Site simgesi Av. Burakhan Çalışkan

Yakınım Uyuşturucu Ticaretinden Gözaltına Alındı: Ailenin İlk 72 Saatte Bilmesi Gerekenler (2026)

Yakını uyuşturucu ticaretinden gözaltına alınan aile için ilk 72 saat — bildirim, avukat, gözaltına itiraz ve ev araması

📌 Kısa Cevap: Bir yakınınız uyuşturucu ticareti (TCK 188) şüphesiyle gözaltına alındıysa, aileye haber savcının emriyle ve kişinin belirlediği bir yakına verilir (CMK 95/1); aile bireylerinin gözaltındaki kişiyle görüşme hakkı yoktur, bu hak avukata aittir ve vekâletname aranmaz (CMK 154/1). Gözaltı kural olarak yirmi dört saattir; toplu suçta savcı her defasında bir gün olmak üzere üç gün uzatabilir (CMK 91/1, 91/3). Eş ve birinci veya ikinci derece kan hısımları gözaltına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir (CMK 91/5). Delile dokunmak yakınlar için de suçtur (TCK 281) ve tutuklama gerekçesine dönüşebilir. Hiçbir aşamada sonuç garanti edilemez.

Bu yazı olayı aile gözünden anlatır: anne, baba, eş ve kardeşin hangi bilgiye nasıl ulaşacağını, hangi haklarının bulunduğunu ve ilk üç günde neyi yapmaması gerektiğini. Şüphelinin kendi hakları için ilk 24 saat rehberimize, sürelerin saat hesabı için gözaltı süresi yazımıza bakabilirsiniz. “Oğlum uyuşturucu ticaretinden gözaltına alındı, şimdi ne olacak?” sorusunun cevabı, kanun metinleri ve tam metni incelenen kararlarla aşağıdadır.

Yakınınız şu an gözaltındaysa ilk saatler önemlidir

Gözaltı birimini, savcılığı ve süreleri birlikte netleştirelim; büromuz İstanbul Anadolu Adliyesi’nin karşısında, Kartal’dadır.

İçindekiler

Toggle

Aileye kim, ne zaman haber verir? CMK 95 ve Yönetmelik m.8

CMK 95/1’e göre şüpheli “yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.” Hükmün iki sonucu aile için önemlidir. Haber kişinin seçtiği tek bir yakına gidebilir ve yalnız yakalamada değil, her uzatmada tekrarlanır.

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m.8 bildirimin telefonla veya ilgili yer kolluğu aracılığıyla yapılacağını gösterir; m.12/d uyarınca haber verilen yakının adı, telefonu, haber verme tarihi ve saati ile bildirimi yapan görevli nezarethane defterine yazılır ve şüpheli bunu imzalar. Aile “bize hiç haber verilmedi” diyorsa, bu kayıt sonradan tartışmanın dayanağıdır. Yakalanması yakınlarına bildirilmeyen kişi, CMK 141/1-h uyarınca Devletten maddi ve manevi zararını isteyebilir.

Haber kolluktan gelmemişse ilk iş, kişinin hangi birimde (narkotik büro, şube veya jandarma) tutulduğunu ve dosyayı hangi başsavcılığın yürüttüğünü öğrenmektir; Kartal, Pendik veya Maltepe için bu genellikle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığıdır.

Aile gözaltındaki yakınıyla görüşebilir mi? Avukat, vekâletname ve CMK 154

CMK ve Yönetmelik, gözaltındaki kişiye yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı tanır (CMK 147/1-d, Yönetmelik m.23/e); ancak aile bireylerinin gözaltındaki kişiyle yüz yüze veya telefonla görüşmesine ilişkin bir hak düzenlemez. Görüşme hakkı müdafie aittir: CMK 154/1’e göre şüpheli “vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir.”

Ailenin gözaltı aşamasındaki asıl işi, bir avukatla anlaşıp onu gözaltı birimine yönlendirmektir; vekâletname sonradan düzenlenebilir. Avukat tutulmasa bile kişi müdafisiz kalmaz: TCK 188/3’ün alt sınırı on yıl olduğundan CMK 150/3 uyarınca istem aranmaksızın baro müdafi görevlendirir. Gelen avukatı müdafi olarak kabul edip etmemek şüphelinin kararıdır.

