Kısa cevap: Özel hayatın gizliliğini ihlal, TCK m. 134’te düzenlenir ve iki ayrı fiili kapsar: Birisinin özel hayatına ilişkin görüntü ya da sesini rızası olmadan kaydetmek (temel hâl bir yıldan üç yıla; kayıt yoluyla işlenirse bir kat artırılarak iki yıldan altı yıla kadar hapis) ve bu görüntü ya da sesi ifşa etmek, yani üçüncü kişilerle paylaşmak ya da yayınlamak (iki yıldan beş yıla kadar hapis, m. 134/2). Basın ve yayın yoluyla yayımlama da aynı cezayı gerektirir. Suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır (TCK m. 73). Kamu görevlisi tarafından ya da bir meslek/sanatın sağladığı kolaylıkla işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m. 137). Bu yazı ayrıca aynı kanun bölümündeki komşu suçları da kapsar: haberleşmenin gizliliğini ihlal (m. 132), kişiler arası konuşmaların dinlenmesi/kaydı (m. 133), kişisel verilerin kaydedilmesi (m. 135) ve verileri hukuka aykırı verme veya ele geçirme (m. 136).
Akıllı telefonların ve sosyal medyanın günlük hayatın merkezine yerleşmesiyle birlikte, bir kişinin bilgisi ya da rızası olmadan görüntüsünün alınması, ses kaydının tutulması ya da özel yazışmalarının başkalarıyla paylaşılması artık en sık karşılaşılan uyuşmazlık türlerinden biri hâline geldi. Türk Ceza Kanunu bu davranışları tek bir madde ile değil, “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” başlıklı bölümde dokuz ayrı maddeyle (m. 132-140) düzenlemiştir. Bu maddeler birbirine çok benzese de her biri farklı bir fiili, farklı bir ceza aralığını ve farklı bir şikâyet rejimini kapsar; bu ayrımı bilmemek hem mağdur hem şüpheli için yanlış adımlara yol açar.
Bu yazıda TCK m. 134’ün iki fıkrasını, komşu maddelerdeki haberleşme ve konuşma kaydı suçlarını, kişisel veri suçlarını, nitelikli hâlleri, şikâyet rejimini, delil toplama sürecini, tazminat imkânını ve uygulamada en sık karşılaşılan hataları ele alıyorum. Anlatım yalnızca hukuki sonuçlara ilişkindir; hiçbir bölümü gizli kayıt alma ya da paylaşma yöntemlerine dair bir anlatım içermez.
Şikâyet süresi altı aydır ve dijital deliller platformlar tarafından kısa sürede silinebilir. İlk adımda bize ulaşabilirsiniz.
TCK m. 134: iki ayrı fiil, iki ayrı ceza
Kanun metni şöyledir: “Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır” (m. 134/1). İkinci fıkra ayrı bir fiili düzenler: “Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur” (m. 134/2).
Kayıt ve ifşa çoğu zaman aynı olayın iki ayrı aşamasıdır ve aynı kişi tarafından işlenebilir; bu durumda gerçek içtima kuralları uygulanır, yani her iki fiil için ayrı ayrı ceza belirlenir ve içtima ettirilir (TCK m. 44 fikri içtima yalnızca tek fiille birden fazla suç oluştuğunda uygulanır; burada iki ayrı fiil söz konusudur). Görüntüyü çekmeyip yalnızca üçüncü bir kişiden elde edip paylaşan kişi de m. 134/2’den sorumlu olur; kaydı kendisinin yapmış olması şart değildir.
“Özel hayat” hukuken nasıl belirlenir?
Kanun “özel hayat” kavramını tanımlamaz; Yargıtay ve öğreti, kişinin kendi konutunda, işyerinin kapalı alanlarında, otel odasında, tuvalet ve soyunma kabini gibi mahrem alanlarda bulunması hâlini kesin olarak özel hayat kapsamında kabul eder. Kamuya açık bir alanda (cadde, meydan, toplu taşıma) bulunmak tek başına o kişiyi özel hayat korumasından çıkarmaz; ancak görüntünün içeriği ve çekilme amacı belirleyicidir. Örneğin bir caddede yürüyen kişinin sıradan bir görüntüsü özel hayat ihlali oluşturmazken, aynı kişinin gizlice takip edilerek uzun süre görüntülenmesi ya da mahrem bir anının (örneğin kıyafetinin altına bakılarak) kaydedilmesi ihlal oluşturur.
