Reşit Olmayanın Kendi Görüntüsünü Göndermesi Suç mu? (Sexting ve TCK 226)

Kısa cevap: On sekiz yaşından küçük bir kişinin cinsel içerikli görüntüsü, kim tarafından ve hangi amaçla olursa olsun, Türk Ceza Kanunu bakımından “çocukların kullanıldığı müstehcen ürün”dür. Bu görüntüyü bulunduran, kaydeden, çoğaltan veya başkalarına gönderen kişi TCK m. 226/3 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla karşılaşır; görüntünün üretiminde çocuğu kullanan kişi için ceza beş yıldan on yıla kadardır. Görüntüyü çocuktan isteyen yetişkin ayrıca çocuğa karşı cinsel tacizden (TCK m. 105) sorumlu olur. Görüntüyü kendisi gönderen çocuğun sorumluluğu ise yaşına göre belirlenir (TCK m. 31).

Akıllı telefonla büyüyen kuşak için cinsel içerikli mesajlaşma ve görüntü paylaşımı, yani “sexting”, çoğu zaman bir ilişkinin parçası ya da akran baskısının sonucu olarak görülüyor. Hukuk ise bu davranışı tamamen farklı bir yerden okuyor: görüntüdeki kişi on sekiz yaşından küçükse, ortada rızaya bakılmaksızın çocuğun cinsel istismarına ilişkin ürün vardır ve zincirdeki herkes bu ürünle ilişkisine göre sorumlu tutulur.

Bu yazıda görüntüyü isteyen, alan, saklayan, paylaşan ve gönderen kişiler bakımından hangi suçların oluştuğunu, çocuğun kendi görüntüsünü göndermesi hâlinde ceza sorumluluğunun nasıl belirlendiğini, yetişkinler arasındaki paylaşımın sınırını ve soruşturmanın nasıl başladığını ele alıyorum. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; hiçbir fiilin nasıl işleneceğine ya da nasıl gizleneceğine dair bir anlatım içermez.

Hukuk “sexting”i nasıl görür?

Türk Ceza Kanunu’nda “sexting” diye bir kavram yoktur. Kanun, cinsel içerikli görüntü söz konusu olduğunda iki soru sorar: görüntüdeki kişi kaç yaşındadır ve görüntüyle ne yapılmıştır?

Görüntüdeki kişi on sekiz yaşından küçükse, görüntü TCK m. 226/3 anlamında çocukların kullanıldığı müstehcen üründür. Kanun bu ürünle ilgili neredeyse her fiili ayrı ayrı sayar: üretmek, ülkeye sokmak, çoğaltmak, satışa arz etmek, satmak, nakletmek, depolamak, ihraç etmek, bulundurmak ve başkalarının kullanımına sunmak. Görüntünün “gönüllü” çekilmiş olması, çocuğun rızası ya da tarafların sevgili olması bu nitelendirmeyi değiştirmez; çünkü kanun çocuğun cinsel içerikli görüntüye konu edilmesini bizatihi koruma altına almıştır.

Görüntüdeki kişi yetişkinse durum tamamen farklıdır: rızayla ve özel olarak paylaşılan görüntü suç oluşturmaz. Suç, görüntünün rıza dışında yayılmasıyla başlar.

Zincirdeki her halka için ayrı sorumluluk

Bir görüntünün gönderilmesi tek bir olay gibi görünse de hukuken birden fazla kişinin, birden fazla fiili söz konusudur. Aşağıdaki tablo kimin hangi hükümle karşılaşabileceğini gösterir.

Görüntüyü isteyen yetişkin: cinsel taciz

Çocuktan cinsel içerikli görüntü istemek, bedensel temas içermese de cinsel amaçlı bir davranıştır ve TCK m. 105 kapsamında cinsel taciz oluşturur. Fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir.

Talebin mesajlaşma uygulamaları, sosyal medya ya da oyun sohbetleri üzerinden yapılması, TCK m. 105/2-d’deki “posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak” nitelikli hâlini oluşturur: ceza yarı oranında artırılır ve soruşturma için şikâyet aranmaz. Mesaj içeriklerinin delil değeri için WhatsApp mesajları cinsel taciz suçu oluşturur mu yazısına bakabilirsiniz.

Görüntü fiilen elde edilmişse, taciz suçunun yanında TCK m. 226/3 de gündeme gelir. Görüntünün çocuk tarafından çekilmesinin talep edenin yönlendirmesiyle gerçekleşmesi hâlinde, uygulamada “üretiminde çocuğu kullanma” hükmünün (beş yıldan on yıla kadar hapis) uygulanıp uygulanmayacağı dosyanın somut verilerine göre tartışılır.