İki sınırı bilmek beklentiyi doğru kurar. CMK 154/2 uyarınca örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu imal ve ticareti suçlarında, savcının istemi ve hâkim kararıyla müdafi ile görüşme yirmi dört saat kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz. CMK 153/2 ise 188 soruşturmalarında hâkim kararıyla dosya incelemesinin kısıtlanmasına izin verir; ifade tutanakları ve bilirkişi raporları bu kısıtlamanın dışındadır (153/3). Avukatın aileye her ayrıntıyı aktaramaması bu kısıtlamalardan ve sır saklama yükümlülüğünden kaynaklanabilir.

İlk 72 saat, saat saat: aile için zaman çizelgesi

Süreler azami sürelerdir; Yönetmelik m.17 uyarınca işlemleri biten şüpheli süre dolmadan savcılığa sevk edilir. Tek şüphelili dosyalar çoğu zaman ilk gün adliyeye ulaşır, toplu operasyonlar dördüncü güne uzayabilir.

  1. 01
    0–6. saat: yakalama, arama ve ilk haber

    Yakalama, çoğu zaman ev veya araç araması (CMK 116, 119); savcının emriyle bir yakına haber (CMK 95/1). Aile birimi öğrenir, avukatla anlaşır.

  2. 02
    6–24. saat: hekim raporu, avukat görüşmesi ve kolluk ifadesi

    Hekim kontrolü (Yönetmelik m.9); avukat vekâletnamesiz görüşür (CMK 154/1). Aile ilaç bilgisini avukatla iletir, delile ve tanığa dokunmaz.

  3. 03
    24. saat: süre dolar veya uzatma emri gelir

    Tek şüphelide sevk; toplu suçta savcı yazılı emirle bir gün uzatır ve yakına yeniden haber verilir (CMK 91/3, 95/1).

  4. 04
    24–48. saat: itiraz ve belge hazırlığı

    Eş veya birinci-ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir (CMK 91/5); aile ikamet, iş ve sağlık belgelerini toplar.

  5. 05
    48–72. saat: savcılık ifadesi ve sulh ceza sorgusu

    Savcılık ifadesi; tutuklama istenirse müdafi huzurunda sulh ceza sorgusu (CMK 101/3). Aile salona alınmaz, sonucu avukattan öğrenir.

  6. 06
    Tutuklama hâlinde: bildirim, itiraz ve cezaevi

    Hâkim kararıyla yakına bildirim (CMK 107/1), iki hafta içinde itiraz (CMK 268/1); uygulamada Maltepe kampüsü.

UYUŞTURUCU TİCARETİ GÖZALTISINDA AİLE İÇİN İLK 72 SAAT

SAAT DİLİMİNE GÖRE AİLENİN ROLÜ
Saat dilimi Ne oluyor? Ailenin yapabileceği Dayanak
0–6 Yakalama, arama, gözaltı kararı Birim ve savcılığı öğrenmek, avukatla anlaşmak, aramada hazır bulunmak CMK 95/1, 116, 120
6–24 Hekim raporu, avukat görüşmesi, kolluk ifadesi İlaç ve rapor bilgisini avukata iletmek; tanıklık hakkını bilmek CMK 154/1, 45; Yönt. m.9
24 Süre dolar ya da uzatılır Uzatma haberini avukata bildirmek CMK 91/1, 91/3, 95/1
24–48 Toplu suçta ikinci ve üçüncü gün Sulh ceza hâkimine başvuru; belgeleri hazırlamak CMK 91/5, 109
48–72 Savcılık ifadesi, sulh ceza sorgusu Adliyede beklemek, belgeleri avukata teslim etmek CMK 101, 157
Tutuklama sonrası Bildirim, cezaevine kabul Kararın örneğini istemek, itiraz süresini takip etmek CMK 101/2, 107, 268
▶VİDEOLU ANLATIMUyuşturucu suçundan gözaltına alınan yakınınız için ne yapmalısınız?
Av. Burakhan Çalışkan · İstanbul BarosuYouTube kanalı →Tüm videolar →

Gözaltı ne kadar sürer, aile itiraz edebilir mi? CMK 91/1, 91/3, 91/4 ve 91/5

Kısa Cevap: Gözaltı, yakalama yerine en yakın hâkime gönderme için zorunlu süre hariç yirmi dört saati geçemez; bu yol süresi de on iki saatten fazla olamaz (CMK 91/1). Toplu suçlarda savcı, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatma emri verebilir (91/3). Gözaltına, yakalamaya ve uzatma emrine karşı yakalanan kişinin yanında “eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı” da sulh ceza hâkimine başvurabilir (91/5).

