Kısa cevap: Evet. İşlediği bir suç nedeniyle hakkında soruşturma yapılmasını engellemek için polise başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini veren kişi, TCK 268 uyarınca iftira suçu hükümlerine göre cezalandırılır; temel ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Ortada bir soruşturma yoksa fiil TCK 206 veya Kabahatler Kanunu m. 40 kapsamında kalır.
- Başkasının kimliğini kullanmak, kişi kendi suçundan kaçmak amacıyla hareket ediyorsa TCK 268 suçunu oluşturur.
- Ceza, nitelikli hâller, zamanaşımı ve etkin pişmanlık iftira hükümlerinden (TCK 267, 269) alınır.
- Soruşturma yokken rutin kontrolde başka isim vermek TCK 206 veya idari para cezası sonucunu doğurur.
- Gerçek kimliği erken açıklamak cezayı beşte dörde kadar indirir.
- Suç şikâyete bağlı değildir; seri muhakeme usulü uygulanabilir.
Başkasının kimliğini kullanmak suç mu sorusu, çoğunlukla gözaltında kardeşinin ya da arkadaşının adını veren kişilerin sorusudur. Bu yazıda TCK 268’in unsurları, cezası, yalan beyan suçundan farkı, etkin pişmanlık, seri muhakeme ve kimliği kullanılan kişinin yapabilecekleri, tam metni incelenmiş Yargıtay kararlarıyla anlatılmaktadır.
Tutanak, adli rapor ve ifade kimliği kullanılan kişi adına düzenlendikçe etkin pişmanlık oranı düşer; erken değerlendirme önem taşır.
Başkasının kimliğini kullanmak hangi suçtur?
Başkasının kimliğini kullanmak, Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 268’de düzenlenen “başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması” suçudur. Bu suç, kişinin işlediği bir suç nedeniyle hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla gerçek bir başka kişinin kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanmasıdır. Fail, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.
“(1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.”
TCK m. 268/1
Kimliğin kullanılması, başkası adına düzenlenmiş nüfus cüzdanı veya ehliyetin ibraz edilmesidir. Kimlik bilgilerinin kullanılması ise belge göstermeden ad, soyad, doğum tarihi, anne ve baba adı gibi ayırt edici bilgilerin sözlü olarak verilmesidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 15.02.2023 tarihli, 2021/8-257 Esas, 2023/82 Karar sayılı kararı, TCK 268’in iftiranın özel bir işleniş biçimi olduğunu; TCK 267’deki nitelikli hâllerin, zamanaşımı kuralının ve TCK 269’daki etkin pişmanlığın bu suça da uygulanacağını belirtmiştir. Güncel metin Türk Ceza Kanunu’nun resmî metninde yer almaktadır.
TCK 268’in cezası kaç yıl hapistir?
TCK 268’in cezası, atıf yapılan TCK 267/1 uyarınca 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır ve adlî para cezası seçeneği yoktur. Kimliği kullanılan kişi bu nedenle gözaltına alınır, tutuklanır, başka bir koruma tedbirine maruz kalır veya mahkûm olursa iftira suçunun ağırlaştırıcı fıkraları uygulanarak ceza artırılır.
| Durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanmak | TCK 268/1 → 267/1 | 1-4 yıl hapis |
| Fiilin maddî eser ve delillerinin uydurulması | TCK 267/2 | Ceza yarı oranında artırılır |
| Kimliği kullanılana gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri | TCK 267/3 | Ceza yarı oranında artırılır |
| Kimliği kullanılanın gözaltına alınması veya tutuklanması | TCK 267/4 | Ayrıca hürriyetten yoksun kılmadan dolaylı fail sorumluluğu |
| Gerçek kimliği açıklama | TCK 269 | Aşamaya göre 4/5, 3/4, 2/3, 1/2 veya 1/3 indirim |
| Dava zamanaşımı | TCK 66/1-e, 267/8 | 8 yıl; kimliği kullanılanın aklandığı tarihten başlar |
Zamanaşımı için TCK 267/8’deki özel kural uygulanır: süre olay gününden değil, kimliği kullanılan kişinin fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten işler. Gerçek kişinin kimliği yerine sahte bir kimlik kartı kullanılmışsa TCK 204/1’deki resmî belgede sahtecilik suçundan (2-5 yıl hapis) ayrıca hüküm kurulabilir.
