Etkileşimli rehber
HAGB alıp alamayacağınızı altı şart ekseninde kendi dosyanız üzerinden görün; denetim süresi, istinaf ve seçenek yaptırım karşılaştırma aracıyla.
Etkileşimli rehber
Yeni CMK 231 (7589): HAGB için zararın tamamen giderilmesi ya da denetim süresince aylık taksit (231/9); dolandırıcılıkta etkin pişmanlık (168) ile HAGB’nin birlikte nasıl hesaplandığını etkileşimli rehberde deneyin. Dolandırıcılıkta etkin pişmanlık rehberini açın →
Tek Bakışta 12. Yargı Paketi ve HAGB
Türk ceza yargılamasının en tartışmalı kurumlarından biri olan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), 2026 yılında köklü bir değişim geçirdi. Anayasa Mahkemesi’nin HAGB’yi düzenleyen Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümlerini yeniden iptal etmesinin ardından, yasama organı bu boşluğu doldurmak üzere harekete geçti. 12. Yargı Paketi, 16 Temmuz 2026 gecesi TBMM Genel Kurulu’nda 217 kabul, 68 ret oyuyla kabul edilerek yasalaştı ve HAGB kurumu AYM kararı doğrultusunda yeniden yazıldı.
Bugün itibarıyla öne çıkan temel gerçekler şunlardır:
- HAGB kurumu kaldırılmadı; AYM’nin iptal gerekçeleri dikkate alınarak yeniden düzenlendi.
- Artık işkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmayacak.
- HAGB kararlarına karşı istinaf ve belirli hâllerde temyiz yolu açıldı.
- İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezalarında, şartların oluşması hâlinde HAGB kararı verilebilmeye devam edecek.
Aşağıda konuyu; HAGB’nin ne olduğundan başlayarak, AYM’nin iptal gerekçeleri, sürecin kronolojisi, 12. Yargı Paketi ile gelen yeni HAGB rejimi ve vatandaş için pratik sonuçlarıyla birlikte ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Videolu anlatım
HAGB Nedir? (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, CMK’nin 231. maddesinde düzenlenen ve sanık lehine işleyen bir ceza muhakemesi kurumudur. Özünde, mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünün açıklanmayarak belirli bir denetim süresine bağlanmasını ifade eder.
Kurumun temel işleyişi şu şekildedir:
- Yapılan yargılama sonucunda hükmedilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme, şartların oluşması hâlinde HAGB kararı verebilir.
- HAGB kararı verilen sanık, kural olarak beş yıllık bir denetim süresine tabi tutulur.
- Denetim süresi kasıtlı bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak tamamlanırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
- HAGB kararı, müsadereye ilişkin hükümler dışında, sanık hakkında hükmün hukuki sonuç doğurmamasını sağlar; uzlaşmaya ilişkin hükümler ise saklı tutulur.
Bu yönleriyle HAGB, ilk kez suç işlemiş ve zararı gidermiş kişilere denetim altında bir “ikinci şans” tanıyan bir kurum olarak görülür. Ancak aynı kurum, ağır insan hakları ihlalleri söz konusu olduğunda cezasızlık (fiili olarak cezanın uygulanmaması) sonucu doğurabildiği için uzun süredir eleştirilmekteydi. İşte 12. Yargı Paketi ile gelen en önemli değişiklik, tam da bu noktada bir sınır getirmesidir.
HAGB’nin başlıca uygulama şartları (yeni düzenlemeyle)
Yeni düzenlemeye göre HAGB kararı verilebilmesi için aranan temel koşullar şunlardır:
- Hükmedilen cezanın iki yıl veya altında olması,
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
- Mahkemede, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde bir kanaatin oluşması,
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, eski hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmiş olması.
AYM’nin HAGB’yi İptal Kararı: İki Aşamalı Bir Süreç
HAGB’nin anayasaya uygunluğu, Anayasa Mahkemesi tarafından bir kez değil, art arda iki kez ele alındı. Bu iki kararı birbirine karıştırmamak, güncel durumu doğru anlamak için kritik önemdedir.