Cinsel Taciz Suçu Sosyal Medya Üzerinden İşlenir mi? — Av. Burakhan Çalışkan

Görüntüyü alan ve saklayan: bulundurma

TCK m. 226/3’ün ikinci cümlesi bulundurmayı bağımsız bir fiil olarak cezalandırır: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası. Görüntünün istenmeden gelmiş olması, hemen silinmiş olması ya da tek bir dosyadan ibaret olması savunmada ileri sürülebilir; ancak bunların her biri dosyadaki dijital verilerle değerlendirilir.

Uygulamada belirleyici sorular şunlardır: görüntü cihazda ne kadar süre kalmıştır, kaç kopyası vardır, başka bir yere aktarılmış mıdır, kişi görüntünün niteliğini bilmekte midir? Bu soruların cevabı adli bilişim incelemesinden çıkar. Konunun genel çerçevesi için çocuk pornosu izlemek suç mu ve müstehcenlik suçu nedir yazılarını inceleyebilirsiniz.

Görüntüyü paylaşan: yayma ve ifşa

Alınan görüntünün bir arkadaşa iletilmesi, gruba atılması ya da sosyal medyada paylaşılması, zincirin en ağır sonuç doğuran halkasıdır. Burada üç ayrı hüküm bir arada değerlendirilir:

• TCK m. 226/3: çocukların kullanıldığı ürünü başkalarının kullanımına sunmak, çoğaltmak.
• TCK m. 134/2: kişinin özel hayatına ilişkin görüntüyü hukuka aykırı olarak ifşa etmek; iki yıldan beş yıla kadar hapis.
• TCK m. 136: kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma; cinsel hayata ilişkin veri özel nitelikli kişisel veridir.

Paylaşımın “sadece bir kişiye” yapılmış olması sonucu değiştirmez; kanun yayılma boyutunu değil, başkasının kullanımına sunmayı esas alır. İfşa suçunun ayrıntısı için özel görüntülerin ifşası kaç yıl hapis yazısına bakabilirsiniz.

Görüntüyü kendisi gönderen çocuk sorumlu mudur?

Bu, konunun en hassas sorusudur; çünkü aynı kişi hem görüntünün konusu, yani korunan taraf, hem de görüntüyü üreten ve gönderen kişidir. Kanun çocuğu bu nedenle iki ayrı düzlemde ele alır.

Yaşa göre ceza sorumluluğu (TCK m. 31)

• On iki yaşını doldurmamış çocuk: ceza sorumluluğu yoktur; hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
• On iki–on beş yaş: işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunup bulunmadığı araştırılır; varsa indirimli ceza uygulanır.
• On beş–on sekiz yaş: ceza sorumluluğu vardır, ancak ceza indirimli olarak uygulanır.

Bu yaş eşiklerinin nasıl değerlendirildiğini yaş küçüklüğünün değerlendirilmesi yazısında ayrıntılı ele aldım.

Uygulamadaki yaklaşım

Kendi görüntüsünü çekip sevgilisine ya da akranına gönderen çocuk, uygulamada öncelikle korunması gereken kişi olarak değerlendirilir. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki danışmanlık, eğitim ve sağlık tedbirleri bu noktada devreye girer. Buna karşılık görüntüyü alan çocuğun bunu üçüncü kişilere yayması, akranlar arasında bile ciddi bir suç tipini oluşturur ve on beş yaşını doldurmuş çocuklar bakımından çocuk mahkemesinde yargılamaya konu olabilir.

Ailelerin en sık yaptığı hata, olayı “çocuklar arası mesele” sayıp cihazları silmek ya da karşı tarafla kendi başlarına görüşmektir. Bu, hem delilleri karartır hem çocuğun korunması için gereken adımları geciktirir.

İki Sevgili Arasında Cinsel Suç İşlenebilir mi? — Av. Burakhan Çalışkan

Yetişkinler arasında sexting

İki yetişkin arasında rızayla ve özel olarak paylaşılan cinsel içerikli görüntü suç oluşturmaz. Hukukun devreye girdiği an, rızanın sona erdiği andır:

• Görüntünün üçüncü kişilerle paylaşılması: TCK m. 134/2.
• Görüntünün yayılmakla tehdit edilerek menfaat istenmesi: TCK m. 107 (şantaj). Bu konuyu sextortion suç mu, cezası nedir yazısında ele aldım.
• Görüntünün rıza dışında kaydedilmesi: TCK m. 134/1 ve gizli çekim tartışması; ayrıntı için rıza olmadan gizli fotoğraf çekimi yazısına bakılabilir.