Polise kardeşinin veya arkadaşının kimliğini vermek suç mu?
Kısa Cevap: Evet. Hakkında bir suç nedeniyle işlem yapılan kişinin polise kardeşinin veya arkadaşının kimlik bilgilerini vermesi TCK 268 suçunu oluşturur. Esas suçtan sonradan beraat edilmesi bu sonucu değiştirmez; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kanunun kesinleşmiş mahkûmiyet aramadığını kabul etmiştir.
Ceza Genel Kurulu’nun anılan kararına konu olayda sanık, ekip aracında uyuşturucu bulunması üzerine karakolda kardeşinin kimlik bilgilerini vermiş; kardeş hakkında dava açılmış ve kardeş beraat etmiştir. Kurul, sanığın da uyuşturucu suçundan beraat etmiş olmasına rağmen, kanun koyucunun amacının “gerek işlenmiş gerekse işlendiğinden şüphelenilen bir suçun” soruşturmasında gerçeğe aykırı kimlik bilgisi verilmesini önlemek olduğunu belirtmiş ve eylemin TCK 268’i oluşturduğuna oy çokluğuyla karar vermiştir.
Kurul aynı kararda, verilen bilgilerin gerçekte var olan birine ait olmasını şart koşmuştur. Yalnızca uydurma bir ad söylemek, adı kullanılan kişi hakkında soruşturma yapılmasını mümkün kılmadığından bu suçu oluşturmaz.
Kimlik kontrolünde başka isim söylemek de TCK 268 mi?
Rutin kimlik kontrolünde başka isim söylemek, kural olarak TCK 268 suçunu oluşturmaz, çünkü bu suç için kişinin kendisi hakkındaki bir soruşturmadan kaçması gerekir. Soruşturma yokken başkasının kimliğini vermek, bu bilgiye göre resmî belge düzenlenmişse TCK 206’daki yalan beyan suçunu, belge düzenlenmemişse kimliği bildirmeme kabahatini oluşturur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 03.07.2025 tarihli, 2024/25444 Esas, 2025/5642 Karar sayılı kararı, bu ayrımı açıkça yapmış; adli bir işlem olmaksızın kimliği gizlemek için başkasının bilgileri kullanılıp resmî belge düzenlenirse TCK 206’nın, belge düzenlenmemişse Kabahatler Kanunu m. 40’ın uygulanacağını belirtmiştir.
| Somut durum | Uygulanan hüküm | Yaptırım |
|---|---|---|
| Kendi suçundan kaçmak için gerçek bir kişinin kimliğini kullanmak | TCK 268 → 267 | 1-4 yıl hapis |
| Soruşturma yokken başkasının kimliğini vermek, tutanak o kişi adına | TCK 206 | 3 ay-2 yıl hapis veya adlî para cezası |
| Soruşturma yokken yanlış kimlik vermek, belge yok | Kabahatler K. m. 40/1 | İdari para cezası |
| Gerçekte olmayan bir isim söylemek | TCK 268 oluşmaz | TCK 206 veya kabahat tartışılır |
| Başkası adına sahte kimlik belgesi ibraz etmek | TCK 204/1 (+ koşulları varsa 268) | 2-5 yıl hapis |
Kabahatler Kanunu m. 40/1’deki idari para cezası kanun metninde 50 Türk lirası olarak yazılıdır ve m. 17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Kimlik kontrolünde polisi itmek veya kontrolü engellemek için güç kullanmak ise görevi yaptırmamak için direnme suçu olarak değerlendirilir.