1. Aşama: İlk İptal Kararı (2023) ve 8. Yargı Paketi
AYM, HAGB kurumunu düzenleyen CMK 231. maddenin 5 ila 14. fıkralarını anayasaya aykırı bularak iptal etti. Bu ilk iptal kararı 1 Ağustos 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde ertelendi. Böylece yasama organına, kurumu anayasaya uygun biçimde yeniden düzenlemesi için süre tanınmış oldu.
Bu süre içinde TBMM, 8. Yargı Paketi (7499 sayılı Kanun) ile harekete geçti. Mart 2024’te kabul edilen ve büyük ölçüde 1 Haziran 2024‘te yürürlüğe giren değişikliklerle CMK 231. maddedeki HAGB hükümleri yeniden kaleme alındı; bu düzenlemeyle özellikle HAGB kararlarına karşı istinaf imkânı açıldı ve müsadereye ilişkin hükümlere açıklık getirildi. Amaç, kurumu anayasal itirazları karşılayacak şekilde revize ederek yaşatmaktı.
hagb paket
2. Aşama: İkinci İptal Kararı (2025/149) ve Yeni Takvim
Ancak yeniden düzenlenen bu hükümler de anayasal denetimden geçemedi. Anayasa Mahkemesi, 2024/98 Esas, 2025/149 Karar sayılı ve 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla, 8. Yargı Paketi ile yeniden düzenlenen CMK 231/5’in birinci cümlesini ve HAGB’ye ilişkin bağlantılı hükümleri yeniden iptal etti. Aynı kararla kaçak sanık düzenlemesine ilişkin CMK 247/3 fıkrası da iptal edildi.
Bu ikinci iptal kararının kritik tarihleri şöyledir:
| Aşama | Tarih |
|---|---|
| Kararın verilmesi | 10 Temmuz 2025 |
| Resmî Gazete’de yayımlanması | 31 Aralık 2025 |
| Yürürlüğe girmesi (9 ay ertelemeli) | 30 Eylül 2026 |
AYM, kararın yürürlüğünü yayımdan itibaren 9 ay erteleyerek yasama organına yeni bir düzenleme yapması için tekrar süre tanıdı. İşte 12. Yargı Paketi’ne yüklenen beklenti tam da buydu: 30 Eylül 2026’dan önce HAGB’yi anayasaya uygun biçimde yeniden düzenlemek. Bu kez yasama organı, kurumu yeniden yazarak bu beklentiyi karşıladı.
AYM HAGB’yi Neden İptal Etti? İptal Gerekçeleri
Anayasa Mahkemesi’nin HAGB’yi anayasaya aykırı bulmasının arkasında, temel hak ve özgürlüklere dayanan çok yönlü gerekçeler yer alıyor. Bu gerekçeler, aynı zamanda yeni düzenlemenin neden bu yönde şekillendiğini de açıklıyor. Öne çıkan başlıklar şunlardır:
Cezasızlık ve işkence yasağı (Anayasa m.17)
AYM’nin en güçlü gerekçesi, HAGB’nin özellikle kamu görevlilerinin işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında cezasızlığa kapı açmasıydı. Kurumun bu tür ağır ihlallerde uygulanmasını engelleyen açık bir yasal sınırlama bulunmaması, devletin “etkili soruşturma yürütme, faile orantılı ceza verme ve mağdura uygun giderim sağlama” yükümlülüğüyle bağdaşmadı. Bu yükümlülük, Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı ve işkence yasağının doğrudan bir gereğidir. Yeni düzenlemede bu suçların HAGB kapsamı dışında bırakılması, doğrudan bu gerekçeye yanıt niteliğindedir.
