Kısa cevap: Beykoz iş avukatı, işe iadeden kıdem ve ihbara, fazla çalışmadan iş kazası tazminatına kadar işçilik uyuşmazlıklarını yürütür. Az bilinen ama güçlü bir başlık eşit davranma ilkesidir: ayrım yasağına aykırılıkta işçi dört aya kadar ücreti tutarında tazminat ile yoksun kaldığı hakları isteyebilir ve güçlü bir emare ortaya koyduğunda ispat yükü işverene geçer (4857 m.5).
İş hukuku dosyalarında tartışma çoğu zaman rakamlar üzerinden yürür. Oysa bazı dosyalarda asıl mesele hesap değil, aynı işyerinde benzer konumdaki çalışanlara farklı davranılıp davranılmadığıdır. Beykoz, Kavacık ve Acarlar çevresindeki ofis ve hizmet işletmelerinden gelen dosyalarda bu başlık, çoğu kez hiç gündeme getirilmeden geçiliyor.
Bu sayfada önce iş avukatının hangi uyuşmazlıklara baktığını ve bir dosyanın hangi adımlardan geçtiğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana iniyoruz: eşit davranma ilkesi, ayrımcılık tazminatı ve ispat yükü, özlük dosyası ve askerlik ile kanunî ödev dönüşünde işe alınma.
İşçi, bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur (4857 m.5/8). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İş Avukatı Hangi Uyuşmazlıklara Bakar?
Kısa cevap: Fesih geçersizliği ve işe iade, kıdem ve ihbar, ücret kalemleri, yıllık izin, iş kazası, mobbing, hizmet tespiti; ayrıca eşit davranma, özlük dosyası ve askerlik dönüşü işe alınma başlıkları.
Tablodaki orta bölüm, uygulamada en az talep edilen kalemlerdir. Oysa ayrım yasağına aykırılık, fesihten bağımsız olarak da ileri sürülebilir: iş ilişkisi sürerken ücret, terfi veya görev dağılımında yapılan farklı işlem de bu kapsamdadır.
İşçilik Uyuşmazlığı Hangi Adımlarla Yürür?
Kısa cevap: Kayıtların ve özlük dosyasının çıkarılması, feshin çözümlenmesi, karşılaştırma, dava şartı arabuluculuk, dava, ispat aşaması, hesap raporu ve tahsil.
Beykoz’da adliye bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür. Trafik ve sigorta kaynaklı tazminat talepleri için sigorta ve tazminat sayfamıza bakabilirsiniz.
Eşit Davranma İlkesi: Neler Yasak?
Kısa cevap: Dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep gibi sebeplerle ayrım yapılamaz. Kısmî ve belirli süreli çalışana esaslı sebep olmadıkça farklı işlem yapılamaz; eşit değerde işte cinsiyete dayalı ücret farkı kararlaştırılamaz.
Ayrımcılık Tazminatı ve İspat Yükü
Kısa cevap: Dört aya kadar ücret tutarında tazminat ve ayrıca yoksun kalınan haklar istenebilir. İspat kural olarak işçidedir; ancak güçlü bir emare ortaya konulduğunda işveren ihlalin bulunmadığını ispatla yükümlü hâle gelir.
Ayrım iddiası nasıl kurulur ve tartışılır?
Bu ispat kuralı, iş hukukunda ender rastlanan bir düzenlemedir: kanun, işçiden mutlak bir ispat beklemez. Bu nedenle dosya kurgusu karşılaştırma verileri üzerine oturtulur — aynı görevdeki çalışanların ücretleri, terfi tarihleri, izin ve görev dağılımı ile işlemin zamanlaması.
Özlük Dosyası ve Bilgilerin Gizliliği
Kısa cevap: İşveren her işçi için özlük dosyası düzenlemek ve zorunlu belgeleri saklamak zorundadır. Ayrıca işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kurallarına uygun kullanmak ve haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.
Askerlik ve Kanunî Ödev Dönüşü
Kısa cevap: Sözleşme iki ay sonra feshedilmiş sayılır; bunun için en az bir yıl çalışmış olmak gerekir ve süre doksan günü geçemez. Dönüşte iki ay içinde başvurulursa işveren işe almak zorundadır; almazsa üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
İş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Eşit davranma ilkesine aykırılıktan doğan tazminat istemleri de iş mahkemesinin görev alanındadır. Beykoz’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık karşılaştırmadır: benzer konumdaki çalışanlarla aranızda somut bir fark var mı.
İkincisi sebebin bağlantısıdır; bu fark kanunda sayılan ayrım sebeplerinden birine dayandırılabiliyor mu.
Üçüncüsü emare düzeyidir: ihlal ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durum ortaya konulabiliyor mu.
Dördüncüsü özlük dosyasıdır; tutulması zorunlu belgeler mevcut mu, eksiklik kimin aleyhine yorumlanır.
Beşincisi talep kalemleridir: dört aya kadar tazminat yanında yoksun kalınan haklar da istenmiş mi.
Kanunî ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek isteyen işçiyi işveren, boş yer varsa derhal işe almak zorundadır; almazsa üç aylık ücret tutarında tazminat öder (4857 m.31). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Beykoz iş avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar?