Değerlendirmede şu ölçütler kullanılır: Görüntünün alındığı yerin niteliği (kapalı/mahrem mi, aleni mi), çekilme amacı ve yöntemi (gizli mi, açık mı), görüntünün içeriği (mahrem bir an mı, sıradan bir görünüm mü), ve failin bu görüntüyle ne yaptığı. Rızayla başlayan bir ilişkide çekilen mahrem görüntüler bile, rıza yalnızca çekilme anına ilişkindir; sonraki paylaşım için ayrı bir rıza gerekir ve bu rızanın bulunmaması m. 134/2’yi doğurur.
Komşu suçlar: TCK 132 ve 133
Aynı bölümde yer alan iki madde, m. 134’le sık karıştırılır ama farklı bir korumayı hedefler: iletişimin içeriği, kişinin görüntüsü ya da sesi değil.
Haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK m. 132)
Kişiler arasındaki haberleşmenin (mektup, mesaj, e-posta, DM) gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; ihlal haberleşme içeriğinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır (m. 132/1). Haberleşme içeriğini hukuka aykırı ifşa etmek iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (m. 132/2). Kendisiyle yapılan bir haberleşmenin içeriğini karşı tarafın rızası olmadan hukuka aykırı biçimde alenen ifşa etmek ise ayrı ve daha hafif bir fiildir: bir yıldan üç yıla kadar hapis (m. 132/3); basın yayın yoluyla yayımlama da aynı cezayı gerektirir. Pratik fark şudur: m. 132/2 üçüncü bir kişinin başkalarına ait haberleşmeyi ele geçirip ifşa etmesini, m. 132/3 ise haberleşmenin bizzat tarafı olan kişinin kendi aldığı mesajları rıza almadan yayması hâlini cezalandırır.
Mesajları okumak için başkasının sosyal medya hesabına girmek ise ayrıca bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir; ayrıntısı başkasının Instagram veya WhatsApp hesabına girmek suç mu yazımızdadır.
Kişiler arası konuşmaların dinlenmesi ve kaydı (TCK m. 133)
Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları, taraflardan hiçbirinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır (m. 133/1). Kendisinin de katıldığı, aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek daha hafif bir fiildir: altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası (m. 133/2) — bu, telefon görüşmesini karşı tarafa haber vermeden kaydetmenin tipik örneğidir. Bu şekilde elde edilen kayıtları hukuka aykırı olarak ifşa etmek ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezasını gerektirir (m. 133/3).
Uygulamada en çok sorulan soru, kendi taraf olduğu bir görüşmeyi kaydetmenin suç olup olmadığıdır. Yargıtay yerleşik içtihadında, kişinin kendisine yönelik bir suç işlendiğini gösteren ya da kendisini savunmak için gerekli olan kayıtları, meşru savunma ve delil elde etme amacıyla sınırlı kalmak kaydıyla, ceza yargılamasında delil olarak kullanabileceğini kabul eder; ancak bu, kaydın alenen ifşa edilmesini (m. 133/3) haklı kılmaz. Kaydın yalnızca yargı mercilerine sunulması ile sosyal medyada paylaşılması farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Kendi taraf olduğunuz bir görüşmeyi kaydetmek ile bunu paylaşmak arasındaki sınır, dosyanın kaderini değiştirir. Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Kişisel veri suçları: TCK 135, 136, 137, 138
Aynı bölümün ikinci yarısı, kişinin görüntü ya da sesinden bağımsız olarak, onu tanımlayan her türlü bilgiyi (kimlik, adres, sağlık, mali durum, iletişim bilgileri) korur.