Adil yargılanma ve mahkemeye erişim hakkı
Mahkeme, HAGB’nin işleyiş biçiminin sanığı, hüküm kurulmadan önce fiilen kanun yolundan (istinaf/temyiz) peşinen feragat etmiş gibi bir konuma soktuğunu değerlendirdi. Bu durum, adil yargılanma hakkı ve mahkemeye erişim hakkı bakımından sorun oluşturuyordu.
Mülkiyet hakkı ve müsadere (Anayasa m.35)
HAGB kararıyla birlikte verilen müsadere (malvarlığının kamuya geçirilmesi) hükümlerinin, yeterli yasal güvence olmadan infaz edilebilmesi, sanığın mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olarak görüldü.
İfade özgürlüğü ve toplantı hakkı üzerindeki caydırıcı etki
AYM, HAGB’nin mevcut hâliyle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önlemede yetersiz kaldığını; başta ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı (Anayasa m.34) olmak üzere temel özgürlükler üzerinde caydırıcı (soğutucu) etki doğurduğunu vurguladı.
12. Yargı Paketi Nedir? Resmî Adı ve Yasalaşma Süreci
Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen düzenlemenin resmî adı **”Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”**dur. Teklif, 2/3737 esas ve 280 sıra sayısıyla işlem gördü.
Yasama sürecinin kronolojisi şöyle gelişti:
- 22 Haziran 2026: Teklif TBMM’ye sunuldu.
- 25 Haziran 2026: TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.
- 2 Temmuz 2026: Genel Kurul görüşmesi, komisyon Genel Kurul’da hazır bulunmadığı için ertelendi.
- 16 Temmuz 2026: TBMM Genel Kurulu’nda 217 kabul, 68 ret oyuyla kabul edilerek yasalaştı.
Paket yalnızca ceza hukukunu değil; hukuk yargılamaları, icra-iflas, idari yargı, noterlik ve bilirkişilik gibi çok sayıda alanı ilgilendiren geniş kapsamlı bir usul reformu niteliğindedir. HAGB dışında öne çıkan başlıca düzenlemeler şunlardır:
- İdari yargıda tek hâkimle görülecek dava alanının genişletilmesi (konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal, tam yargı ve vergi davaları),
- İstinaf ve temyiz sisteminin yeniden düzenlenmesi,
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) satışlarında ilk açık artırmanın malik mirasçılar arasında yapılması,
- Noterlik işlemlerinde dijitalleşmenin (güvenli elektronik imzayla elektronik gönderim) genişletilmesi,
- Danıştay’ın daire yapısına ilişkin geçiş süresinin 2030’a kadar uzatılması,
- CMK kapsamında dijital delillerde arama-elkoyma ve moleküler genetik (DNA) verilerinin saklanması usullerinin yeniden düzenlenmesi,
- Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen, hesap kullandırma fiillerine yönelik TCK 158 bağlantılı ceza indirimi.
hagb paket
Pakete girmeyen ve çıkarılan başlıklar
Görüşmeler sırasında bazı maddeler tekliften çıkarıldı veya sonraki bir pakete bırakıldı. İdare aleyhine para alacaklarında icra öncesi başvuru zorunluluğu getiren 1. madde, Genel Kurul’da verilen bir önergeyle metinden çıkarıldı. Ayrıca sosyal medyada kimlik doğrulama, çocuk cezaları ve nafaka gibi tartışmalı bazı başlıkların bu pakete alınmadığı, ileriki düzenlemelere bırakıldığı ifade edilmektedir. Pakette genel af, toplu tahliye veya kapsamlı infaz indirimi bulunmamaktadır.
Yeni HAGB Rejimi: 12. Yargı Paketi Neler Getirdi?