Başkasının ehliyetini kullanmanın cezası nedir?
Başkasının ehliyetini trafik polisine göstermenin cezası, kontrolün nedenine göre değişir. Başkasına isnat edilecek bir suç yoksa ve tutanak ehliyet sahibi adına düzenlenmişse TCK 206 uygulanır. Kişi kendi suçundan kaçmak için ibraz ettiyse TCK 268 tartışılır. Ehliyet sahte ise TCK 204/1’deki resmî belgede sahtecilik ayrıca gündeme gelir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 22.10.2015 tarihli, 2013/19759 Esas, 2015/30062 Karar sayılı kararında sanık, alkol ölçümünde 0,96 promil çıkmış ve başkası adına düzenlenmiş, kendi fotoğrafı yapıştırılmış sürücü belgesini göstermişti; trafik tutanakları belge sahibi adına düzenlenmişti. Daire, ölçülen değerin dönemin içtihadındaki suç sınırının altında kaldığını ve başkası adına soruşturma gerektirecek bir suç isnadı bulunmadığını belirterek eylemin TCK 268 değil TCK 206 suçunu oluşturacağına karar vermiştir.
Alkol değeri suç sınırını aşıyor ya da kişi hakkında yakalama kararı bulunuyorsa, kimliği kullanılan kişi adına adli işlem başlayacağından değerlendirme TCK 268 yönüne kayar. Hastanede başkasının kimliğiyle muayene olmak gibi soruşturmadan kaçma amacı taşımayan durumlar TCK 268 kapsamına girmez.
Gerçek kimliğini hemen söyleyen kişi ceza alır mı?
Gerçek kimliğini hemen söyleyen kişi, tutanaklar baştan itibaren kendi adına düzenlenmişse TCK 268’den ceza almayabilir. Yargıtay, işlemler gerçek kimlik üzerinden yürüdüğünde kimliği kullanılan kişiye bir fiil isnat edilmediğini kabul etmektedir. Belgeler başkası adına düzenlendikten sonra dönülmüşse suç oluşur, ancak TCK 269 uyarınca indirim uygulanır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 13.02.2024 tarihli, 2021/5605 Esas, 2024/1594 Karar sayılı kararında, hakkında arama kararları bulunan sanık akrabasına ait ve üzerinde kendi fotoğrafı olan nüfus cüzdanını göstermiş, sorulunca gerçek kimliğini söylemişti; yakalama tutanağı gerçek kimlik bilgileriyle düzenlenmişti. Daire, sanığın “başkasının kimliğini ya da kimlik bilgilerini kullanarak kendisini suçsuz, diğer kişiyi ise işlemediği bir suçun faili olarak göstermediği” gerekçesiyle TCK 268’den beraat gerektiğine hükmetmiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 03.07.2025 tarihli, 2024/25444 Esas, 2025/5642 Karar sayılı kararında ise uyuşturucu satışı şüphesiyle yakalanan kişi kendini ağabeyinin adıyla tanıtmış, tutanak, adli muayene raporu ve ifade o adla düzenlendikten sonra gerçek kimliğini açıklamıştı. Daire, ağabey hakkında adli soruşturma başlamış sayıldığından TCK 269/1’deki beşte dört indirimin değil, 269/2’deki dörtte üç indirimin uygulanması gerektiğine karar vermiştir.
Örnek hesap (açıklayıcıdır): Temel ceza 1 yıl hapis belirlenirse, kimliği kullanılan kişi hakkında soruşturma başlamadan dönüldüğünde 4/5 indirimle ceza 2 ay 12 gün; kovuşturmadan önce dönüldüğünde 3/4 indirimle 3 ay; o kişi hakkında hükümden önce dönüldüğünde 2/3 indirimle 4 ay olur.