TCK m. 135 — Kişisel verilerin kaydedilmesi: Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Verinin kişinin siyasi, felsefi veya dini görüşüne, ırki kökenine, hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimine, cinsel yaşamına, sağlık durumuna veya sendikal bağlantısına ilişkin olması hâlinde ceza yarı oranında artırılır (m. 135/2). Bu madde, verinin sonradan paylaşılıp paylaşılmadığına bakmaksızın, salt hukuka aykırı olarak kaydedilmiş olmasını cezalandırır.
TCK m. 136 — Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun konusu, CMK m. 236/5-6 uyarınca kayda alınan çocuk ya da mağdur beyan ve görüntüleriyse (örneğin bir Çocuk İzlem Merkezi kaydının hukuka aykırı biçimde ele geçirilip yayılması) ceza bir kat artırılır (m. 136/2). Bu hüküm, kişisel veri koruma mevzuatının (6698 sayılı KVKK) idari yaptırımlarından bağımsız, doğrudan ceza hukuku korumasıdır; aynı fiil hem KVKK’daki idari para cezasına hem TCK m. 136’daki hapis cezasına konu olabilir.
TCK m. 138 — Verileri yok etmeme: Kanunların belirlediği sürelerin geçmesine karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, bu görevi yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu, veri sorumlusu kurumların (örneğin belirli bir süre saklanması gereken kayıtların süresi dolduğunda silinmesi yükümlülüğü) ihmalini hedefleyen özgü bir suçtur; failin herkes değil, yasal saklama/imha yükümlüsü olan kişi ya da kurum olması gerekir.
Şikâyet rejimi: hangi suç re’sen, hangisi şikâyete bağlı?
TCK m. 139 açık bir ayrım yapar: “Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümde yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır.” Yani bu bölümdeki dokuz maddeden yalnızca üçü — m. 135, m. 136 ve m. 138 — re’sen soruşturulur; geri kalan tüm fiiller (m. 132, 133, 134 ve bunların nitelikli hâli olan m. 137) şikâyete bağlıdır.
Şikâyet süresi genel hükümlere tabidir: TCK m. 73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet hakkı kullanılmalıdır; bu süre geçirilirse şikâyet hakkı düşer. Şikâyete bağlı bu suçlarda mağdur, hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir; vazgeçme sanığın kabulüne bağlıdır ve dava düşer. Buna karşılık m. 135/136/138 kapsamındaki fiillerde mağdurun şikâyetinden vazgeçmesinin kovuşturmayı durdurma etkisi yoktur.
Görüntü veya ses kaydının ifşasında süre, öğrenme tarihinden işler; gecikme hakkın düşmesine yol açabilir. Şikâyet dilekçenizi birlikte hazırlayalım.
Nitelikli hâl: kamu görevlisi ve meslek kolaylığı (TCK m. 137)
132 ila 136. maddelerde tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır (m. 137/1). Bu hüküm; bir sağlık çalışanının hasta görüntüsünü, bir emniyet mensubunun gözaltı kaydını, bir avukat ya da noterin müvekkil bilgisini, bir öğretmenin öğrenci kaydını hukuka aykırı biçimde kaydetmesi ya da paylaşması hâllerinde uygulanır. Artırım, hangi temel suça (132-136) uygulandığına göre o suçun ceza aralığı üzerinden hesaplanır; şikâyet şartı da temel suçunkiyle aynıdır.
Diğer suçlarla ilişki ve vasıf tartışması
Özel hayat ve kişisel veri suçları, uygulamada başka suçlarla iç içe geçer; doğru nitelendirme ceza aralığını ve şikâyet rejimini doğrudan değiştirir.
Cinsel taciz (TCK m. 105) ile TCK 134 arasında: Rıza dışı çekilen gizli bir fotoğrafın hangi hükme gireceği, çekiliş amacına göre değişir. Fail cinsel amaçla, mağduru rahatsız etmek isteyerek çekim yapmışsa fiil cinsel tacizle de kesişebilir; amaç gözetleme, kontrol ya da kıskançlıksa salt TCK m. 134 uygulanır. Bu ayrım, iki hükmün ceza aralığı ve şikâyet süresi farklı olduğundan (m. 105/2’de bazı hâllerde şikâyet aranmazken m. 134 her zaman şikâyete bağlıdır) doğru tespit edilmelidir. Konunun ayrıntısı mağdurun rızası olmadan cinsel amaçlı gizli fotoğraf çekimi: TCK 134 mü, TCK 105 mi yazısında ele alınmıştır.
