Uyuşturucu Ticareti Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir? Memnu Hakların İadesi ve Arşiv Kaydı (5352 s.K., TCK 188)

📌 Kısa Cevap: Uyuşturucu ticareti (TCK 188) mahkûmiyeti, cezanın koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi dahil tamamen infaz edildiği gün adli sicilden silinip arşive alınır (5352 s.K. m.9/1-a); arşiv kaydı ise memnu hakların iadesi kararı alınmışsa infaz bitiminden itibaren on beş yıl, alınmamışsa otuz yıl sonra tamamen silinir (m.12/1-b). İade için infazdan itibaren üç yıl geçmesi, yeni suç işlenmemesi ve iyi hâl kanaati gerekir (m.13/A); mahkemenin iyi hâl takdiri hiçbir aşamada önceden garanti edilemez.

Ticaret suçunda kayıt, kullanma suçundan çok farklı işler: TCK 188/3’ün alt sınırı on yıl olduğundan erteleme ve HAGB yolları fiilen kapanır, infaz uzun sürer ve arşiv kaydı beş yılda değil on beş veya otuz yılda silinir. Bu yazı yalnız ticaret eksenini ve uzun ceza takvimini ele alır. Kullanma suçu için kullanma suçunda sabıka kaydı ne zaman silinir? yazımıza, bütün suçlara ilişkin genel kurallar için adli sicil ve arşiv kaydı rehberimize bakabilirsiniz.

Adli sicil, arşiv kaydı ve HAGB kaydı: üç ayrı sistem

“Sabıka kaydı” 5352 sayılı Kanun’da üç ayrı kayda karşılık gelir. Adli sicil, kesinleşmiş mahkûmiyetleri içerir; hapis cezasında mahkûmiyet, koşullu salıverilme ve infazın tamamlandığı husus ayrı ayrı işlenir (m.4/1-a). Arşiv kaydı, adli sicilden silinen bilgilerin tutulduğu ikinci katmandır: infazın tamamlanması, ceza zamanaşımı, genel af veya mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran etkin pişmanlık hâlinde bilgi arşive alınır (m.9/1). Üçüncü katman, KDAE ve HAGB kararlarının tutulduğu özel sistemdir (m.6/1; CMK 231/13).

Kritik ayrım ikinci ve üçüncü satırlar arasındadır. Beş yıllık silinme süresi “diğer mahkûmiyetler” içindir; Anayasa 76 veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde süre on beş veya otuz yıldır (m.12/1-b). Anayasa 76, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceğini öngörür; en az on yıllık 188/3 cezası bu eşiği her hâlde aştığından ticaret mahkûmiyetleri 12/1-b kapsamındadır.

TCK 188 cezasında infaz hangi gün “tamamlanmış” sayılır?

Kısa Cevap: Cezaevinden çıkış günü değil, koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresinin iyi hâlli bittiği gündür; TCK 188’de bu gün kural olarak cezanın tamamının dolduğu “hak ederek tahliye” tarihine denk gelir. Arşive geçiş, 13/A için üç yıl, silah ruhsatı için beş yıl ve arşivin silinme süresi hep bu tarihten işler.

Hesabın üç dayanağı vardır. 5275 m.108/9 uyarınca 188’den mahkûm yetişkinlerde koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür (çocuklarda 107/2-g uyarınca üçte iki). 107/6’ya göre denetim süresi kurumda geçirilmesi gereken süre kadardır ama hak ederek tahliye tarihini geçemez; bu nedenle kalan dörtte birdir. 107/14’e göre denetim süresi iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır; kasıtlı suç veya ısrarlı ihlal hâlinde koşullu salıverilme geri alınır (107/12). Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler TCK 63 uyarınca cezadan indirildiğinden takvim çoğu zaman ilk yakalanma gününden başlar. 105/A ile koşullu salıverilmeye kadar denetimli serbestlikte geçen süre de infazdır ve bitiş tarihini öne çekmez. 188 hükümlerindeki adli para cezası ödenmezse hapse çevrilir (5275 m.106/3) ve infazın tamamlanmasını geciktirebilir. Kesin tarihi infaz savcılığının müddetnamesi gösterir; oran hesapları için ne kadar yatar? yazımıza ve infaz takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Varsayımlar: süreler ilk yakalanmadan itibaren sayılmış, kesinleşmeye kadar kesintisiz tutukluluk ve tam mahsup (TCK 63) kabul edilmiştir; tek bir 188 mahkûmiyeti vardır; hükümlü yetişkindir, tekerrür ve örgüt hükümleri uygulanmamıştır (bunlarda oranlar 5275 m.107/4 ve 108/1’e göre farklıdır); koşullu salıverilme zamanında verilmiş ve geri alınmamıştır; adli para cezası ödenmiştir. 13/A sütunu yalnız süre şartını gösterir. Arşiv süreleri, m.12/1-b gereği 13/A kararının tarihinden değil infaz bitiminden sayılmıştır. Gerçek dosyada ikinci bir mahkûmiyet, cezaların toplanması veya disiplin işlemleri tarihleri değiştirir.