“Toplu suç”, Yönetmelik m.4’te üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur; operasyonların çoğu bu kapsama girdiğinden aileler dört güne varan gözaltılarla karşılaşır. CMK 91/4 ayrıca suçüstü hâlinde TCK 188 için kolluk amirine yirmi dört, toplu suçta kırk sekiz saate kadar gözaltı yetkisi verir. Ayrıntılı hesap gözaltı süresi yazımızda, genel çerçeve gözaltı rehberimizde yer alır.

91/5’teki başvuru hakkı anne, baba, çocuk (birinci derece) ile kardeş, büyükanne, büyükbaba ve torun (ikinci derece) içindir; kayın hısımları ve nişanlı sayılmaz. Sulh ceza hâkimi evrak üzerinden ve yirmi dört saat dolmadan karar verir. Başvurunun somut dayanağı olmalıdır: somut delil yokluğu (91/2), sürenin aşılması veya uzatma emrinin tebliğ edilmemesi gibi. Hâkim kararıyla bırakılan kişi, yeni ve yeterli delil ile savcı kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz (91/6).

Ev araması, telefona ve araca el koyma: evde bulunan aile bireyi neye dikkat etmeli?

Gözaltıların önemli kısmı ev aramasıyla gelir ve aile çoğu zaman aramanın tanığıdır. Konutta arama hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir; kolluk amirinin yazılı emri konut için yeterli değildir (CMK 119/1). Karar veya emirde aramanın nedeni olan fiil, adres ve geçerlilik süresi açıkça gösterilir (119/2). Konut ve kapalı yerlerde gece araması kural olarak yapılamaz; suçüstü ve gecikmesinde sakınca bulunan hâller istisnadır (CMK 118).

Savcı hazır değilse aramada “o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi” bulundurulur (119/4). Yargıtay 10. Ceza Dairesi, sanıkla aynı evde oturan ve aramada bulunan annenin bu kişilerden sayılmadığını açıkça belirtmiştir (karar aşağıda). Ev sahibi aramada hazır bulunabilir ve avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK 120/1, 120/3). Şüphelinin yaşamadığı aile evinde arama ise delilin orada bulunduğunu kabule olanak sağlayan olaylara bağlıdır (CMK 117/2).

Aramanın sonunda istem üzerine aramanın hangi maddeye göre yapıldığını gösteren bir belge ile el konulan eşyanın listesi verilir; bu belgelere aramaya maruz kalan kişinin el konulan eşyanın mülkiyetine ilişkin görüşü de yazılır (CMK 121/1-2). Ailenin kendi telefonuna, parasına veya aracına el konulduysa “bu eşya bana aittir” beyanını tutanağa yazdırmak iade talebinin temelidir. Hâkim kararsız el koyma yirmi dört saatte hâkim onayına sunulur, kırk sekiz saatte karar açıklanmazsa kalkar; zilyet her zaman hâkimden karar isteyebilir (CMK 127/3-4). Telefon incelemesinde şifre çözülünce cihaz gecikmeden iade edilir (CMK 134/2). Ayrıntı: müsadere ve el koyma, telefona el koyma, evimde arama yapıldı.

EV ARAMASINDA AİLE İÇİN KONTROL LİSTESİ
Aramada kontrol edilecek nokta Kanuni dayanak Aile ne yapabilir?
Hâkim kararı veya savcının yazılı emri var mı? CMK 119/1-2 Belgeyi görmek, tarih ve adresi okumak
Savcı yoksa iki arama tanığı (ihtiyar heyeti/komşu) baştan sona hazır mı? CMK 119/4 Kimlerin hazır bulunduğunu not etmek
Ev sahibi ve avukat hazır bulunabiliyor mu? CMK 120/1, 120/3 Avukatı aramaya çağırmak
Belge ve el konulan eşya listesi verildi mi? CMK 121/1 Listeyi istemek, imzalamadan önce okumak
Ailenin kendi eşyası el konulanlar arasında mı? CMK 121/2, 127/4 Mülkiyet beyanını tutanağa yazdırmak

