Taciz İftirası: Cezası, Nasıl Anlaşılır ve Savunma (TCK 267)

Taciz iftirası, TCK m. 267’deki iftira suçunu oluşturur ve temel hâlde 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Fiilin maddî eser ve delilleri uydurularak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Mağdur bu nedenle gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa, iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (m. 267/4).

Tek bir ölçüt yoktur; değerlendirme dosyadaki verilerin bütünüyle yapılır. Uygulamada üzerinde durulan başlıklar şunlardır: beyanın kollukta, savcılıkta ve mahkemedeki hâlleri arasındaki tutarlılık, iddianın zaman içinde genişleyip genişlemediği, anlatımın zaman ve konum kayıtlarıyla örtüşüp örtüşmediği, yazışmaların bütününün mü yoksa seçilmiş bölümlerinin mi sunulduğu ve şikâyetin arka planında velayet, boşanma, iş ilişkisi gibi bir uyuşmazlık bulunup bulunmadığı.

Hayır. Beraat kararı tek başına iftiranın kanıtı değildir. İftira, kendi unsurlarıyla ayrıca ispatlanması gereken bağımsız bir suçtur ve en kritik unsuru kasıttır: şikâyetçinin, isnadın gerçek dışı olduğunu bilerek hareket etmiş olması gerekir. Yanılgıya dayanan veya sonradan ispatlanamayan bir şikâyet, tek başına iftira sayılmaz.

İftira şikâyete bağlı bir suç değildir; resen soruşturulur. Dava zamanaşımı bakımından ise özel bir kural vardır: iftira suçunda zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m. 267/8). Yani süre, asıl dosyada beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Ceza alır ancak indirim uygulanır. TCK m. 269’a göre, mağdur hakkında adlî veya idari soruşturma başlamadan önce iftiradan dönülürse cezanın beşte dördü indirilir; kovuşturma başlamadan önce dörtte üçü indirilir. Daha sonraki aşamalarda indirim oranı kademeli olarak azalır.

İftirada belirli bir kişiye, işlemediği bilinen bir fiil isnat edilir (TCK m. 267, 1-4 yıl hapis). Suç uydurmada ise belirli bir kişi hedef alınmaz; işlenmediği bilinen bir suç işlenmiş gibi ihbar edilir veya delilleri uydurulur (TCK m. 271, 3 yıla kadar hapis).

İki ayrı yol vardır. Yakalanmış veya tutuklanmış olup sonrasında beraat eden kişiler koşulları hâlinde Devletten tazminat isteyebilir (CMK m. 141/1-e). Bunun yanında iftira eden kişiye karşı genel hükümlere göre maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir.

Otomatik olarak sayılmaz. Sürmekte olan bir uyuşmazlığın varlığı, şikâyetin değerlendirilmesinde dikkate alınan bir olgudur; ancak tek başına iftira sonucunu doğurmaz. Belirleyici olan, isnadın gerçek dışı olduğunun şikâyetçi tarafından bilinip bilinmediğidir.

Süre; asıl ceza dosyasının ne zaman kesinleştiğine, delil durumuna ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. İftira şikâyeti çoğunlukla asıl dosya kesinleşmeden sonuçlanmaz, çünkü zamanaşımı da o tarihten başlar (TCK m. 267/8).

Yalan tanıklık ayrı bir suçtur (TCK m. 272). Soruşturmada tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık 4 aydan 1 yıla kadar; mahkeme huzurunda veya yemin ettirilerek yapılması hâlinde 1 yıldan 3 yıla kadar; üç yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturmasında yapılması hâlinde 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Hayır. İftira suçunun unsurları taraflardan bağımsızdır; kanun cinsiyete göre bir ayrım yapmaz. Değerlendirme, isnadın gerçek dışı olup olmadığı ve bunun bilinerek yapılıp yapılmadığı üzerinden yürür.