması (m.158/1).

Bu hâllerde üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1). Bu bentler, bankacılık ve bilişim yoluyla işlenen dosyaların büyük kısmını kapsar.

Evet. m.157 ve m.158’deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır (TCK m.158/3).

Bu konuda 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle TCK m.158’e dördüncü fıkra eklendi. Buna göre; m.157 ve m.158’deki suçlara iştirakin, haksız menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. İndirim, katkının bu fiille sınırlı kalmasına bağlıdır.

Ayrım yapmak gerekir. Basit dolandırıcılık (TCK m.157) uzlaştırma kapsamındadır; kanun, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın bu suçta uzlaştırma girişiminde bulunulacağını düzenler (CMK m.253/1-b). Buna karşılık nitelikli dolandırıcılık (m.158) uzlaştırma kapsamında değildir. Bu nedenle nitelendirme, uzlaşma imkânını doğrudan belirler.

Kanun bu durumu daha az cezayı gerektiren hâl olarak ayrıca düzenler: dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi hâlinde, şikâyet üzerine, altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur (TCK m.159). Buradaki iki fark önemlidir: ceza belirgin biçimde düşüktür ve suç şikâyete bağlıdır.

Evet, ancak oran zamanlamaya bağlıdır. Suç tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmezden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır (TCK m.168). Kısmen giderim hâlinde ayrıca mağdurun rızası aranır.

Evet. Dolandırıcılık, CMK m.128 kapsamındaki suçlar arasında sayılmıştır; suçun işlendiğine ve malvarlığı değerinin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde taşınmazlara, banka hesaplarına, ortaklık paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulabilir. İki güvence vardır: el koymaya ancak hâkim karar verebilir ve karar öncesinde BDDK, SPK, MASAK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması zorunludur.

Bu kural 2025’te değişti. 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle, 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki “nitelikli dolandırıcılık (m.158)” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. Cezanın üst sınırı on yıl olduğundan ve ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara baktığından, bu suç artık asliye ceza mahkemesinin görevindedir.

5235 sayılı Kanun’a eklenen Geçici Madde 7 bunu düzenler: maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan davalarda veya istinaf ya da temyiz incelemesindeki dosyalarda, görevin değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükümle sonuçlandırılıncaya kadar önceki göreve ilişkin kurallara göre bakılmaya devam olunur.

İlk saatler belirleyicidir. Banka veya ödeme kuruluşuna derhâl bildirimde bulunulmalı, para transferinin durdurulması talep edilmeli ve gecikmeksizin savcılığa ya da kolluğa şikâyette bulunulmalıdır. Delil olarak; havale ve EFT dekontları, hesap ekstreleri, mesajlaşma ve e-posta kayıtları, arama dökümleri, ilan ve web sayfası görüntüleri (tarih damgalı) ile varsa karşı tarafın kimlik ve iletişim bilgileri toplanmalıdır. Kart işlemlerine ilişkin süreç için kart kopyalama yazımıza bakılabilir.

Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre belirlenir. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl; beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl geçmesiyle kamu davası düşer (TCK m.66). Buna göre basit dolandırıcılıkta sekiz, nitelikli dolandırıcılıkta on beş yıllık süre söz konusu olur.