Kısa cevap: Türk hukukunda “deepfake” başlı başına ayrı bir suç tipi olarak düzenlenmemiştir. Ancak gerçek bir kişinin yüzünün veya görüntüsünün rızası dışında cinsel içerikli bir görsele yapay zekâ ile eklenmesi, somut olayın niteliğine göre TCK m.134 (özel hayatın gizliliğini ihlal), m.136 (verileri hukuka aykırı yayma), m.226 (müstehcenlik) veya m.125 (hakaret) kapsamında suç oluşturabilir; mağdur faile karşı Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabileceği gibi, içeriğin kaldırılması için 5651 sayılı Kanun m.9/A uyarınca ayrı bir başvuru yolu da mevcuttur.
Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, gerçek bir kişinin yüzünün veya bedeninin cinsel içerikli bir görüntüye monte edilmesi (deepfake) mağdurlar açısından ciddi bir hukuki sorun hâline gelmiştir. Türk hukukunda bu eylemi doğrudan karşılayan tek bir madde bulunmamakla birlikte, mevcut hükümler somut olayın niteliğine göre uygulama alanı bulur. Bu yazıda deepfake cinsel içeriğin hangi suçları oluşturabileceği, faile karşı şikâyet süreci ve içeriğin internetten kaldırılması için izlenecek yol ele alınmaktadır.
Deepfake Cinsel İçerik Türk Hukukunda Ayrı Bir Suç mudur?
Hayır; Türk Ceza Kanunu’nda “deepfake” veya “yapay zekâ ile sahte içerik üretmek” adıyla ayrı bir suç tipi bulunmamaktadır. Bununla birlikte bu eylemin sonucu -gerçek bir kişinin rızası dışında cinsel içerikli bir görüntüde kullanılması- mevcut hükümler kapsamında değerlendirilir. Hangi maddenin uygulanacağı, içeriğin niteliğine (özel hayata ilişkin görüntü mü, müstehcen içerik mi, hakaret niteliğinde mi), yayılıp yayılmadığına ve failin amacına göre değişir.
Benzer bir dijital şantaj örüntüsü sextortion (cinsel içerikli görüntülerle şantaj) yazımızda da ele alınmıştır; deepfake içerik de benzer bir tehdit unsuru olarak kullanılabilmektedir.
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Nasıl Oluşur?
Kısa Cevap: TCK m.134/2 uyarınca kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; ifşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla (sosyal medya dahil) yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır.
Deepfake cinsel içerikte, mağdurun gerçek yüzü veya görüntüsü kullanıldığından, bu içeriğin üretilip başkalarıyla paylaşılması m.134/2 kapsamında değerlendirilebilir. Maddenin birinci fıkrası, görüntü ve seslerin kayda alınması yoluyla gizliliğin ihlalini de ayrıca cezalandırmaktadır; ancak deepfake içerikte genellikle zaten var olan (örneğin sosyal medyadan alınan) bir görüntünün işlenmesi söz konusu olduğundan, uygulamada en sık gündeme gelen fıkra ifşaya ilişkin ikinci fıkradır. Bu suç şikâyete bağlıdır; TCK m.73 uyarınca faili öğrenme tarihinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunulması gerekir.
Faile Karşı Nasıl Şikâyette Bulunulur?
Deepfake cinsel içerikle karşılaşan bir kişinin izleyebileceği süreç genel olarak şu aşamalardan oluşur:
FAİLE KARŞI ŞİKÂYET SÜRECİ
Delil toplama aşamasında dijital kayıtların (ekran görüntüsü, mesajlaşma) mahkemede nasıl değerlendirildiğine dair WhatsApp mesajlarının delil niteliği hakkındaki yazımız da yol gösterici olabilir.
İçeriğin Yayından Kaldırılması İçin Nereye Başvurulur?