Ailenin yapmaması gerekenler: delil karartma, suçluyu kayırma ve suçu bildirmeme

Üç hüküm ailenin sorumluluk sınırını çizer. TCK 278/4: suçu bildirmeme suçunda “tanıklıktan çekinebilecek olan kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz.” Anne, baba, eş ve kardeş, yakınının suçunu yetkili makamlara bildirmek zorunda değildir. TCK 283/3: suçluyu kayırma suçunun “üstsoy, altsoy, eş, kardeş” tarafından işlenmesi hâlinde cezaya hükmolunmaz. Ancak TCK 281/1‘deki istisna yalnızca kişinin “kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suç” içindir: başkasının suçunun delillerini yok eden, silen, gizleyen veya değiştiren kişi, yakını olsa bile altı aydan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır.

Yakınınızın odasındaki bir paketi atmak, telefonundaki veya bulut hesabındaki mesajları silmek sizin için ayrı bir soruşturma doğurabilir. Üstelik CMK 100/2-b uyarınca delilleri yok etme veya tanıklar üzerinde baskı şüphesi tutuklama nedenidir ve TCK 188 zaten CMK 100/3’teki katalog suçlardandır; ailenin hareketi yakınının tutuklanma ihtimalini artırabilir. Olaydaki kişilerle “ne anlatacaklarını” konuşmak veya sosyal medyada açıklama yapmak da aynı riski taşır.

GÖZALTI SÜRECİNDE AİLE İÇİN YAPILACAKLAR VE YAPILMAYACAKLAR
Yapılacaklar Yapılmayacaklar
Birim ve savcılığı öğrenip bir avukatla anlaşmak Evde veya araçta bulunan bir maddeyi atmak, saklamak, yer değiştirmek (TCK 281)
Aramada belge ve el konulan eşya listesini istemek Yakınının telefon, bulut veya mesajlaşma hesabına girip içerik silmek
Kendi eşyanız için mülkiyet beyanını tutanağa yazdırmak Olayla ilgili kişileri arayıp beyanlarını yönlendirmek (CMK 100/2-b)
İlaç, kronik hastalık ve rapor bilgisini avukata iletmek Sosyal medyada olay, kişiler veya dosya hakkında paylaşım yapmak
İkamet, iş, öğrenim ve sağlık belgelerini toplamak Kollukta tanık olarak konuşmaya, çekinme hakkını bilmeden başlamak

Aile bireyinin tanıklık hakları: kolluk sizi de dinlemek isterse

Aramada bulunan anne veya aracı kullanan kardeş de dinlenmek istenebilir. CMK 45/1’e göre şüphelinin nişanlısı, evlilik bağı kalmasa bile eşi, kan veya kayın hısımlığından üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları ve evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir. 45/3 uyarınca bu kimselere “dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri bildirilir” ve dinlenirken de her zaman çekinebilirler.

Çekinmek suç değildir, yalan beyan ise ayrı sorumluluk doğurur; en sağlıklı tutum haklarını öğrenmeden beyan vermemektir. Hatırlatma yapılmadan alınan beyanlar, aşağıdaki kararlarda görüldüğü gibi, bozma ve delil tartışmasının konusu olur. Lehe deliller ise avukata ulaştırılabilir; şüpheli bunların toplanmasını isteyebilir (CMK 147/1-f).

AİLE BİREYİNİN HAKLARI VE DAYANAKLARI
Hak Kim kullanır? Dayanak
Gözaltının bildirilmesi Şüphelinin belirlediği bir yakın CMK 95/1; Yönt. m.8
Gözaltına ve uzatmaya karşı sulh ceza hâkimine başvuru Eş, birinci veya ikinci derece kan hısımı CMK 91/5; Yönt. m.15
Tanıklıktan çekinme ve bunun önceden bildirilmesi Nişanlı, eş, üstsoy-altsoy, 3. derece kan, 2. derece kayın hısımı CMK 45/1, 45/3
Suçu bildirmeme yükümlülüğünden muafiyet Tanıklıktan çekinebilecek kişiler TCK 278/4
Aramada hazır bulunma, belge ve eşya listesi alma Ev sahibi, zilyet, birlikte oturan hısım CMK 120/1, 121
Tutuklamanın bildirilmesi Tutuklunun bir yakını veya belirlediği kişi CMK 107/1-2
▶VİDEOLU ANLATIMTutuklama ve Adli Kontrol Arasındaki Farklar
Av. Burakhan Çalışkan · İstanbul BarosuYouTube kanalı →Tüm videolar →

Savcılık ve sulh ceza sorgusu: aile içeri girebilir mi, adli kontrol için hangi belgeler?

