Kısa cevap: Hayır, uyuşturucu ticareti suçunda HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kural olarak uygulanmaz; çünkü CMK m. 231/5 uyarınca HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis olması gerekirken, TCK m. 188/3 uyarınca ticaret suçunun cezası en az on yıl hapistir. Ancak etkin pişmanlık veya teşebbüs gibi indirim sebepleriyle nihai ceza istisnai olarak iki yılın altına inerse, teorik olarak HAGB gündeme gelebilir.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında sanıkların sıkça sorduğu konulardan biri, mahkumiyet hâlinde HAGB kararı verilip verilemeyeceğidir. Bu yazıda HAGB’nin ceza üst sınırı şartı ve bu şartın uyuşturucu ticareti suçuna nasıl uygulandığı ele alınmaktadır.
HAGB Uygulanabilmesi İçin Cezanın Üst Sınırı Nedir?
CMK m. 231/5 uyarınca, sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Bu ceza üst sınırı, HAGB’nin uygulanabilmesi için aranan ilk ve en temel şarttır; hükmedilen ceza bu sınırı aşıyorsa, diğer şartlar sağlansa dahi HAGB kararı verilemez.
Uyuşturucu Ticareti Suçunun Cezası Bu Sınırı Neden Aşıyor?
TCK m. 188/3 uyarınca, uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ülke içinde satan, satışa arz eden, bulunduran veya nakleden kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu asgari ceza, CMK m. 231/5’teki iki yıllık üst sınırın çok üzerindedir. Dolayısıyla standart bir uyuşturucu ticareti mahkumiyetinde, mahkemenin hükmedeceği ceza zaten HAGB’nin uygulanabileceği sınırın dışında kalır ve HAGB kararı verilmesi mümkün olmaz.
İstisnai Olarak HAGB Gündeme Gelebilir mi?
Nihai cezanın etkin pişmanlık (TCK m. 192), teşebbüs (TCK m. 35) veya suça yardım etme (TCK m. 39) gibi indirim sebepleriyle iki yılın altına inmesi istisnai ve nadir bir durumdur; bu hâllerde teorik olarak HAGB gündeme gelebilir. Ancak bu, kuralın değil, somut olayın özel koşullarının sonucudur; her uyuşturucu ticareti dosyasında böyle bir indirim zinciri oluşmaz. Ayrıca CMK m. 231/6’daki diğer şartların (daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmama, zararın giderilmesi gibi) da ayrıca sağlanması gerekir.
HAGB ile Adli Para Cezasına Çevrilme Karıştırılmamalıdır
HAGB, hükmedilen cezanın açıklanmasının belirli bir denetim süresi sonunda ortadan kalkmasını sağlayan ayrı bir kurumdur; hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ise TCK m. 50’de düzenlenen farklı bir müessesedir. Adli para cezasına çevrilme imkânına ilişkin yazımızda da açıklandığı üzere, bu iki kurum farklı şartlara ve farklı sonuçlara sahiptir; birinin uygulanamaması diğerinin de uygulanamayacağı anlamına gelmez.
Sonuç ve Değerlendirme
Standart bir uyuşturucu ticareti mahkumiyetinde HAGB uygulanma ihtimali, cezanın asgari sınırının (10 yıl) CMK m. 231/5’teki üst sınırı (2 yıl) çok aşması nedeniyle pratikte son derece sınırlıdır. Bu nedenle savunmada, HAGB beklentisinden ziyade cezayı azaltacak indirim sebeplerinin (etkin pişmanlık, teşebbüs gibi) somut olayda uygulanabilirliğinin araştırılması daha gerçekçi bir stratejidir.
HAGB kararının adli sicil bakımından durumunu kullanma suçundaki sabıka kaydı yazımızda okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma suçunda HAGB uygulanır mı?
Uyuşturucu kullanma suçu (TCK m. 191) ayrı bir suç tipidir ve cezası ticaret suçuna göre farklı bir rejime tabidir; bu suç tipinde HAGB’nin uygulanabilirliği, ticaret suçundan bağımsız olarak, somut cezanın CMK m. 231/5’teki üst sınırı aşıp aşmadığına göre ayrıca değerlendirilir.
HAGB kararı temyiz edilebilir mi?
12. Yargı Paketi ile yapılan düzenleme sonrasında HAGB kararlarına karşı istinaf ve belirli hâllerde temyiz yolu açılmıştır; bu konudaki güncel düzenleme 12. Yargı Paketi ve HAGB yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Etkin pişmanlıkla ceza indirilirse HAGB otomatik olarak uygulanır mı?
Hayır, cezanın iki yılın altına inmesi yalnızca ilk şartı sağlar; HAGB için ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve mağdur/kamu zararının giderilmesi gibi diğer şartların da gerçekleşmesi gerekir.
Uyuşturucu ticareti dosyanızda ceza indirimi ve HAGB ihtimalinin değerlendirilmesi için bize 0 506 976 23 55 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında, uyuşturucu ticareti dosyalarında ceza indirimi sebeplerinin ve HAGB gibi kurumların uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi konusunda hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak güncel infaz ve ceza muhakemesi mevzuatına uygun savunma stratejileri geliştirmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.