Rızanın varlığı, görüntünün çekilmesi ile paylaşılması için ayrı ayrı aranır. Çekilmesine rıza gösterilmiş olması, paylaşılmasına rıza anlamına gelmez. İlişki sona erdikten sonra görüntülerin elde tutulması tek başına suç oluşturmaz; ancak bu görüntülerin ilişkinin bitmesinin ardından üçüncü kişilere gösterilmesi ya da eski partnere karşı bir baskı aracı olarak kullanılması, ifşa ve şantaj hükümlerini doğrudan gündeme getirir. Bu nedenle ilişki bitiminde görüntülerin karşılıklı silinmesi talebi, hukuken de makul bir adımdır.

Yaşın bilinmemesi savunması

Uygulamada sık ileri sürülen bir savunma, karşı tarafın yaşının bilinmediği ya da yanlış söylendiğidir. Bu savunma, TCK m. 30 kapsamında maddi unsurda hata tartışmasına girer: kişi mağdurun çocuk olduğunu bilmiyorsa, çocuğa özgü hükümler bakımından kasıt tartışılır.

Ancak bu savunmanın kabulü kolay değildir. Tarafların nasıl tanıştığı, görüntülerdeki ve yazışmalardaki veriler, mağdurun görünümü ve ilişkinin süresi birlikte değerlendirilir; kişinin makul bir dikkatle yaşı anlayabilecek durumda olup olmadığına bakılır. Hata savunmasının şartları için ceza hukukunda hata (TCK 30) yazısını inceleyebilirsiniz. Cinsel ilişkiye ilişkin yaş eşikleri için ise cinsel ilişkiye rıza yaşı yazısına bakabilirsiniz.

Soruşturma nasıl başlar?

Bu dosyaların önemli bir bölümü şikâyetle değil, bildirimle başlar. Platformlar, cinsel içerikli çocuk görüntülerini otomatik sistemlerle tespit eder ve uluslararası bildirim mekanizmalarına iletir; bildirim Türkiye’ye ulaştığında savcılık soruşturma açar. Bu süreci NCMEC nedir ve NCMEC raporunun hukuki sonuçları yazılarında ayrıntılı ele aldım.

Silinen görüntülerin kurtarılması ve hash eşleşmesi gibi teknik konular için hash eşleşmesi neyi kanıtlar, cihazlara el koyma ve iade için telefona ve bilgisayara el koyma yazılarına bakabilirsiniz.

Müstehcenlik Soruşturmasında Telefonuma El Koyulabilir mi? — Av. Burakhan Çalışkan

Mağdur tarafı: görüntüsü paylaşılan çocuk ne yapmalı?

Görüntüsü rızası dışında yayılan ya da görüntüyle tehdit edilen çocuk ve ailesi bakımından izlenmesi gereken adımlar bellidir; hiçbirinde karşı tarafla pazarlık yoktur.

• Mesajlar, profil bilgileri ve paylaşım kayıtları silinmeden ekran görüntüsüyle saklanır.
• Talep edilen hiçbir şey (para, yeni görüntü) gönderilmez; iletişim kesilir.
• Platforma içerik kaldırma bildirimi yapılır; birçok platform reşit olmayanlara ait içeriği öncelikli kaldırır.
• Cumhuriyet savcılığına veya kolluğa şikâyette bulunulur; çocuk mağdur için ifade, uzman eşliğinde alınır.
• Gerekiyorsa psikolojik destek ve okul yönetimiyle koordinasyon sağlanır.

Şantaj boyutu için sextortion yazısı, yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntüler için deepfake cinsel içerik suç mu yazısı yol gösterir; kanun, “temsili çocuk görüntülerini” de 226/3 kapsamına almıştır.

Okul ve aile: kurumsal sorumluluk

Akranlar arasında yayılan görüntülerin önemli bir kısmı okul ortamında ortaya çıkar. Okul yönetiminin bu tür bir olayı öğrendiğinde bildirim yükümlülüğü vardır; çocuğa karşı işlenen suçları öğrenen kamu görevlilerinin durumu yetkili makamlara bildirmesi kanuni bir görevdir ve bildirmeme ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Okulun olayı “kendi içinde çözmesi” hukuken bir seçenek değildir.