Müstehcenlik (TCK m. 226) ile ilişki: İfşa edilen görüntü çocuğa ilişkinse ya da müstehcen nitelikteyse, m. 134/2 ile m. 226 birlikte değerlendirilir; her iki suç da oluşabilir ve cezalar içtima ettirilir. Mağdur çocuksa dosya NCMEC bildirimi ve Çocuk İzlem Merkezi süreciyle birleşebilir; bu durumda görüntünün elde edilmesi, bulundurulması ve paylaşılması ayrı ayrı değerlendirilir.
Şantaj (TCK m. 107) ile ilişki: Failin özel görüntüyü ifşa etmekle tehdit ederek para, ilişkinin devamı ya da başka bir menfaat talep etmesi hâlinde m. 134 ile şantaj suçu birlikte oluşur ve her ikisi için ayrı ceza verilip içtima ettirilir. Bu senaryonun özel görünümü olan “sextortion” (cinsel içerikli görüntüyle şantaj) için bu yazıya bakılabilir; failin yurt dışından hareket ettiği ya da kimliğini gizlediği hâllerde de aynı hükümler uygulanır, yalnızca kimlik tespiti süreci uzar.
Eski partnerin görüntülerinin paylaşılması: İlişkinin sona ermesinin ardından, rızayla çekilmiş mahrem görüntülerin intikam amacıyla paylaşılması (“intikam pornosu” olarak da anılır) uygulamada en sık görülen m. 134/2 senaryosudur. Görüntünün kimin telefonunda saklandığı, kimin ilk paylaştığı ve kaç kişiye ulaştığı, hem ceza miktarının belirlenmesinde hem tazminat hesabında belirleyicidir. Bu senaryonun ceza ve tazminat boyutu için özel görüntülerin ifşası kaç yıl hapis yazısına bakılabilir.
Hakaret (TCK m. 125) ile ilişki: İfşa edilen içerik aynı zamanda onur kırıcı bir açıklama veya yorumla birlikte paylaşılmışsa hakaret suçu ayrıca oluşabilir; gerçek içtima kuralları uygulanır ve her suç için ayrı ceza belirlenir.
Boşanma ve velayet davalarında kullanım: Hukuka aykırı elde edilen bir kayıt ya da görüntü, ceza yönünden suç oluştursa bile, hukuk yargılamasında (boşanma, velayet, tazminat) delil olarak sunulup sunulamayacağı ayrı bir tartışmadır; hukuk mahkemeleri hukuka aykırı delilleri kural olarak değerlendirmeye almaz, ancak kişinin kendi güvenliğini veya çocuğunun menfaatini korumak amacıyla ölçülü şekilde elde ettiği kayıtlar istisnai olarak kabul görebilir.
Delil toplama ve ispat süreci
Bu suçlarda ispat, çoğunlukla dijital kayıtlara dayanır:
- Ekran görüntüleri: Paylaşımın yapıldığı platform, hesap, tarih ve saat görünecek şekilde, içerik silinmeden alınmalıdır.
- Platformdan hesap bilgisi: Savcılık, ilgili platformdan hesap sahibinin kimlik ve IP bilgilerini isteyebilir; bu süreç 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yürür.
- Cihaz incelemesi: Şüphelinin telefon ya da bilgisayarına CMK m. 134 (usul hükmü) kapsamında, kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması şartıyla el konulup incelenebilir; karar hâkimden alınır, gecikmesinde sakınca varsa savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur.
- Tanık beyanları: İçeriği gören, paylaşımdan haberdar olan kişilerin beyanları.
- Bilirkişi incelemesi: Görüntü ya da ses kaydının bütünlüğü, değiştirilip değiştirilmediği ve orijinal kaynağı teknik incelemeyle tespit edilir.