- 01
Başkasının bilgilerinin verilmesi
Tutanak ve ifade kimliği kullanılan kişi adına düzenlenir; TCK 268 bu anda tamamlanır.
- 02
Gerçek kimliğin açıklanması
Soruşturma başlamadan 4/5, kovuşturmadan önce 3/4 indirim (TCK 269/1-2).
- 03
Kimliği kullanılan kişinin aklanması
Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı; 8 yıllık zamanaşımı bu tarihten işler.
- 04
TCK 268 kovuşturması
Savcı seri muhakeme teklif edebilir; aksi hâlde asliye ceza mahkemesinde yargılama yapılır.
Başkasının kimliğini kullanma dosyasında aşamalar
TCK 268 şikâyete bağlı mı, seri muhakeme uygulanır mı?
TCK 268 şikâyete bağlı bir suç değildir ve savcılık tarafından re’sen soruşturulur; kimliği kullanılan kişinin vazgeçmesi davayı düşürmez. Suç, CMK 253/1’deki uzlaştırma listesinde de yer almaz. Buna karşılık TCK 268, CMK 250/1-a-9 uyarınca seri muhakeme usulünün kapsamındaki suçlar arasında açıkça sayılmıştır.
“9. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (madde 268),”
CMK m. 250/1-a
Savcı, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar vermediyse usulü şüpheliye teklif eder; şüpheli müdafii huzurunda kabul ederse temel ceza CMK 250/4 uyarınca yarı oranında indirilir. Örneğin 1 yıl temel ceza 6 aya iner. CMK 250/11 uyarınca suç, kapsam dışı başka bir suçla, örneğin sahte belgeyle birlikte işlenmişse bu usul uygulanmaz. Ayrıntı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun resmî metninde yer alır.
TCK 268 davasında HAGB veya erteleme verilebilir mi?
TCK 268 davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür, çünkü 1 yıldan başlayan ceza, CMK 231/5’teki iki yıl veya daha az ceza şartıyla uyumludur. 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen maddede denetim süresi 5 yıldır ve kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet HAGB’ye engeldir. HAGB verilmezse TCK 51’deki erteleme veya TCK 50’deki seçenek yaptırımlar değerlendirilir.
Kimliği kullanılan kişi ne yapmalı?
Kimliği kullanılan kişi, hakkında soruşturma açıldığını öğrendiğinde olay günü orada bulunmadığını ve tutanaklardaki imzanın kendisine ait olmadığını yazılı olarak bildirmeli, imza ve fotoğraf karşılaştırması talep etmelidir. Kimliğini kullanan kişi hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir.
Kimliği kullanılan kişi gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa TCK 267/4 uyarınca fail ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur. Kimlik kartı kaybolduysa kayıp kimlikte kötüye kullanıma karşı yapılacaklar, iftiranın genel unsurları için iftira suçunun cezası ve savunması, gözaltında kimlik tespiti için gözaltı süreleri ve haklar rehberi incelenebilir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Başkasının kimliğini kullanma dosyalarında en sık hata, “yalnız isim verdim, belge göstermedim” diyerek durumu hafife almaktır; oysa TCK 268, kimlik bilgilerinin hiçbir belge ibraz edilmeden sözlü olarak verilmesini de suç saymıştır. Dosyalarda sık karşılaşılan ve ceza indirimini doğrudan etkileyen diğer yanlışlar şunlardır:
- Gerçek kimliği geç açıklamak: Her yeni tutanak TCK 269’daki indirim oranını düşürür.
- Kardeşin rızasına güvenmek: Suç şikâyete bağlı olmadığından aile içi anlaşma davayı bitirmez.
- Esas suçtan beraatı yeterli saymak: Ceza Genel Kurulu, bu beraatin TCK 268 sorumluluğunu kaldırmadığını kabul etmiştir.
- Suç vasfını tartışmamak: Soruşturma yokken verilen yanlış kimlik TCK 206 veya kabahat olabilir.