Memnu hakların iadesi (5352 m.13/A): şartlar, mahkeme ve karar

Yasaklanmış hakların geri verilmesi, TCK dışındaki kanunların belli bir suça veya cezaya bağladığı hak yoksunluklarını giderme yoludur (5352 m.13/A-1); TCK 53’ün beşinci ve altıncı fıkraları saklıdır. İki şart aranır: (a) cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmesi; (b) bu sürede yeni suç işlenmemesi ve hayatın iyi hâlli sürdürüldüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması. İnfaza genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki nedenle son verilmişse süre, hükmün kesinleşmesinden itibaren beş yıldır ve hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunacak süreden az olamaz (m.13/A-2).

Talep hükümlü veya vekili tarafından, hükmü veren mahkemeye ya da ikametgâhtaki aynı derecedeki mahkemeye yapılır (m.13/A-3); TCK 188’de bu, ağır ceza mahkemesidir. Mahkeme dosya üzerinden veya savcıyı ve hükümlüyü dinleyerek karar verir (m.13/A-4), karara karşı CMK’daki kanun yoluna gidilebilir (m.13/A-5), kesinleşen karar arşive kaydedilir (m.13/A-6) ve masraflar hükümlüye aittir (m.13/A-7). Kararın etkisinin sınırı önemlidir: seçilme, kamu hizmeti ve memuriyet gibi özel kanun yoksunluklarını giderir, ancak arşiv kaydını silmez, yalnız tamamen silinme süresini otuz yıldan on beş yıla indirir (m.12/1-b) ve önceden kesinleşmiş disiplin kararlarını kendiliğinden kaldırmaz. Memuriyete etkisi için uyuşturucu ticareti ve memuriyet yazımıza bakabilirsiniz.

TCK 53 hak yoksunlukları ile özel kanun yasakları aynı şey değildir

TCK 53/1 uyarınca kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi kamu görevinden, seçme ve seçilme ehliyetinden, velayet ve vesayetten, tüzel kişilik yöneticiliğinden ve izne tabi meslekleri serbest olarak icra etmekten yoksun kalır; 53/2’ye göre bu haklar infaz tamamlanıncaya kadar kullanılamaz. Koşullu salıverilende altsoy üzerindeki velayet yetkisine yoksunluk uygulanmaz ve mahkeme meslek yoksunluğunun uygulanmamasına karar verebilir (53/3). Bu yoksunluklar denetim süresinin bitmesiyle kendiliğinden sona erer; 13/A gerekmez. Özel kanun yasakları ise infazdan sonra da sürer ve ancak 13/A kararıyla kalkar; mahkemelerin “yasaklanmış hakkı kalmadığının tespitine” yönündeki kararlarının bozulmasının nedeni budur. Ehliyet ayrı bir rejime tabi olduğundan tekrarlanmamıştır: uyuşturucu ticaretinden ceza alan ehliyet alabilir mi? yazımıza, kullanma suçu için kullanma suçu ve ehliyet yazımıza bakabilirsiniz.