CMK 182’deki “Duruşma herkese açıktır” kuralı kovuşturma evresindeki duruşmalara ilişkindir. Savcılık ifadesi ve sulh ceza sorgusu duruşma değildir; soruşturmadaki usul işlemleri gizlidir (CMK 157) ve Kanun bunlara yakınların katılımını öngörmez. Aile koridorda bekler, kararı müdafiden öğrenir. Kararın bir örneği şüpheliye verilir (CMK 101/2).

Ailenin katkısı belgelerdir: CMK 101/2, tutuklama kararında ölçülülüğün ve adli kontrolün yetersiz kalacağının somut olgularla gösterilmesini ister. Yerleşik adres, düzenli iş, öğrenim, bakmakla yükümlü olunan kişiler ve sağlık durumu ancak belgeyle anlatılabilir; bu belgeler CMK 109/3’teki yurt dışı yasağı, imza veya konutu terk etmeme gibi yükümlülüklerin yeterliliği tartışılırken kullanılır. Ev hapsi ve diğer adli kontrol türleri için uyuşturucu ticaretinde ev hapsi ve adli kontrol yazımıza bakabilirsiniz.

Tutuklanırsa: bildirim, itiraz ve Maltepe kampüsü

Tutuklamadan ve tutuklamanın uzatılmasına ilişkin her karardan tutuklunun bir yakınına veya belirlediği bir kişiye hâkimin kararıyla gecikmeksizin haber verilir; soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla tutuklunun bunu bizzat bildirmesine de izin verilir (CMK 107/1-2). Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına karşı itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK 268/1) ve yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi tarafından incelenir (268/3-b). Tutukluluk incelemeleri ve tahliye takvimi için tutuklama ve tahliye takvimi sayfamıza, genel çerçeve için tutuklama rehberimize bakabilirsiniz.

İstanbul Anadolu Adliyesi’nde tutuklanan yetişkinler uygulamada çoğunlukla Maltepe Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü’ne götürülür. Kabul, ziyaret ve avukat görüşmesi Maltepe cezaevinde tutuklu yakını için rehberimizde; adliyedeki birimler ve dosyanın hangi mahkemede görüleceği Kartal Anadolu Adliyesi ceza süreci yazımızda anlatılmıştır.

Yakınınız 18 yaşından küçükse: 5395 sayılı Kanun ve Yönetmelik m.19

Gözaltındaki bir çocuksa ailenin konumu güçlenir. Yönetmelik m.19/b uyarınca on iki-on sekiz yaş arasındaki çocuk derhâl başsavcılığa sevk edilir; gözaltı ana-baba veya vasiye bildirilir; çocuk talebi olmasa bile müdafiden yararlandırılır ve ana-baba veya vasi müdafi seçebilir; ifade müdafi hazır bulunmak şartıyla alınır ve çocuğun yararına aykırı olmadıkça ana-baba ifade sırasında hazır bulunabilir.

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na göre soruşturmayı çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı bizzat yapar ve ifade sırasında çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurulabilir (m.15/1-2); gözaltına alınan çocuklar kolluğun çocuk biriminde, bulunmayan yerlerde yetişkinlerden ayrı yerde tutulur (m.16). Yetişkinlerle birlikte işlenen suçlarda soruşturma ayrı yürütülür (m.17/1). Cezalar, tutukluluk ve infaz için 18 yaşından küçük çocuk uyuşturucu ticareti yazımıza bakabilirsiniz.