Mağdur tarafında en kritik hata, içeriği gördüğü anda karşı tarafla yüzleşip kaldırılmasını istemek ya da hesabı engellemektir; bu, delilin kaybolmasına yol açar. Doğru sıra önce kayıt altına almak, sonra bildirimde bulunmaktır.
Süreç adım adım
Özel hayat ve kişisel veri suçlarında süreç
Tazminat: ceza davasından bağımsız hak
Özel hayatın gizliliğinin ihlali, Türk Medeni Kanunu m. 24-25 ve Türk Borçlar Kanunu m. 58 kapsamında bir kişilik hakkı ihlalidir; ceza yargılamasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Ceza davasında mahkûmiyet şart değildir; hukuk hâkimi, hukuka aykırılığı kendisi değerlendirir. Tazminat miktarı; ihlalin ağırlığı, yayılma kapsamı (kaç kişiye ulaştığı, hangi platformda paylaşıldığı), mağdurun toplumsal konumu ve ihlalin sürdüğü süre gibi ölçütlere göre belirlenir. Genel çerçeve için maddi ve manevi tazminat talepleri nasıl değerlendirilir yazısına bakılabilir. Ayrıca içeriğin yayıldığı platforma karşı 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması (kaldırılması) ve erişimin engellenmesi talep edilebilir; bu idari/hukuki yol, ceza sürecinden bağımsız ve daha hızlı işler.
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri
TCK m. 140 uyarınca bu bölümde tanımlanan suçların (132-138) bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, o tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine (TCK m. 60 kapsamında faaliyet izninin iptali ya da müsadere gibi) hükmolunur. Bu, örneğin bir şirketin çalışanı eliyle müşteri verilerini hukuka aykırı olarak topladığı ya da sattığı hâllerde şirketin de yaptırıma tabi tutulabilmesini sağlar.
İşyerinde, okulda ve ortak yaşam alanlarında özel hayat
Özel hayatın gizliliği yalnızca ev içi ilişkilerde değil, kurumsal ortamlarda da sık ihlal edilir. İşverenin, iş sözleşmesi ve açık rıza olmaksızın çalışanın kişisel telefonunu, sosyal medya hesabını ya da tuvalet/soyunma odası gibi alanları kameraya alması TCK m. 134 kapsamında değerlendirilir; işyerinde meşru güvenlik amacıyla kurulan ve çalışana önceden bildirilen genel alan kameraları ise kural olarak bu kapsama girmez, ölçülülük ve bilgilendirme şartlarına uyulup uyulmadığına bakılır. Okullarda öğrencinin soyunma odası, tuvalet gibi alanlarda görüntülenmesi ya da bu görüntülerin öğretmen-öğrenci grubunda paylaşılması hem m. 134 hem çocuk mağdurluysa m. 103/226 hükümlerini birlikte gündeme getirir. Apartman ve site ortak alanlarında kurulan kameraların komşunun balkonunu, penceresini doğrudan görecek şekilde konumlandırılması da uygulamada sık karşılaşılan bir ihlal biçimidir; bu tür kameraların yalnızca kendi bağımsız bölümünü ve ortak kullanım alanlarını (kapı, asansör, otopark) görecek şekilde ayarlanması gerekir.
Bu tür kurumsal ve komşuluk ilişkilerinden doğan ihlallerde, ceza şikâyetinin yanı sıra idari başvuru yolu da vardır: Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na (KVKK) şikâyet, veri sorumlusu kurum ya da kişi hakkında idari para cezası uygulanmasını sağlayabilir; bu başvuru ceza şikâyetinden bağımsızdır ve ikisi birlikte yürütülebilir.
Şüpheli tarafı: savunma hangi noktalarda kurulur?
