Kısa cevap: “Yatar” halk arasında bir hükümlünün cezaevinde fiilen geçireceği süreyi ifade eder. CGTİK m. 107 uyarınca genel kural, süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için cezanın yarısının infaz kurumunda geçirilmesidir; kanunda sayılan bazı suçlarda (kasten öldürme, cinsel suçlar, işkence-eziyet, örgütlü suçlar gibi) bu oran üçte ikiye çıkar. Ayrıca koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az kalan iyi halli hükümlüler, kalan süreyi cezaevi dışında denetimli serbestlikle geçirebilir. Aşağıdaki hesaplama aracına ceza süresini ve suç kategorisini girerek yaklaşık yatar süresini öğrenebilirsiniz.
Koşullu Salıverilme ve Yatar Süresi Nasıl Hesaplanır?
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİK) 107. maddesi uyarınca koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre, ceza türüne ve suçun niteliğine göre değişir:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis: 30 yıl
- Müebbet hapis: 24 yıl
- Diğer süreli hapis cezaları (genel kural): cezanın yarısı (1/2)
- Kanunda sayılan istisna suçlar (kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki, cinsel taciz, özel hayata karşı suçlar, casusluk) ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ve terör suçları: cezanın üçte ikisi (2/3)
CGTİK m. 105/A uyarınca, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süresi kalan iyi halli hükümlüler, talepleri hâlinde bu son kısmı cezaevi dışında denetimli serbestlik tedbiriyle geçirebilir. Bu durumda “yatar” olarak adlandırılan, fiilen cezaevinde geçirilen süre, koşullu salıverilme süresinden denetimli serbestlik süresinin düşülmesiyle bulunur.
Yatar Hesaplama Aracı
Ay cinsinden kısmı ondalık olarak girin (6 yıl 6 ay için 6.5).
* Bu hesaplama CGTİK m. 107 ve m. 105/A’daki genel kurallara dayanan yaklaşık bir hesaplamadır. Mükerrerlik (tekerrür) hükümleri, 7242 sayılı Kanun’dan önce işlenen suçlara ilişkin geçiş hükümleri, disiplin cezaları, iyi hal kararının olumsuz olması, denetimli serbestlik ön şartları (kalan sürenin en az onda birinin kurumda geçirilmiş olması gibi) sonucu etkileyebilir. Kesin infaz süresi için bir ceza infaz avukatına danışmanız önemle tavsiye edilir.
Hesaplama Örneği
6 yıl hapis cezasına mahkûm olan ve suçu genel kural kapsamında (1/2 oranı) bulunan bir hükümlü için koşullu salıverilme süresi 6 × 0,5 = 3 yıldır. Bu hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabiliyorsa, koşullu salıverilme tarihine kadarki son 1 yılını cezaevi dışında geçirebilir; bu durumda cezaevinde fiilen geçirilecek süre (yatar) 3 − 1 = 2 yıl olarak hesaplanır.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlikten herkes yararlanabilir mi?
Hayır, açık ceza infaz kurumunda bulunma, iyi halli olma ve 2025 değişikliğiyle eklenen şart uyarınca koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birini fiilen cezaevinde geçirmiş olma gibi şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet cezalarında denetimli serbestlik uygulanır mı?
Evet, şartların oluşması hâlinde bu ceza türlerinde de koşullu salıverilme tarihine kadarki son 1 yıl denetimli serbestlikle geçirilebilir; ancak infaz kurumunda geçirilmesi gereken 30 veya 24 yıllık asgari süre değişmez.
Mükerrer (tekrar) suç işleyenler için oranlar farklı mı?
Evet, CGTİK m. 108 uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi hükümlüler için koşullu salıverilme oranı ve infaz usulü farklılık gösterir; bu hesaplama aracı mükerrerlik hükümlerini kapsamamaktadır.
İnfaz hukuku, koşullu salıverilme veya diğer ceza hukuku uyuşmazlıklarınız için bize ulaşabilirsiniz.
Ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımıza da göz atabilirsiniz: 12. Yargı Paketi ve İnfaz Düzenlemeleri ve Adli Para Cezası Hesaplama.
Tüm ücretsiz hukuki hesaplama araçlarımızı görmek için: Hukuki Hesaplama Araçları.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku ve infaz hukuku alanında uzun yıllardır hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve infaz süreçlerinde güncel mevzuata uygun danışmanlık sağlanmaktadır. İletişim: 0 506 976 23 55.