İşe iade, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma, yıllık izin, iş kazası, mobbing ve hizmet tespiti ile eşit davranma ilkesine aykırılık, özlük dosyası ve askerlik dönüşü işe alınma talepleri başlıca alanlardır.
İşçilik uyuşmazlığı hangi adımlarla yürür?
Kayıtlar ve özlük dosyası istenir, fesih çözümlenir, benzer konumdaki çalışanlarla karşılaştırma yapılır. Dava şartı arabuluculuktan sonra iş mahkemesinde dava açılır; tanık ve belgeler sunulur, hesap raporu alınır ve karar verilir.
İş ilişkisinde hangi ayrımlar yasaktır?
İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz (4857 m.5/1). ‘Engellilik’ ibaresi maddeye 2014 yılında 6518 sayılı Kanunla eklenmiştir.
Kısmî süreli çalışana farklı davranılabilir mi?
İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan karşısında belirli süreli çalışana farklı işlem yapamaz (m.5/2).
Gebelik nedeniyle işten çıkarılabilir miyim?
İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça; sözleşmenin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz (m.5/3).
Aynı işi yapan kadın ve erkeğe farklı ücret verilebilir mi?
Hayır. Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz (m.5/4).
Koruyucu hükümler ücretin düşük olmasını haklı kılar mı?
Hayır. İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz (m.5/5).
Ayrımcılık tazminatı ne kadardır?
İşçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir (m.5/6). Dört ay bir üst sınırdır; hâkim ihlalin ağırlığına göre uygun tutarı belirler.
Tazminat dışında başka ne istenebilir?
Madde, tazminatın yanında ‘yoksun bırakıldığı hakları’ da açıkça saymaktadır (m.5/6). Bu nedenle ödenmeyen ücret farkı gibi kalemler ayrıca talep edilebilir.
Ayrımcılığı kim ispat eder?
Kural olarak işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi, bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur (m.5/8).
‘Güçlü emare’ ne anlama gelir?
İşçinin mutlak bir ispat sunması aranmaz; ihlal ihtimalini güçlü biçimde düşündüren somut bir durum ortaya koyması yeterlidir. Karşılaştırma verileri, işlemin zamanlaması ve yazışmalar bu noktada belirleyici olur.
İşe iade davasında da aynı ispat kuralı mı geçerli?
Madde, işe iadeye ilişkin hükümleri saklı tutmuştur (m.5/8). Bu nedenle feshin geçerli sebebe dayandığının ispatı bakımından işe iade rejimindeki kurallar ayrıca uygulanır.
Özlük dosyası tutmak zorunlu mu?
Evet. İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler ve bu dosyada kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kaydı saklar (m.75/1).
Özlük dosyası kimlere gösterilir?
İşveren, dosyadaki belge ve kayıtları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır (m.75/1).
İşveren benim hakkımdaki bilgileri paylaşabilir mi?
İşveren, işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında işçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür (m.75/2).
Özlük dosyası eksikse ne olur?
Özlük dosyası, fesih sebebinin ve ayrım iddiasının değerlendirilmesinde ilk başvurulan kaynaktır. Tutulması zorunlu belgelerin bulunmaması, ispat bakımından işveren aleyhine sonuç doğurabilir.
Askerlik veya kanunî ödev nedeniyle ayrılırsam sözleşmem ne olur?
Muvazzaf askerlik dışında silah altına alınan veya kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işten ayrılan işçinin sözleşmesi, ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır (m.31/1).
Bu haktan yararlanmak için şart var mı?
İşçinin o işte en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Bir yıldan çok çalışmaya karşılık her fazla yıl için ayrıca iki gün eklenir; ancak sürenin tamamı doksan günü geçemez (m.31/2).
Bekleme süresinde ücret işler mi?
İş sözleşmesinin feshedilmiş sayılabilmesi için beklenilmesi gereken süre içinde işçinin ücreti işlemez. Ancak özel kanunların bu husustaki hükümleri saklıdır (m.31/3).
Ödev bitince eski işime dönebilir miyim?
Ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istediğinizde işveren, eski işiniz veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek o andaki şartlarla işe almak zorundadır (m.31/5).
İşveren işe almazsa ne olur?
Aranan şartlar bulunduğu hâlde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder (m.31/5).
İşçilik alacaklarında arabuluculuk zorunlu mu?
Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Beykoz’daki iş davaları hangi mahkemede görülür?
İş uyuşmazlıkları iş mahkemesinde görülür. Beykoz’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda iş hukuku dosyalarını takip etmektedir. Beykoz, Kavacık, Acarlar ve çevre mahallelerden gelen dosyalarda; işe iade ve işçilik alacaklarından iş kazası tazminatına, eşit davranma ilkesine aykırılık iddialarından özlük dosyası ve askerlik dönüşü işe alınma taleplerine kadar işçi ve işveren taraflarını temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.5, 31, 75)
- 6/2/2014 tarihli 6518 sayılı Kanun m.57 — 4857 m.5’teki ayrım sebeplerine “engellilik” ibaresinin eklenmesi
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — dava şartı arabuluculuk ve iş mahkemelerinin görev alanı
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