Silah ruhsatı, 13/A’nın tek başına yetmediği örnektir: Yönetmelik’in 16/1-d bendi uyuşturucu suçlarından mahkûm olanlara ruhsat verilmeyeceğini, ikinci fıkrası ve 6136 m.7 ise iade kararı alınması ve infazdan itibaren beş yıl geçmesiyle işlem yapılabileceğini öngörür. On yıllık cezada bu, ilk yakalanmadan itibaren en erken on beşinci yıldır.

Kayıt kime görünür? e-Devlet belgesi, arşiv araştırması ve gizlilik

Adli sicil bilgileri amaç belirtilerek kişinin kendisine, vekâletnamede açıkça yazılmışsa vekiline, kamu kurumlarına ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına verilir (5352 m.7/1); kişi kendi adli sicil ve arşiv kaydını e-Devlet’ten sorgulayabilir (m.13/2). Arşiv bilgileri ise yalnız kişinin kendisi ve vekili, soruşturma ve kovuşturma kapsamında savcılık ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumlarınca istenebilir (m.10/1); kamuya atanmadaki arşiv araştırması bu son kategoridedir.

Bilgiler gizlidir ve veriliş amacı dışında kullanılamaz (m.11). Kanunda açıkça belirtilmedikçe yakının kaydı istenemez ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz (m.10/2); hükümlünün eşi veya çocuğu bu hükme dayanabilir. Fiil suç olmaktan çıkarılırsa ya da yargılamanın yenilenmesi veya kanun yararına bozma sonunda beraat kesinleşirse kayıt talep aranmaksızın tamamen silinir (m.12/2-3).

HAGB ve 191’e vasıf değişikliği: ticarette neden nadir?

HAGB, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise verilebilir (CMK 231/5); 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen metinde de eşik aynıdır. 188/3’ün on yıllık alt sınırı karşısında ticaret mahkûmiyetinde HAGB çoğu zaman mümkün olmaz (ticarette HAGB ve adli para cezasına çevirme yazılarımız). HAGB kaydı daha çok, ticaret iddiasıyla açılan davada eylemin TCK 191 olarak nitelendirildiği dosyalarda doğar (suç vasfının değişmesi). Bu kayıt adli sicile değil özel sisteme yazılır (231/13); beş yıllık denetim süresi (231/8) kasten suç işlenmeden geçerse hüküm ortadan kaldırılıp düşme kararı verilir (231/10), aksi hâlde hüküm açıklanır ve adli sicile işlenir (231/11).

Arşivdeki 188 kaydı yeni bir dosyada ne işe yarar?

Arşiv bilgisini soruşturma ve kovuşturmada savcılık ve mahkemeler isteyebildiğinden (m.10/1-b), kayıt yeni bir dosyada iki sonuç doğurur. Birincisi tekerrürdür: TCK 58/2-a uyarınca beş yıldan fazla hapis cezasında, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl içinde işlenen suç tekerrüre esas olur; 58/4’e göre uyuşturucu ticaretinde yabancı mahkeme hükümleri de tekerrüre esas alınır ve tekerrürde mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır (58/6; 5275 m.108). İkincisi HAGB engelidir: sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış olması aranır (CMK 231/6-a). Arşivdeki 188 kaydı bu nedenle sonraki küçük bir dosyada da seçenekleri daraltabilir.

Yargıtay ve Danıştay kararlarında arşiv kaydı, memnu hakların iadesi ve HAGB kaydı

Aşağıdaki kararların tam metni incelenmiştir; her karar kendi olayına özgüdür ve sonucu başka dosyalara doğrudan aktarılamaz.

1. İnfaz, denetim süresi dahil tüm cezadır; arşiv kaydı da “yasaklanmış hak”tır

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 14.04.2025 tarihli, 2023/16505 Esas, 2025/4268 Karar sayılı kararında (karar metni), değişen suç vasfıyla uyuşturucu imal etme suçundan TCK 188/1, 188/5, 35/2 ve 62 uyarınca 3 yıl 1 ay 15 gün hapis alan hükümlü hakkında mahkeme, cezası infaz edildiği için “yasaklanmış bir hakkının kalmadığının tespitine” karar vermişti. Daire, memnu hakların iadesi için gereken infazın koşullu salıverilerek tahliye değil, dışarıdaki denetim süresi de tamamlanarak tüm cezanın infazı olduğunu, ardından üç yıl ve iyi hâl şartlarının arandığını açıklamış; hükümde yoksunluk yazılmasa da arşiv kaydının bulunmasının yasaklanmış hak kavramına dahil olduğunu belirterek ek kararı kanun yararına bozmuştur.