- Yargı Paketi’nin en dikkat çeken düzenlemesi, HAGB kurumunun AYM iptal kararı doğrultusunda yeniden yazılmasıdır. Yeni rejimin öne çıkan unsurları şunlardır:
1. İşkence ve kötü muamele suçlarında HAGB yasağı
Yeni düzenlemenin kalbini oluşturan değişiklik budur: İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda HAGB uygulanamayacak. Bu sınırlama, AYM’nin “cezasızlık” ve “devletin koruma yükümlülüğü” gerekçelerine doğrudan yanıt vermektedir.
2. İstinaf ve temyiz yolunun açılması
Eski sistemde HAGB kararlarına yalnızca itiraz edilebiliyor ve bu itiraz aynı adliyenin başka bir ceza dairesince dar bir denetimle inceleniyordu. Yeni düzenlemeyle HAGB kararları artık Bölge Adliye Mahkemesi’nde (BAM) istinaf incelemesine tabi tutulacak; BAM’ın verdiği kararlar belirli hâllerde Yargıtay’a temyiz yoluyla taşınabilecek. Bu değişiklik, AYM’nin “kanun yoluna erişim” ve “adil yargılanma” gerekçelerini karşılamaya yöneliktir.
3. Temel çerçevenin korunması
İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezalarında HAGB imkânı korunmuştur. Sanık beş yıl denetim altında tutulacak; bu süre içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecektir. HAGB kararı, müsadereye ilişkin hükümler dışında hükmün hukuki sonuç doğurmamasını sağlayacak, uzlaşmaya ilişkin hükümler saklı kalacaktır.
4. “IBAN mağdurları” için ceza indirimi (TCK 158)
Pakette kalan ve yüz binlerce dosyayı ilgilendiren bir diğer düzenleme de dolandırıcılıkla ilgilidir. Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eylemi; yalnızca banka/kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesap bilgilerini haksız menfaat amacıyla başkasına vermekle sınırlıysa, verilecek ceza yarı oranında indirilebilecektir. Düzenleme, suç organizatörleri ile yalnızca hesabını kullandıran kişiler arasındaki kusur farkını dikkate almaktadır.
AYM Takvimiyle İlişki: 30 Eylül 2026 Neden Önemli?
AYM’nin 2025/149 sayılı iptal kararı 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek ve eski HAGB hükümleri bu tarihte ortadan kalkacaktı. 12. Yargı Paketi ile getirilen yeni HAGB rejimi, tam da bu boşluğu doldurmak ve kurumu anayasaya uygun bir çerçevede yeniden kurmak amacıyla hazırlandı.
Bununla birlikte, düzenlemenin yürürlük tarihleri madde madde farklılık göstermektedir; paketteki bazı hükümler yayımı tarihinde, bazıları ise yayımdan üç ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir. Bu nedenle HAGB’ye ilişkin hükümlerin kesin yürürlük tarihinin, Resmî Gazete’de yayımlanan nihai kanun metninden teyit edilmesi gerekir.
Öte yandan hukuk çevrelerinin bir bölümü, yeni HAGB düzenlemesinin AYM’nin iptal gerekçelerini tam olarak karşılayıp karşılamadığının tartışmalı olduğunu dile getirmektedir. Dolayısıyla düzenlemenin uygulamada ve olası yeni anayasal denetimlerde nasıl şekilleneceği önümüzdeki dönemde takip edilmesi gereken bir konudur.
Vatandaş İçin Pratik Sonuçlar
Bu gelişmelerin somut yansımalarını farklı kişi grupları açısından özetleyelim:
- Devam eden davası olan sanıklar: İki yıl ve altı cezalarda HAGB imkânı sürüyor; ancak zararın tamamen giderilmesi ve kanaat şartı gibi koşullara dikkat edilmelidir. HAGB kararına karşı artık istinaf/temyiz yolu bulunmaktadır.
- İşkence, eziyet ve kötü muamele mağdurları: Bu ağır suçlarda artık HAGB uygulanamayacağı için, faillerin fiilen cezasız kalma ihtimali azaltılmıştır.