Aile bakımından ise iki ayrı rol vardır. Görüntüsü yayılan çocuğun ailesi şikâyet ve koruma sürecini yürütür; görüntüyü paylaşan çocuğun ailesi ise çocuğun savunma hakkının korunmasından sorumludur. İkinci durumda çocuğun ifadesi yalnız müdafi eşliğinde alınır; on sekiz yaşından küçük şüpheliler için müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Her iki ailenin de karşılıklı görüşme yerine süreci yetkili makamlar ve avukatlar üzerinden yürütmesi, hem çocukların hem dosyanın yararınadır.

Cihazın başkasına ait olması

Görüntünün bulunduğu cihazın ailenin ortak kullandığı bir tablet ya da başkasının adına kayıtlı bir telefon olması, sorumluluğu kendiliğinden cihaz sahibine yüklemez. Bulundurma fiili bakımından belirleyici olan, görüntü üzerinde kimin fiilî hâkimiyeti bulunduğudur: hesap bilgileri, oturum kayıtları ve kullanım alışkanlıkları bu tespitte kullanılır. Bu nedenle ortak kullanılan cihazlarda kullanıcı hesaplarının ayrılması, sonradan ortaya çıkabilecek tartışmaları önler.

Şüpheli tarafı: bildirim gelirse

Hakkında soruşturma açılan kişi bakımından en zararlı iki davranış, cihazları silmek ve avukatsız ifade vermektir. Silme işlemi çoğu zaman teknik olarak sonuç vermez ve delil karartma değerlendirmesine yol açar; avukatsız ifade ise görüntünün niteliğine, süresine ve amacına ilişkin sonradan düzeltilmesi güç beyanlar doğurur.

Savunma, görüntünün nasıl geldiği, ne kadar süre kaldığı, kişinin içeriğin niteliğini bilip bilmediği ve görüntüdeki kişinin yaşına ilişkin bilgi durumu üzerinden kurulur. Bu başlıkların her biri dijital verilerle desteklenmek zorundadır.

Sık yapılan hatalar

• “Kendi isteğiyle gönderdi” savunmasına güvenmek: çocuğun rızası nitelendirmeyi değiştirmez.
• Cihazları silmek: veriler kurtarılır; silme, delil karartma olarak değerlendirilebilir.
• Karşı tarafla anlaşmaya çalışmak: müstehcenlik suçları şikâyete bağlı değildir; anlaşma dosyayı kapatmaz.
• Akranlar arası paylaşımı önemsememek: on beş yaşını doldurmuş çocuklar için de ceza sorumluluğu vardır.
• Şantaja boyun eğmek: her talep yeni bir talebi doğurur; doğru adım şikâyettir.
• Yaş savunmasını beyanla sınırlı tutmak: hata savunması somut verilerle desteklenmelidir.

Sonuç ve değerlendirme

Reşit olmayan bir kişinin cinsel içerikli görüntüsü, hukuken çocukların kullanıldığı müstehcen üründür ve bu ürünle her temas ayrı bir fiil olarak cezalandırılır. Görüntüyü isteyen yetişkin cinsel tacizden, alan ve saklayan bulundurmadan, paylaşan yayma ve ifşadan sorumlu olur. Görüntüyü gönderen çocuğun durumu ise yaşına göre belirlenir ve uygulamada koruma öne çıkar.

Bu dosyalar çoğu zaman bir platform bildirimiyle ve olaydan aylar sonra başlar; bu nedenle “silindi, bitti” düşüncesi gerçekçi değildir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve somut bir olay hakkında sonuç bildirmez. Kanun metni için Türk Ceza Kanunu kaynağına bakılabilir; silonun diğer başlıkları için Cinsel Suçlar Bilgi Merkezi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Görüntü talebinden önceki iletişim aşamasının hukuki karşılığı için çocukla online iletişim kurmak hangi suçu oluşturur (grooming) yazısına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Müstehcenlik ve çocukların kullanıldığı içeriklere ilişkin soruşturmalar, platform bildirimleriyle başlayan dosyalar, dijital delillerin ve adli bilişim raporlarının değerlendirilmesi ile çocuk mağdur ve çocuk şüphelilerin bulunduğu dosyalarda usul, doğrudan çalışma alanı içinde yer alır. Bu alandaki değerlendirmelerini bu sitede ve YouTube kanalında paylaşmaktadır.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.