Kısa cevap: İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesidir. Başvuru süresi ceza ve hukuk yargılamasının ikisinde de iki haftadır (CMK m. 273/1; HMK m. 345/1). Ceza tarafında hapisten çevrilenler hariç onbeşbin TL dâhil adlî para cezası hükümlerine karşı istinaf kapalıdır; buna karşılık on beş yıl ve daha fazla hapis cezaları başvuru olmasa da re’sen incelenir (CMK m. 272).
İstinaf Ne Demek?
Türk yargı sistemi üç dereceden oluşur: ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri (istinaf) ve Yargıtay (temyiz). İstinaf, ortadaki basamaktır.
İstinafı temyizden ayıran şey inceleme kapsamıdır. Bölge adliye mahkemesi kararı yalnızca hukuka uygunluk bakımından değil, olayın kendisi bakımından da inceler. Gerektiğinde duruşma açabilir, delil toplayabilir ve kendisi yeni bir karar verebilir.
İstinaf Süresi Kaç Gündür?
Her iki yargı kolunda da iki haftadır. Ceza davalarında süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar (CMK m. 273/1). Hukuk davalarında ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle başlar (HMK m. 345/1).
Ceza yargılamasında istinaf süresi bir dönem yedi gündü. 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeden sonra süre iki haftadır. İnternette hâlâ “yedi gün” yazan çok sayıda kaynak bulunuyor; süre hesabında güncel metne bakılmalıdır.
Hangi Kararlara İstinafa Gidilemez?
Ceza tarafında CMK m. 272/3, kesin nitelikteki hükümleri sayar. Bunların başında, hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen onbeşbin Türk Lirası dâhil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri gelir.
Hukuk tarafında HMK m. 341/2, miktar veya değeri üç bin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğunu düzenler. Manevi tazminat davalarında verilen kararlar bakımından ise ayrı bir kural öngörülmüştür.
On Beş Yıl ve Üzeri Cezalarda Durum Farklı
CMK m. 272/1’in ikinci cümlesi önemli bir güvence getirir: onbeş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler, bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir. Taraflar başvuru yapmasa bile dosya istinaf denetiminden geçer.
Gerekçeli karar elinize ulaştığında süre işlemeye başlar. Başvuru ve gerekçe hazırlığı için iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf ne demek?
İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge adliye mahkemesi tarafından hem maddi (olay) hem hukuki yönden yeniden incelenmesidir. Temyizden farkı budur: istinafta olaylar da yeniden değerlendirilir, gerektiğinde duruşma açılıp delil toplanabilir.
İstinaf süresi kaç gündür?
İki haftadır — hem ceza hem hukuk yargılamasında. Ceza davalarında süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren işler (CMK m. 273/1). Hukuk davalarında ilamın usulen tebliğiyle başlar (HMK m. 345/1). Eski kaynaklarda geçen “yedi gün” ifadesi güncel değildir.
Her karara istinafa gidilebilir mi?
Hayır. Ceza tarafında, hapisten çevrilenler hariç olmak üzere sonuç olarak belirlenen onbeşbin Türk Lirası dâhil adlî para cezası mahkûmiyetlerine karşı istinaf yolu kapalıdır (CMK m. 272/3-a). Hukuk tarafında ise miktar veya değeri üç bin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir (HMK m. 341/2).
On beş yıl ve üzeri cezalarda ayrıca başvuru gerekir mi?
Gerekmez. CMK m. 272/1’e göre onbeş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir. Yani başvuru yapılmasa dahi dosya istinaf incelemesine girer.
İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?
İstinaf, kararı hem olay hem hukuk yönünden inceler ve bölge adliye mahkemesinde görülür; gerektiğinde yeniden yargılama yapılabilir. Temyiz ise Yargıtay’da görülür ve kural olarak yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar; olayın yeniden değerlendirilmesi kural olarak söz konusu değildir.
İstinaf başvurusu nasıl yapılır?
Ceza davalarında istem, hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır (CMK m. 273/1). Tutuklu sanık bakımından CMK m. 263 hükmü saklıdır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. Somut olayın koşullarına göre sonuç değişebilir ve bu metin hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Adım atmadan önce bir avukata danışılması önerilir.