Yakınınız yabancı uyrukluysa: konsolosluk bildirimi

Gözaltına alınan yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde durum vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK 95/2; Yönetmelik m.8/2); tutuklamada da aynı kural geçerlidir (CMK 107/3). Mahkûmiyetin sınır dışı etme ve giriş yasağı sonuçları için yabancı uyruklu sanık için sınır dışı riski yazımıza bakabilirsiniz.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında aileyi ilgilendiren usul kuralları

Aşağıdaki beş kararın tam metni incelenmiştir; her karar kendi olayına özgüdür ve sonucu başka dosyalara doğrudan aktarılamaz.

1. Yakalamanın yakınlara bildirilmemesi: anayasal güvence var, bireysel başvuruda inceleme yetkisi yok

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü’nün 13.01.2021 tarihli Osman Karaca kararında (B. No: 2019/41752) (karar metni), başvurucu yakalandığının kısa sürede yakınlarına bildirilmediğinden şikâyet etmişti. Mahkeme, Anayasa’nın 19. maddesindeki “Kişinin yakalandığı veya tutuklandığı, yakınlarına derhal bildirilir” kuralını anayasal bir güvence saymış; ancak bunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde düzenlenmediğini belirterek şikâyeti konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulmuştur. Aile için sonuç şudur: bildirimin yapılmaması bireysel başvuruyla değil, kanundaki yollarla, özellikle CMK 141/1-h’deki tazminat hakkıyla ileri sürülür.

2. Gözaltı süresi sulh ceza hâkimliğine sevkle durur; sorgu salonuna yalnız şüpheli ve müdafi alınır

Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 17.04.2023 tarihli, 2021/7012 Esas, 2023/1274 Karar sayılı kararında (karar metni), yirmi yedi şüphelili bir soruşturmada gözaltı süresi CMK 91/3 uyarınca üç kez birer gün uzatılan davacı, yaklaşık yedi gün hürriyetinden yoksun kaldığını ileri sürmüştü. Daire, dört günlük süre dolmadan şüphelilerin sulh ceza hâkimliğine sevk edildiğini ve hâkimliğin işleme başladığını tespit ederek kanuni sürenin aşılmadığını kabul etmiştir; yerel mahkeme de sorguda geçen zamanın gözaltı süresinden sayılamayacağını belirtmiştir. Kararda aktarılan hâkimlik kararı, sorgu salonuna yalnız şüpheli ve müdafilerinin alınmasına, başka kimsenin alınmamasına karar verildiğini de göstermektedir.

3. Gözaltı süresinin aşılması ve yakınlara bildirmeme tazminatı asıl davanın sonucunu beklemez

Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 19.04.2023 tarihli, 2022/889 Esas, 2023/1342 Karar sayılı kararında (karar metni), uyuşturucu ticaretinden on üç gün tutuklu kalıp sonradan beraat eden davacının CMK 141/1-d’ye dayanan tazminat davası reddedilmiş ve bu ret onanmıştır. Daire’nin onadığı yerel mahkeme gerekçesine göre gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmama ve yakalanmanın veya tutuklanmanın yakınlara bildirilmemesi gibi nedenlere dayanan tazminat taleplerinde asıl davada hüküm verilmesinin veya hükmün kesinleşmesinin beklenmesine gerek yoktur. 141/1-d’deki “ve” bağlacı ise iki şartın birlikte aranmasını gerektirir.

4. Evde oturan anne arama tanığı sayılmaz; iki kişisiz arama delili hukuka aykırı kılar

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 07.06.2023 tarihli, 2023/291 Esas, 2023/5294 Karar sayılı kararında (karar metni), uyuşturucu ticaretinden mahkûm edilen sanığın evinde yapılan aramada yalnızca mahalle muhtarı hazır bulundurulmuştu. Daire, CMK 119/4’teki iki kişinin baştan sona hazır bulunmasının zorunlu olduğunu, aramada evde bulunan ve sanıkla aynı ikamette oturan annenin bu kişilerden sayılmadığını, bu aramada ele geçen maddelerin hukuka aykırı delil olduğunu ve sanığın bunları kabul etmesinin de bu sonucu değiştirmeyeceğini belirterek beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesini bozma nedeni yapmıştır. Arama tanığı eksikliğinin sonucu konusunda Yargıtay içtihadı tek yönlü değildir; bazı kararlarda bu eksiklik delili kendiliğinden geçersiz kılmayan bir usul aykırılığı olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle sonuç, aramanın tutanağı, tanıkların kimliği ve dosyadaki diğer delillerle birlikte somut olayda belirlenir.