- Hakkında eski HAGB kararı bulunanlar: Önceki kararlar geçerliliğini korur; denetim süreleri kendi koşullarına göre devam eder. Dosya bazında değerlendirme yaptırmak yerinde olur.
- “IBAN mağdurları”: Hesap veya ödeme aracı bilgisini kullandırmakla sınırlı iştirak hâllerinde cezada yarı oranına kadar indirim imkânı doğmuştur; bu, çok sayıda soruşturma ve kovuşturma dosyasını ilgilendirmektedir.
Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. HAGB, ceza dosyaları ve yürürlük tarihleri kişiden kişiye ve dosyadan dosyaya farklı sonuçlar doğurabilir. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız. Kesin hükümler, Resmî Gazete’de yayımlanan kanun metnine göre değerlendirilmelidir.
HAGB dışında gündeme gelebilecek kurumları ve aralarındaki farkı seçenek yaptırımlar, erteleme ve HAGB karşılaştırması yazısında karşılaştırdım.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
HAGB kaldırıldı mı?
Hayır. HAGB kurumu kaldırılmadı; 12. Yargı Paketi ile AYM iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlendi. İki yıl ve altı cezalarda, şartların oluşması hâlinde HAGB kararı verilebilmeye devam edecek.
12. Yargı Paketi HAGB’de neyi değiştirdi?
En önemli değişiklik, işkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa m.17 kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB’nin uygulanamayacak olmasıdır. Ayrıca HAGB kararlarına karşı istinaf ve belirli hâllerde temyiz yolu açılmıştır.
İşkence suçlarında HAGB verilebilecek mi?
Hayır. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmayacaktır.
AYM’nin HAGB iptal kararı ne zaman yürürlüğe giriyor?
2024/98 E., 2025/149 K. sayılı karar 31 Aralık 2025’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve 9 ay ertelemeli olarak 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecektir. 12. Yargı Paketi ile getirilen yeni düzenleme, bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Daha önce aldığım HAGB kararı ne olacak?
Önceden verilmiş HAGB kararları geçerliliğini korur ve beş yıllık denetim süresi devam eder. Her dosya kendi aşamasına göre ayrı değerlendirilir.
12. Yargı Paketinde af veya infaz indirimi var mı?
Hayır. Nihai metinde genel af, toplu tahliye veya kapsamlı infaz indirimi bulunmamaktadır.
HAGB kararına itiraz mı yoksa istinaf mı edilecek?
Yeni düzenlemeyle HAGB kararları Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf incelemesine tabi tutulacak; BAM kararları belirli hâllerde Yargıtay’a temyiz edilebilecektir.
Sonuç
2026 yılı, HAGB kurumu açısından bir dönüm noktası olmuştur. Anayasa Mahkemesi’nin ikinci kez verdiği iptal kararı, kurumun anayasal sorunlarını gidermek üzere yasama organına 30 Eylül 2026’ya kadar süre tanıdı. 12. Yargı Paketi, 16 Temmuz 2026’da yasalaşarak bu beklentiyi karşıladı ve HAGB’yi yeniden düzenledi.
Yeni rejimin en belirleyici yönü, işkence ve kötü muamele suçlarını HAGB kapsamı dışında bırakması ve HAGB kararlarına istinaf/temyiz yolunu açmasıdır. Bu adımlar, AYM’nin iptal gerekçelerine yanıt verme amacı taşımaktadır. Ancak düzenlemenin bu gerekçeleri tam olarak karşılayıp karşılamadığı hukuk çevrelerinde tartışılmaya devam etmektedir. Bu nedenle hem uygulamanın hem de olası yeni anayasal denetimlerin yakından izlenmesi önem taşımaktadır.
Bu içerik, TBMM yasama kayıtları, AYM kararları ve kamuya açık güncel haber kaynakları esas alınarak 17 Temmuz 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Nihai kanun metni Resmî Gazete’de yayımlandığında yürürlük tarihleri ve kapsam ayrıca teyit edilmelidir.