Bu suçlarla itham edilen kişi bakımından savunma genellikle dört eksende yürür. Rıza: Görüntü ya da kaydın alınmasına ya da paylaşılmasına mağdurun açık ya da zımni rızasının bulunup bulunmadığı; rızanın ispatı yazışma, tanık ya da davranışlarla ortaya konur. Aleniyet: Görüntünün gerçekten “özel hayat” kapsamına giren bir alanı ve içeriği gösterip göstermediği; herkese açık bir ortamda, mahrem bir unsur içermeyen sıradan bir görüntünün suç oluşturmadığı ileri sürülebilir. Kastın yokluğu: Bir grup ya da uygulama üzerinden kendiliğinden gelen, kişinin bilerek ve isteyerek elde etmediği içerikler bakımından manevi unsurun bulunmadığı savunulabilir; bu argüman özellikle m. 135/136 gibi “ele geçirme” fiillerinde önem taşır. Hukuka uygunluk sebepleri: Kişinin kendisine yönelik bir suçu ispat etmek amacıyla, ölçülü ve sınırlı biçimde kayıt tutması ile bunu yalnızca yetkili mercilere sunması, meşru savunma ve hakkın kullanılması (TCK m. 26) kapsamında değerlendirilebilir; ancak bu hukuka uygunluk, kaydın alenen yayılmasını kapsamaz.
Mağdur tarafı: hangi adımlar izlenir?
Özel hayat ihlaline uğrayan mağdurun izleyeceği yol
Uygulamada sık karıştırılan noktalar
“TCK 134 ile CMK 134 aynı şey.” Değildir; TCK 134 özel hayat suçunu, CMK 134 bilgisayarda arama-elkoyma usulünü düzenler. Bu karışıklık aramalarda ve hatta hukuki metinlerde bile sık görülür.
“Herkese açık yerde çekilen her görüntü suç değildir, dolayısıyla hiçbir zaman suç olmaz.” Aleniyet tek başına belirleyici değildir; çekilme amacı ve içerik önemlidir.
“Kendi aldığım kaydı mahkemeye sunmak da suçtur.” Değildir; meşru savunma amacıyla yargı merciine sunulan kayıt farklı, sosyal medyada alenen paylaşılan kayıt farklı değerlendirilir (m. 133/3, m. 134/2).
“Kişisel veri suçlarında da şikâyet süresi vardır.” m. 135, 136 ve 138 re’sen kovuşturulur; şikâyet süresi bu üçü için aranmaz.
“Rıza ile çekilen görüntü daima paylaşılabilir.” Çekilme rızası, paylaşım rızası anlamına gelmez; ayrı bir rıza gerekir.
“Görüntüyü ben çekmedim, sadece bana geldi; suç olmaz.” Kaydı bizzat yapmamış olmak m. 134/2 bakımından sorumluluğu kaldırmaz; içeriği bilerek başkasına ileten ya da bir gruba gönderen kişi de ifşa suçundan sorumlu tutulur. Yalnızca içeriğin istem dışı, tek bir kişiden gelip hiçbir şekilde başkasıyla paylaşılmadığı hâllerde manevi unsur tartışmaya açılabilir.
“Karşı taraf da benim görüntümü yaydı, ben de yayarsam denk olur.” Karşılıklı ihlal iddiası, kendi işlediği fiili hukuka uygun hâle getirmez; her iki taraf da kendi eylemiyle ayrı ayrı sorumlu tutulur ve mağdur sıfatı taraflardan birinde münhasır değildir.
Sonuç ve değerlendirme
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), tek bir hüküm değil, dokuz maddelik bir korumanın merkezindeki suçtur. Görüntü/ses kaydı ile ifşa ayrı fiillerdir ve ayrı ceza aralıklarına tabidir; komşu maddeler (haberleşme, konuşma kaydı, kişisel veri) farklı korunan hukuki değerlere ve farklı şikâyet rejimlerine sahiptir. Mağdur için en kritik adım, içeriği silmeden delil altına almak ve altı aylık şikâyet süresini kaçırmamaktır; şüpheli için ise fiilin hangi maddeye girdiğinin doğru tespiti, savunmanın ve olası tazminat riskinin çerçevesini belirler.
Silonun diğer başlıkları için sextortion (cinsel içerikli görüntülerle şantaj) ve özel görüntülerin ifşası yazılarına bakabilirsiniz. Kanun metni için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘na başvurabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun cezası nedir?