Faile karşı ceza şikâyetinden bağımsız olarak, içeriğin internetten kaldırılması ayrı bir hukuki yoldur. Anayasa Mahkemesi’nin 5651 sayılı Kanun’un genel içerik kaldırma hükmünü (eski m.9) iptal etmesinin ardından, özel hayatın gizliliğinin ihlali hâllerinde uygulanan güncel mekanizma m.9/A’dır: mağdur doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvurabilir, talep en geç 24 saat içinde sulh ceza hâkimliğine sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar verir. Erişimin engellenmesi kararı, Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletildikten sonra en geç 4 saat içinde teknik olarak uygulanır. İçeriğin erişiminin engellenmesi ile kaynağından tamamen kaldırılmasının ayrı işlemler olduğu, platformdan da ayrıca kaldırma talep edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Fail Bilinmiyorsa (Anonim Hesap) Ne Yapılabilir?
Deepfake içeriğin anonim veya sahte bir hesaptan paylaşılması, şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz. Faili bilinmeyenlere karşı yapılan suç duyurusu üzerine soruşturma makamı, ilgili platformdan ve erişim sağlayıcılardan hesabın kime ait olduğuna dair teknik veri talep edebilir. Bu süreçte yapay zekâ araçlarının kullanımında cezai sorumluluğun kime ait olduğu sorusu da (içeriği üreten kişi mi, aracı platform mu) somut olayın koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Deepfake cinsel içerik Türk hukukunda tek bir maddeyle değil, somut olayın niteliğine göre TCK m.134, m.136, m.226, m.125 veya m.107 gibi hükümlerin bir veya birkaçının birlikte uygulanmasıyla değerlendirilir. Mağdurun hem faile karşı cezai şikâyet hakkı hem de içeriğin internetten kaldırılması için 5651 sayılı Kanun m.9/A kapsamında ayrı bir idari/adli başvuru hakkı bulunmaktadır. Bu iki yolun birlikte ve zamanında işletilmesi, hem hukuki sonuç hem de içeriğin yayılmasının önlenmesi açısından önemlidir. Somut olayın nasıl değerlendirileceği koşullara göre değişebilir; bu nedenle 0 506 976 23 55 numaralı telefondan iletişime geçerek durumunuza özgü bir değerlendirme alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Deepfake cinsel içerik üretmek Türk hukukunda ayrı bir suç mudur?
Hayır; ayrı bir “deepfake suçu” yoktur, ancak eylem somut olaya göre TCK m.134 (özel hayatın gizliliği), m.136 (verileri yayma), m.226 (müstehcenlik) veya m.125 (hakaret) kapsamında cezalandırılabilir.
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun cezası nedir?
TCK m.134/2 uyarınca özel hayata ilişkin görüntülerin hukuka aykırı ifşası iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir; bu ceza basın/yayın yoluyla (sosyal medya dahil) yayımlama hâlinde de aynı şekilde uygulanır.
İçeriği internetten kaldırmak için nereye başvurmalıyım?
5651 sayılı Kanun m.9/A uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvurulabilir; talep 24 saat içinde sulh ceza hâkimliğine sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar verir.
Şikâyet süresi ne kadardır?
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlıdır; TCK m.73 uyarınca faili öğrenme tarihinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunulmalıdır.
Fail anonim bir hesap kullanıyorsa şikâyet yine de mümkün müdür?
Evet; faili bilinmeyenlere karşı da suç duyurusunda bulunulabilir, soruşturma makamı platformlardan ve erişim sağlayıcılardan hesap sahibinin kimliğine ilişkin teknik veri talep edebilir.
İçeriği paylaşan kişi ile üreten kişi aynı şekilde mi cezalandırılır?
Hayır; üretme, ifşa etme ve yayma farklı fiiller olduğundan, her bir kişinin eylemi kendi kusuru ve fiili çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli hukuk bürosunda cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve dijital ortamda işlenen suçlar alanındaki çalışmalarını sürdürmektedir. Yapay zekâ ile üretilen sahte içeriklerin hukuki değerlendirmesi, mevzuatın teknolojik gelişmeyi doğrudan karşılamadığı, mevcut hükümlerin somut olaya uyarlanmasını gerektiren gelişmekte olan bir alandır; bu tür dosyalarda hem ceza şikâyeti hem içerik kaldırma süreçlerinin birlikte yürütülmesi yakından takip edilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir. Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr).
