Ataşehir Ceza Avukatı | Hangi Davalar, Hangi Süreler, Nasıl Bir Süreç

Ceza avukatı, şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında hukukî yardımdan yararlanma hakkını kullandırır (CMK m.149). Uygulamada bu; ifadeye eşlik etmek, soruşturma dosyasını incelemek ve belge örneği almak (m.153), gözaltı ve tutuklama gibi koruma tedbirlerine itiraz etmek, delil toplanmasını talep etmek, uzlaştırma veya kamu davasının ertelenmesi gibi yolların şartlarını ileri sürmek, duruşmada savunma yapmak ve karara karşı kanun yoluna başvurmaktır.

Ceza hukuku tek bir dava türü değildir. Başlıca gruplar: kişilere karşı suçlar (kasten ve taksirle yaralama, tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali), malvarlığına karşı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yağma), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu suçları, bilişim suçları ve kişisel verilere ilişkin suçlar, belgede sahtecilik, trafik ve taksirle ölüme neden olma ile örgüt suçları. Her grubun kendi ispat sorunları ve lehe hükümleri vardır.

Gidebilirsiniz ancak hakkınızdan vazgeçmiş olursunuz. Kanun, avukatın şüpheliyle görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkının engellenemeyeceğini ve kısıtlanamayacağını açıkça düzenler (CMK m.149/3). Dosyayı görmeden verilen ifade, sonradan düzeltilse bile dosyada kalır ve çelişki olarak değerlendirilir.

Kanun bunu da düzenlemiştir. Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan eden kişiye istemi hâlinde baro tarafından müdafi görevlendirilir (m.150/1). Ayrıca şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın müdafi atanır (m.150/2). Aynı kural, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da uygulanır (m.150/3).

Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; gönderilme için zorunlu süre de on iki saatten fazla olamaz (CMK m.91/1). Toplu olarak işlenen suçlarda savcı, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatma emri verebilir.

Hayır. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir. Kanun ayrıca bir üst sınır koyar: işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1). Tutuklama nedenleri ise kaçma şüphesi uyandıran somut olgular ile delilleri karartma veya tanık ve mağdur üzerinde baskı girişimidir.

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır; zorunlu hâllerde gerekçe gösterilerek altı ay uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok iki yıldır; uzatma süresi toplam üç yılı, kanunda sayılan istisnai suçlarda beş yılı geçemez (CMK m.102). Soruşturma evresinde ise sırasıyla altı ay ve bir yıl sınırı vardır. Bu süreler on beş yaşını doldurmamış çocuklar için yarı oranında uygulanır.

Evet. Tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde dahi, tutuklama yerine adlî kontrol kararı verilebilir (CMK m.109). Yükümlülükler arasında yurt dışına çıkamamak, belirlenen yerlere düzenli başvurmak (imza), taşıt kullanmamak ve sürücü belgesini teslim etmek, uyuşturucu veya alkol bağımlılığından arınmak amacıyla tedavi tedbirlerine tâbi olmak, güvence yatırmak ve silah bulunduramamak sayılmıştır.

Kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir: kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan tüm dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır (5235 m.11). Ağır ceza mahkemesi ise yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik (m.204/2), hileli iflas, Devletin güvenliğine karşı suçlar ve terör suçları ile ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar (m.12). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin cezanın üst sınırı esas alınır (m.14).

Ataşehir’in ayrı bir adliyesi bulunmamaktadır. Ataşehir kaynaklı adli yargı dosyaları Kartal’da bulunan İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür. Soruşturma işlemleri ise suçun işlendiği veya şüphelinin bulunduğu yerdeki kolluk birimleri ile Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı bürolarında yürütülür.

Yalnızca şikâyete bağlı suçlarda. Bunun yanında kanun, şikâyete bağlı olsun olmasın bazı suçlarda uzlaştırma öngörür: kasten yaralama (m.86/3 hariç, m.88), taksirle yaralama (m.89), tehdit (m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali (m.116), hırsızlık (m.141), güveni kötüye kullanma (m.155, üçüncü fıkra hariç), dolandırıcılık (m.157) ve suç eşyasının satın alınması (m.165) bunlar arasındadır (CMK m.253).

Savcılığın, koşulları varsa dava açmayıp şüpheliyi bir denetim süresine tâbi tutmasıdır. Dört koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasıyla mahkûm olmamış olması; soruşturmanın, ertelenmesi hâlinde suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi; ertelemenin şüpheli ve toplum açısından daha yararlı olması; ve zararın tamamen giderilmesi (CMK m.171/3). Süre içinde kasıtlı suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; bu süre boyunca zamanaşımı işlemez.

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise mahkeme HAGB kararı verebilir; bu, müsadere hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmaması anlamına gelir. Şartları: daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış olmak, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi. Zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da karar verilebilir (CMK m.231).

Bu nokta değişti ve önemlidir. Güncel metne göre, 272. maddenin üçüncü fıkrası saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; karar ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu açıktır. İstinaf ve temyizde karar, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m.231/12). Denetim süresindeki bir ihlal üzerine açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı ise itiraz yolu işler.

Kural olarak mahkeme hükmü açıklar. Ancak kanun mahkemeye bir takdir alanı bırakmıştır: yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (CMK m.231/11).

Hayır. Kanun iki grubu açıkça dışarıda bırakır: işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar (CMK m.231/14). Ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez.