Kısa cevap: Haftalık çalışma süresi en çok kırkbeş saattir; bunu aşan çalışmalar yüzde elli zamlı, sözleşmeyle kırkbeş saatin altında belirlenmiş sürenin aşılması hâlinde ise yüzde yirmibeş zamlı ödenir. Fazla çalışma işçinin onayına bağlıdır ve yılda ikiyüzyetmiş saati aşamaz. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi çalışmaktan kaçınabilir ve bu nedenle sözleşmesi feshedilemez.
Bu sayfa iş hukukunun en çok sorulan ama çoğu zaman yalnızca fesih başlığı altında ele alınan tarafına odaklanıyor: çalışma süresi, ücret ve izin düzeni. Fesih türleri, işe iade ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ayrı sayfalarımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Sultanbeyli’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: iş avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar, fazla çalışma nasıl hesaplanır, denkleştirme ve telafi çalışması ne anlama gelir, gece çalışmasının sınırı nedir, tatil ve izin ücretleri nasıl belirlenir ve ödenmeyen ücret karşısında hangi haklar kullanılabilir.
Puantaj, turnike verileri, vardiya çizelgeleri ve bordrolar birlikte incelenmeden hangi saatlerin fazla çalışma, hangilerinin fazla sürelerle çalışma sayılacağı belirlenemez. Dosyanızı değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
İş Avukatı Hangi Uyuşmazlıklara Bakar?
Kısa cevap: Dosyalar üç eksende toplanır — çalışma düzeni (süre, fazla çalışma, denkleştirme, gece çalışması), ücret ve tatil alacakları (ödenmeyen ücret, hafta tatili, genel tatil, yıllık izin) ve fesih ve sonuçları (kıdem, ihbar, işe iade, iş kazası tazminatı).
İşçilik alacaklarının icra yoluyla tahsili için Sultanbeyli icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Fazla Çalışma Nasıl Hesaplanır?
Kısa cevap: Haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve saat ücreti yüzde elli yükseltilerek ödenir. Sözleşmeyle haftalık süre kırkbeş saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşan ve kırkbeş saate kadar olan çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır ve zam oranı yüzde yirmibeştir.
Uygulamada en çok karıştırılan iki kavram denkleştirme ile telafi çalışmasıdır. Denkleştirmede haftalık süre farklı dağıtılır ve iki aylık ortalama aşılmadıkça fazla çalışma doğmaz; telafi çalışmasında ise daha önce çalışılmayan sürelerin dört ay içinde karşılanması söz konusudur ve bu çalışmalar kanun gereği fazla çalışma sayılmaz. Her ikisinin de sınırları vardır: denkleştirmede günlük onbir saat, telafide günde üç saat ve tatil günlerinde yasak.
Ücret Ödenmezse Hangi Haklar Kullanılabilir?
Kısa cevap: Yirmi gün kuralı belirleyicidir: ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir, bu nedenle sözleşmesi feshedilemez ve gecikmiş ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
Bu hükümler birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur: kanun ücreti yalnızca bir alacak olarak değil, korunması gereken bir hak olarak düzenlemiştir. Haczin dörtte birle sınırlanması, ceza kesintisinin iki gündelikle sınırlanması ve yasal yükümlülüklere dayanılarak ücretten eksiltme yapılamaması aynı amaca hizmet eder. Ücreti ödenmeyen işçinin ayrıca haklı nedenle fesih hakkı gündeme gelebilir; bu değerlendirme dosyanın somut şartlarına göre yapılır.
Gece Çalışması ve Ara Dinlenmesi
Kısa cevap: Gece, en geç 20.00’de başlayıp en erken 06.00’ya kadar geçen ve en fazla onbir saat süren dönemdir; gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez. Ara dinlenmesi işin uzunluğuna göre onbeş dakika, yarım saat veya bir saattir ve çalışma süresinden sayılmaz.
Tatil ve İzin Alacakları
Kısa cevap: Hafta tatili kesintisiz en az yirmidört saattir ve çalışılmasa da ücreti tam ödenir. Genel tatilde çalışılırsa ayrıca bir günlük ücret doğar. Yıllık izin süreleri kıdeme göre 14, 20 ve 26 gün olarak asgari düzeyde belirlenmiştir.
2025 yılında yapılan değişiklik özellikle konaklama sektöründe çalışanları ilgilendirmektedir: turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile izleyen dört gün içinde kullandırılabilmekte; işçi ise verdiği onayı otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilmektedir. Onayın yazılı olması ve geri alma bildiriminin belgelenmesi, sonraki alacak hesabında doğrudan sonuç doğurur.
Ücret ve çalışma süresi uyuşmazlığında izlenen yol
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Sultanbeyli’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık sözleşmedeki çalışma süresidir: haftalık süre kaç saat olarak kararlaştırılmış, denkleştirme kaydı var mı. Bu tespit, zam oranının yüzde elli mi yüzde yirmibeş mi olacağını belirler.
İkincisi kayıt düzenidir — puantaj, turnike ve vardiya çizelgeleri ile bordrolar tutarlı mı, bordroda fazla çalışma tahakkuku görünüyor mu, ödeme banka kayıtlarıyla doğrulanabiliyor mu.
Üçüncüsü onay ve sınır denetimidir: fazla çalışma için onay alınmış mı, yıllık ikiyüzyetmiş saatlik sınır aşılmış mı, gece çalışmasında yedibuçuk saat sınırına uyulmuş mu. Dördüncüsü tatil ve izin kayıtlarıdır; izin defteri tutulmuş mu ve kullanılmayan izin bakiyesi ne kadar.
Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; bu işçilerin iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez (4857 s.K. m.34). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İş avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar?
Dosyalar iki ana grupta toplanır. Birincisi çalışma düzeni ve ücret: fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma, denkleştirme, gece çalışması, ara dinlenmesi, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, yıllık izin alacağı, ödenmeyen ücret. İkincisi fesih ve sonuçları: kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, haklı nedenle fesih ve iş kazasından doğan tazminat talepleri.
Haftalık çalışma süresi kaç saattir?
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir ve aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır (4857 s.K. m.63). Yer altı maden işlerinde ise süre günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.
Fazla çalışma ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla çalışma, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır ve her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir (m.41). Haftalık süre sözleşmeyle kırkbeş saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşan ve kırkbeş saate kadar olan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve zam oranı yüzde yirmibeştir.
Fazla çalışma yerine izin kullanabilir miyim?
Evet, seçim hakkı işçidedir: fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. Bu serbest zaman altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücrette kesinti olmadan kullanılır (m.41).
İşveren istediği kadar fazla çalışma yaptırabilir mi?
Hayır, iki sınır vardır. Birincisi rıza şartıdır: fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. İkincisi süre sınırıdır: fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz (m.41). Ayrıca gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
Denkleştirme uygulanırsa fazla mesai hakkım kaybolur mu?
Kaybolmaz ama hesap değişir. Tarafların anlaşmasıyla haftalık normal çalışma süresi, günde onbir saati aşmamak koşuluyla farklı dağıtılabilir; bu hâlde iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Ortalama aşılmadığı sürece bazı haftalarda kırkbeş saatin üzerine çıkılması fazla çalışma sayılmaz (m.63). Ortalama aşılmışsa fazla çalışma doğar.
Telafi çalışması fazla mesai midir?
Değildir. Zorunlu nedenlerle işin durması, tatil öncesi veya sonrası işyerinin tatil edilmesi ya da işçinin talebiyle izin verilmesi gibi hâllerde işveren dört ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir ve bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Ancak günde üç saatten fazla olamaz ve tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz (m.64).
Gece kaç saat çalıştırılabilirim?
Kanun hem “gece”yi tanımlar hem üst sınır koyar. Gece, en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her hâlde en fazla onbir saat süren dönemdir ve işçilerin gece çalışmaları yedibuçuk saati geçemez (m.69). Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama faaliyetleri kapsamındaki işlerde işçinin yazılı onayı şartıyla bu sürenin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.
Ara dinlenmesi ücrete dahil midir?
Ara dinlenmesi süreleri çalışma süresinden sayılmaz. Süreler işin uzunluğuna göre belirlenir: dört saat veya daha kısa işlerde onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (dahil) işlerde yarım saat, yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat. Bu süreler en az olup kural olarak aralıksız verilir (m.68).
Ücretim ödenmezse çalışmayı bırakabilir miyim?
Kanun bu hakkı açıkça tanır: ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu kaçınma toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez ve bu işçilerin iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez (m.34).
Geç ödenen ücrete faiz işler mi?
İşler ve oranı kanunda belirlenmiştir: gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır (m.34). Bu, genel kanuni faizden farklı ve işçi lehine bir düzenlemedir; alacak hesaplanırken ayrıca talep edilmesi gerekir.
İşveren ücretten ceza kesebilir mi?
Sınırlı olarak. İşveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Kesintiler derhal sebepleriyle beraber bildirilmeli ve tutar olarak bir ayda iki gündelikten (parça başı ücretlerde iki günlük kazançtan) fazla olamaz (m.38).
Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. İşçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dâhil değildir; nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır (m.35).
Bayram günü çalışırsam ücretim nasıl hesaplanır?
Kanun iki ayrı ödeme öngörür: ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmazsa bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak, tatil yapmayarak çalışılırsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücret ödenir (m.47). Ayrıca sözleşmede hüküm yoksa bu günlerde çalışılması için işçinin onayı gerekir (m.44).
Hafta tatili kaç saattir?
İşçilere, tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olmaları koşuluyla yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme verilir ve çalışılmayan hafta tatili günü için o günün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam olarak ödenir (m.46).
Konaklama tesislerinde hafta tatili için yeni bir kural var mı?
Evet. 10 Temmuz 2025 tarihli 7553 sayılı Kanunla m.46’ya eklenen cümlelere göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçilerin hak kazandığı hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazandığı günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir. İşçi, verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.
Yıllık izin süresi kaç gündür?
Hizmet süresine göre belirlenir ve kanundaki süreler asgari niteliktedir: bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) ondört günden, beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden, onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden az olamaz. Ayrıca onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz (m.53).
Kullanmadığım izinlerin ücretini alabilir miyim?
Sözleşme sona erdiğinde alabilirsiniz: iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir ve bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar (m.59). Yıllık izin hakkından vazgeçilemez (m.53).
Bu davalar nerede görülür?
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür ve kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Sultanbeyli’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda iş hukuku dosyalarını takip etmektedir. Sultanbeyli ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; fazla çalışma ve tatil alacaklarının hesaplanmasından yıllık izin uyuşmazlıklarına, ödenmeyen ücret nedeniyle kullanılacak haklardan kıdem ve ihbar tazminatı taleplerine kadar hem işçi hem işveren tarafında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.34, 35, 38, 41, 44, 46, 47, 53, 59, 62, 63, 64, 68, 69)
- 7553 sayılı Kanun (10/7/2025) — 4857 s.K. m.46’ya eklenen hafta tatili düzenlemesi
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — csgb.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