5. Annenin çekinme hakkı hatırlatılmadan alınan ve sonradan döndüğü beyanı

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 15.09.2020 tarihli, 2020/1327 Esas, 2020/3497 Karar sayılı kararında (karar metni), İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesi’nde uyuşturucu ticaretinden mahkûm edilen sanığın evinde kullanım sınırında madde ele geçmişti. Daire, sanık aleyhine, annesinin tanıklıktan çekinme hakkı hatırlatılmadan alınan ve kovuşturma aşamasında döndüğü soyut beyanları dışında delil bulunmadığı bir aşamada sanığın kendi anlatımıyla suçun ortaya çıkmasına hizmet ettiğini kabul etmiş ve TCK 192/3’teki etkin pişmanlık hükmünün uygulanmamasını bozma nedeni saymıştır. Etkin pişmanlığın koşulları için etkin pişmanlık rehberimize bakabilirsiniz.

Sık yapılan yanlış değerlendirmeler

Püf noktaları

  1. Önce birimi ve savcılığı öğrenin.
  2. Avukatı erken yönlendirin: gözaltında vekâletname gerekmez (CMK 154/1).
  3. Saatleri yazın: yakalama, haber, uzatma ve sevk; 91/5 başvurusunun temelidir.
  4. Aramada belge isteyin: karar veya emir, iki arama tanığı, el konulan eşya listesi ve mülkiyet beyanı (CMK 119, 121).
  5. Delile ve tanığa dokunmayın: TCK 281 aile için istisna içermez; CMK 100/2-b tutuklama nedeni üretir.
  6. Tanıklık hakkınızı bilin: CMK 45/3 hatırlatması olmadan beyan vermeyin.
  7. Belgeleri ikinci gün hazır edin: ikamet, iş, öğrenim, sağlık ve aile durumu; adli kontrol değerlendirmesinde kullanılır (CMK 101/2, 109).
  8. Tutuklamada süreyi kaçırmayın: itiraz iki hafta (CMK 268/1); sonraki adım ve cezaevi süreci için Maltepe rehberimiz.

Sonuç ve değerlendirme

Ailenin hukuki araçları sınırlı ama etkilidir: savcının emriyle yapılan bildirim (CMK 95), eş ve yakın kan hısımlarının gözaltına itiraz hakkı (91/5), aramada belge ve mülkiyet beyanı (121), tanıklıktan çekinme (45) ve tutuklama bildirimi ile itiraz (107, 268). Ailenin en çok zarar verdiği an ise delile veya tanığa dokunduğu andır; TCK 281 yakınlara istisna tanımaz. Suçun unsurları ve cezalar için TCK 188 rehberimize, bütün konular için Uyuşturucu Suçları Bilgi Merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

İlgili yazılarımız

Uyuşturucu Ticaretinde Gözaltı Süresi Kaç Gün? · Uyuşturucu Ticareti Suçunda İlk 24 Saat · Maltepe Cezaevinde Tutuklu Yakını · Kartal Anadolu Adliyesi Ceza Süreci · HTS ve Dijital Delil · İhbar ve Gizli Tanık · Uyuşturucu Ticaretinde Adli Sicil Kaydı · Uyuşturucu Ticaretinden Beraat

Kanun ve yönetmelik metinleri: CMK, TCK, Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu.

Sıkça Sorulan Sorular

Oğlum uyuşturucu ticaretinden gözaltına alındı, bize kim haber verir?

CMK 95/1 uyarınca yakalama, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılması, Cumhuriyet savcısının emriyle gözaltındaki kişinin bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin bildirilir. Haber, kişinin seçtiği tek bir yakına gidebilir; bütün aileye ayrı ayrı bildirim yapılması öngörülmez. Bildirimin kime ve ne zaman yapıldığı nezarethane defterine yazılır.

Gözaltındaki yakınımı görebilir veya telefonla konuşabilir miyim?

Kanun ve Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği, ailenin gözaltındaki kişiyle görüşmesine dair bir hak düzenlemez. Her zaman ve başkalarının duyamayacağı ortamda görüşme hakkı müdafie aittir (CMK 154/1). Aile ile gözaltındaki kişi arasındaki köprü, avukattır; bilgi ve ihtiyaçlar avukat aracılığıyla iletilir.