2. Üç yıl dolmadan verilen iade kararı bozulur

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 10.02.2026 tarihli, 2024/8967 Esas, 2026/1385 Karar sayılı kararında (karar metni), 188/3 ve 62 uyarınca verilen 4 yıl 2 aylık ceza 09.03.2023’te infaz edilmiş, mahkeme 21.03.2023’te iade kararı vermişti. Daire, üç yılın ancak 09.03.2026’da dolacağını, bu nedenle talebin reddi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur. Aynı Daire’nin 16.12.2024 tarihli, 2023/13539 Esas, 2024/26037 Karar sayılı kararı (karar metni), 04.08.2018’de infaz edilen beş yıllık 188/3 cezası için 18.01.2020’de verilen iade kararını aynı gerekçeyle bozmuş; 23.02.2021 tarihli, 2020/15980 Esas, 2021/2525 Karar sayılı kararı (karar metni) ise infaz tarihi gözetilerek verilen ret kararını onamıştır. Erken başvuru kazanım değil zaman kaybıdır.

3. “Yasaklanmış hakkı yoktur” tespiti hatalıdır: Anayasa 76 ve özel kanunlar

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 14.09.2020 tarihli, 2020/4225 Esas, 2020/3412 Karar sayılı kararında (karar metni), 1997 tarihli uyuşturucu ticareti suçundan 5 yıl ağır hapse mahkûm edilen ve cezası 2013’te infaz edilen hükümlü için mahkeme, TCK 53 yoksunluğunun infazla kalktığı gerekçesiyle “yasaklanmış hakkının bulunmadığının tespitine” karar vermişti. Daire, arşive alınan mahkûmiyetin hükümde yazılmasa da Anayasa 76 ve özel kanunlardaki seçilme yasağı, kamu hizmetlerinden yasaklanma ve memuriyetten mahrumiyet gibi yoksunluklara yol açtığını, bunların ancak 13/A ile giderilebileceğini belirterek talebin bu maddenin şartlarına göre karara bağlanması gerektiğini vurgulamış ve kararı bozmuştur.

4. Danıştay: iade kararı avukatlık engelini kaldırır, eski disiplin cezasını kaldırmaz

Danıştay 8. Dairesi’nin 11.11.2022 tarihli, 2022/3388 Esas, 2022/6447 Karar sayılı kararında (karar metni), uyuşturucu ticaretinden mahkûm olup meslekten çıkarılan bir avukat, memnu hakların iadesinden sonra levhaya yeniden yazılmak istemişti. Bölge idare mahkemesi, iade kararıyla 1136 m.5/1-a engelinin kalktığını, ancak kesinleşmiş meslekten çıkarma cezası nedeniyle 5/1-b engelinin sürdüğünü ve ilgilinin cezayı veren baro disiplin kuruluna yeni hukuki durumla başvurabileceğini kabul etmiş; Danıştay bu kararı onamıştır. 13/A’nın etkisi kanuni yoksunluklarla sınırlıdır.

5. HAGB kararı adli sicile girmez; “silinip arşive alınması” kararı verilemez

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 25.09.2014 tarihli, 2013/25047 Esas, 2014/27335 Karar sayılı kararında (karar metni), mahkeme bir HAGB kaydının adli sicilden silinip arşive alınmasına karar vermişti. Daire, HAGB kararının kesinleşmiş mahkûmiyet niteliğinde olmadığı için adli sicile alınmadığını, mahsus sistemde tutulduğunu ve bu kayıt hakkında ancak CMK 231/10-11 uyarınca düşme veya hükmün açıklanması yönünde işlem yapılabileceğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur. Karar, 191’e dönüşüp HAGB ile biten ticaret dosyalarında kaydın nerede aranacağını gösterir.