TCK m. 134/1 uyarınca temel şekli bir yıldan üç yıla kadar hapistir; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali hâlinde ceza bir kat artırılır (iki yıldan altı yıla kadar). Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı ifşası ayrı ve daha ağır bir fiildir: iki yıldan beş yıla kadar hapis (m. 134/2). Basın ve yayın yoluyla yayımlama da aynı cezayı gerektirir.
TCK 134 ile CMK 134 aynı şey mi?
Hayır, ikisi tamamen farklı hükümlerdir ve sık karıştırılır. TCK m. 134, özel hayatın gizliliğini ihlal etme SUÇUNU düzenler (bu yazının konusu). CMK m. 134 ise bilgisayar, bilgisayar programları ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma TEDBİRİNİ düzenler; bir soruşturma usul kuralıdır, suç tanımı değildir.
Rızam olmadan çekilen bir fotoğraf her zaman suç mudur?
Hayır. Suçun oluşması için görüntünün kişinin özel hayatına, yani herkesin bilgisine açık olmayan ve toplumun genel ahlak anlayışına göre gizli kalması beklenen bir alana ilişkin olması gerekir. Herkese açık bir caddede, aleni bir etkinlikte çekilen sıradan bir görüntü kural olarak bu kapsama girmez; değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.
Gizli çekim ile ifşa aynı suç mu, ceza aynı mı?
Hayır, iki ayrı fiildir ve ayrı ceza aralıkları vardır. Görüntü veya sesi rızası olmadan kaydetmek m. 134/1 ikinci cümle kapsamında iki yıldan altı yıla kadar hapisle; bu görüntü veya sesi üçüncü kişilerle paylaşmak, sosyal medyada yayınlamak ya da bir gruba göndermek ise m. 134/2 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Kayıt kendisi çekmemiş olsa bile ifşa eden kişi de bu cezayla karşılaşır.
Eski sevgilinin özel görüntülerini paylaşmak hangi suçu oluşturur?
Görüntü kişinin kendi rızasıyla çekilmiş olsa bile, sonradan diğer tarafın rızası olmaksızın paylaşılması TCK m. 134/2 kapsamında ifşa suçunu oluşturur; failin bu yolla ayrıca menfaat sağlamaya çalışması hâlinde şantaj (m. 107) suçu da ayrıca oluşabilir. Ayrıntı için bu yazının ilgili bölümüne ve sextortion yazısına bakılabilir.
Bu suçlarda şikâyet süresi var mı?
TCK m. 132, 133, 134 ve 137 şikâyete bağlıdır; şikâyet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73). Buna karşılık m. 135 (kişisel verileri kaydetme), m. 136 (verme/ele geçirme) ve m. 138 (yok etmeme) şikâyete bağlı DEĞİLDİR; bu üç suç re’sen soruşturulur (TCK m. 139).
Whatsapp veya Instagram üzerinden paylaşılan görüntüler nasıl delil olur?
Ekran görüntüleri, paylaşımın yapıldığı hesap ve gruba ilişkin bilgiler, gönderim tarihi ve saati delil olarak sunulur; içerik silinmeden önce kaydedilmeli, mümkünse noter ya da bilirkişi tespiti yaptırılmalıdır. Platformdan hesap ve IP bilgileri savcılık yazısıyla istenebilir; failin telefonuna CMK m. 134 (bu kez usul hükmü) kapsamında el konularak inceleme yapılabilir.
Kamu görevlisi bu suçu işlerse ceza artar mı?
Evet. TCK m. 137 uyarınca 132-136. maddelerde tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Örneğin bir sağlık çalışanının muayene sırasında elde ettiği görüntüyü paylaşması bu kapsamdadır.
Hangi maddenin uygulanacağı ve şikâyet süresinin işleyip işlemediği somut olaya göre belirlenir. Belgelerinizi birlikte değerlendirelim.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Özel hayatın gizliliğinin ihlali, gizli görüntü/ses kaydı, ifşa ve kişisel veri suçları, bu suçlarda dijital delil toplama ve tazminat talepleri, doğrudan çalışma alanı içinde yer alır. Hem mağdur vekilliği hem müdafilik yürütmekte; bu alandaki değerlendirmelerini bu sitede ve YouTube kanalında paylaşmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