Uyuşturucu ticaretinde gözaltı kaç gün sürer?

Temel süre yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; en yakın hâkime götürme için zorunlu yol süresi ayrıca en çok on iki saattir (CMK 91/1). Üç veya daha fazla şüphelinin bulunduğu toplu suçlarda savcı, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir (91/3). Ayrıntılı hesap için gözaltı süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Anne veya baba olarak gözaltına itiraz edebilir miyim?

Evet. CMK 91/5 uyarınca yakalama, gözaltına alma ve süre uzatmaya ilişkin savcılık emrine karşı yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Anne, baba, çocuk, kardeş, büyükanne ve büyükbaba bu kapsamdadır. Hâkim evrak üzerinden ve yirmi dört saat dolmadan karar verir.

Avukat tutmak için gözaltındaki kişiden vekâletname gerekir mi?

Gözaltı aşamasında gerekmez. CMK 154/1 uyarınca şüpheli, vekâletname aranmaksızın müdafii ile görüşebilir. Aile bir avukatla anlaşabilir; avukat gözaltı birimine giderek kişiyle görüşür ve kişi onu müdafi olarak kabul ederse ifadede hazır bulunur. Uyuşturucu ticaretinde alt sınır beş yılı aştığından avukat tutulmasa bile baro bir müdafi görevlendirir (CMK 150/3).

Polis evimizi arıyor, aile olarak ne yapabiliriz?

Arama kararını veya savcılığın yazılı emrini görmek, savcı yoksa ihtiyar heyetinden ya da komşulardan iki kişinin aramanın başından sonuna kadar bulunup bulunmadığına dikkat etmek ve sonunda belge ile el konulan eşya listesini istemek mümkündür (CMK 119/4, 121/1). Ev sahibi aramada hazır bulunabilir; avukatın bulunmasına engel olunamaz (CMK 120).

Kolluk beni tanık olarak dinlemek isterse konuşmak zorunda mıyım?

Şüphelinin eşi (evlilik sona ermiş olsa bile), nişanlısı, üstsoyu ve altsoyu, üçüncü derece dahil kan hısımları, ikinci derece dahil kayın hısımları ve evlatlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir (CMK 45/1). Bu hak dinlenmeden önce bildirilmelidir ve dinlenirken de her an kullanılabilir (45/3). Çekinmek, hiçbir yaptırım doğurmaz.

Yakınım tutuklanırsa hangi cezaevine gönderilir, görüş nasıl olur?

İstanbul Anadolu Adliyesi’nde tutuklanan yetişkinler uygulamada çoğunlukla Maltepe Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü’ne götürülür. Tutuklama kararı hâkimin kararıyla bir yakına bildirilir (CMK 107/1). Ziyaret ve görüş kuralları infaz mevzuatına tabidir; Maltepe kampüsü yazımızda kabul, görüş ve avukat görüşmesi süreci ayrıntılı anlatılmıştır.

Gözaltındaki kişi 18 yaşından küçükse farklı olan nedir?

Soruşturmayı çocuk bürosundaki Cumhuriyet savcısı bizzat yürütür (5395 s.K. m.15/1); çocuk kolluğun çocuk biriminde, yoksa yetişkinlerden ayrı tutulur (m.16). Çocuğa istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK 150/2). Yönetmelik m.19 uyarınca gözaltı ana-baba veya vasiye bildirilir, ana-baba müdafi seçebilir ve ifade sırasında hazır bulunabilir.

Yakınınızın dosyasında gözaltı, arama veya tutuklama aşamasını birlikte değerlendirelim

Süreler, itiraz yolları ve ailenin rolü; kapsamı ve ücreti ilk görüşmede yazılı olarak netleştirelim.

Yazar Hakkında

Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olup ceza hukuku ve uyuşturucu suçları alanında çalışmaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu, İstanbul Anadolu Adliyesi’nin karşısında, Kartal Cevizli’de yer alır; büro, TCK 188 soruşturmalarında gözaltı aşamasından itibaren müdafilik ve şüpheli yakınlarının usul hakları konusunda çalışmaktadır. Bu yazı, yürürlükteki kanun ve yönetmelik metinleri ile tam metni incelenen Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.

Mobil sürümden çık