Sık yapılan yanlış değerlendirmeler

• “Cezaevinden çıktığım gün sabıkam silinir.” Kayıt denetim süresinin sonuna kadar adli sicilde kalır (5275 m.107/14).
• “Sabıka beş yılda silinir.” Beş yıl hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetler içindir; 188’de süre on beş veya otuz yıldır (5352 m.12/1).
• “Memnu hakların iadesi kaydı siler.” Silmez; yoksunlukları giderir ve silinme süresini on beş yıla indirir.
• “Tahliyeden üç yıl sonra başvururum.” Üç yıl, infazın tamamlandığı tarihten işler; erken kabul kararları bozulmaktadır.
• “İnfaz bitti, hiçbir yasağım kalmadı.” TCK 53 yoksunlukları biter; Anayasa 76, 657, 1136 ve 6136 engelleri 13/A kararına kadar sürer.
• “İşverenim arşivimi sorgular.” Özel işveren arşiv bilgisini isteyemez (m.10/1); bilgiler gizlidir (m.11).

Püf noktaları: 188 kaydında takvimi doğru kurmak

1. İnfaz bitiş tarihini belgeleyin. İnfaz savcılığının yazısı 13/A dilekçesinin ilk ekidir.
2. Adli para cezasını kontrol edin. Ödenmeyen ceza hapse çevrilebilir (5275 m.106/3).
3. Denetim süresine eksiksiz uyun. İhlal koşullu salıverilmeyi geri aldırır (107/12) ve takvimi bozar.
4. Üç yılı gün gün hesaplayın. Bir gün erken verilen kabul kararı bozulabilir.
5. İyi hâli belgeleyin. Güncel sicil ve arşiv kaydı, iş ve ikamet belgeleri kanaati somutlaştırır.
6. Doğru mahkemeyi seçin. Hükmü veren ya da ikametgâhtaki ağır ceza mahkemesi yetkilidir (13/A-3).
7. İade kararından sonra kurumlara ayrıca başvurun. Önceki disiplin, ruhsat veya ret işlemleri kendiliğinden kalkmaz.
8. On beş yılı takvime işleyin. Süre infaz bitiminden sayılır; dolduğunda e-Devlet’ten kaydı kontrol edin.

Sonuç ve değerlendirme

Ticaret mahkûmiyetinde kaydın silinmesi bir takvimdir: kesinleşmeyle adli sicile işlenen kayıt, denetim süresinin bitmesiyle infaz tamamlanınca arşive alınır; üç yıl sonra memnu hakların iadesi istenebilir; arşiv kaydı iade kararı varsa on beş, yoksa otuz yıl sonra silinir. 188/3’ün on yıllık alt sınırı nedeniyle bu takvim çoğu dosyada ilk yakalanmadan itibaren yirmi beş yılı aşar. Ceza boyutu için TCK 188 rehberimize, bütün için Uyuşturucu Suçları Bilgi Merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

İlgili yazılarımız

Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Rehberi · Kullanma Suçunda Sabıka Kaydı Ne Zaman Silinir? · Uyuşturucu Ticareti ve Memuriyet · Ticaretten Ceza Alan Ehliyet Alabilir mi? · Kullanma Suçu Memuriyete Engel mi? · Ne Kadar Yatar? Hesap Tablosu · İnfaz ve Koşullu Salıverilme · HAGB Rehberi · Yabancı Uyruklu Sanık ve Sınır Dışı · Temyiz Dilekçesi Örneği · Etkin Pişmanlık (TCK 192)

Kanun metinleri: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, 5275 sayılı İnfaz Kanunu, TCK, CMK, 6136 sayılı Kanun, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olup ceza hukuku ve uyuşturucu suçları alanında çalışmaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu, İstanbul Anadolu Adliyesi’nin karşısında, Kartal Cevizli’de yer alır; büro, TCK 188 kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmalarda müdafilik, infaz takviminin ve müddetnamenin incelenmesi ile 5352 sayılı Kanun m.13/A uyarınca yasaklanmış hakların geri verilmesi başvuruları konularında çalışmaktadır. Bu yazı, yürürlükteki kanun metinleri ile tam metni incelenen Yargıtay ve Danıştay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.