- Seri muhakeme teklifini incelemeden reddetmek: Yarı oranındaki indirim genel yargılamada kendiliğinden uygulanmaz.
Sonuç ve Değerlendirme
Başkasının kimliğini kullanmak, kişi kendi suçundan kaçmak amacıyla gerçek bir kişinin kimliğini veya bilgilerini verdiğinde TCK 268 uyarınca 1 ila 4 yıl hapisle cezalandırılır; soruşturma yokken yapılan yanlış beyan TCK 206 veya Kabahatler Kanunu m. 40 kapsamında kalır. Gerçek kimliğin açıklandığı an, indirim oranını ve kimi zaman suçun oluşup oluşmadığını belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Polise başkasının kimliğini vermenin cezası kaç yıl?
Kendisi hakkındaki soruşturmayı engellemek için polise başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini veren kişi, TCK 268 uyarınca iftira hükümlerine göre 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası alır. Kimliği kullanılan kişi gözaltına alınır veya tutuklanırsa failin sorumluluğu ağırlaşır.
Kardeşimin kimliğini verdim ama sonra gerçek adımı söyledim, ceza alır mıyım?
Suç kural olarak oluşur, ancak TCK 269 uyarınca indirim uygulanır: kardeş hakkında soruşturma başlamadan dönülürse ceza beşte dört, kovuşturma başlamadan dönülürse dörtte üç oranında indirilir. Tutanaklar baştan gerçek kimlikle düzenlendiyse Yargıtay suçun oluşmadığını kabul eden kararlar vermiştir.
Rutin kimlik kontrolünde başka isim söylemek TCK 268 suçu mu?
Hayır. Hakkında soruşturma yokken başkasının kimlik bilgisini veren kişi, bu bilgiye göre resmî belge düzenlenmişse TCK 206 uyarınca 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası alır. Belge düzenlenmemişse Kabahatler Kanunu m. 40’taki idari para cezası uygulanır.
TCK 268 şikâyete bağlı mı, kardeşim vazgeçerse dava düşer mi?
Hayır. TCK 268 şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu re’sen soruşturur ve kimliği kullanılan kişinin vazgeçmesi davayı düşürmez. Suç uzlaştırma kapsamında da değildir. Buna karşılık CMK 250 uyarınca seri muhakeme usulüne tabidir ve bu usulde ceza yarı oranında indirilir.
Başkasının ehliyetini trafik polisine göstermek hangi suçtur?
Kimliği kullanılan kişiye suç isnadı doğmuyorsa ve tutanak onun adına düzenlenmişse TCK 206 uygulanır. Kendi suçundan kaçmak için ibraz edildiyse TCK 268 tartışılır. Ehliyet sahte ise TCK 204/1’deki resmî belgede sahtecilik suçu ayrıca söz konusu olur.
Kimliğim kullanılarak hakkımda dava açıldı, ne yapmalıyım?
Tutanaklardaki imzanın ve fotoğrafın size ait olmadığını yazılı olarak bildirin, olay tarihinde başka yerde bulunduğunuzu gösteren kayıtları sunun ve imza incelemesi isteyin. Kimliğinizi kullanan kişi hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz; kimlik kartınız kaybolduysa kayıp bildirimini geciktirmeyin.
Suç vasfı, etkin pişmanlık ve seri muhakeme seçeneklerinin somut dosyanızdaki karşılığını görüşebiliriz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, ceza hukuku alanında çalışan ve adliyeye karşı suçlar ile sahtecilik suçlarına ilişkin soruşturma ve kovuşturma dosyalarında müdafilik ve vekillik yapan bir avukattır. İftira, başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması ve resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan dosyalarında suç vasfının belirlenmesi, etkin pişmanlık indiriminin hangi aşamada uygulanacağı ve seri muhakeme usulü gibi konuları ele alan yazılar kaleme almaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde Kartal’da faaliyet göstermektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.