Kısa cevap: KADES uygulaması indirilip T.C. kimlik numarasıyla kaydedildikten sonra, telefonun konum bilgisi açıkken uygulamadaki “Yardım İste” butonuna basılması yeterlidir. Bu talep ihbar niteliği kazanır, 155 Polis İmdat Acil Çağrı Merkezine ulaşır ve bulunduğunuz konuma en yakın ekip veya devriye yönlendirilir. Ancak KADES bir acil yardım çağrısıdır; cinsel taciz suçu TCK m. 105 uyarınca şikâyete bağlı olduğundan, olay sonrasında şikâyetin ayrıca tutanağa geçirilmesi gerekir.
KADES ile cinsel taciz ihbarı, özellikle olayın devam ettiği veya failin hâlâ yakında olduğu anlarda en hızlı başvuru yoludur. Uygulama, İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; kadınların ve çocukların maruz kaldığı şiddet ve taciz olaylarına acil müdahale sağlamak amacıyla geliştirilmiştir. Bu yazıda uygulamanın nasıl kullanıldığını, yapılan bildirimin hukuken ne anlama geldiğini, sonrasında işleyen şikâyet sürecini ve 6284 sayılı Kanun kapsamında talep edilebilecek tedbirleri ele alacağız.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
KADES Nedir, Kimler İçin Tasarlanmıştır?
KADES (Kadın Destek Uygulaması), İçişleri Bakanlığı bünyesinde Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen ücretsiz bir acil yardım uygulamasıdır. Bakanlığın resmî tanıtımına göre uygulama, kadınların ve çocukların maruz kaldığı şiddet ve taciz gibi eylemlere karşı hızlı müdahale sağlamak amacıyla hazırlanmıştır ve akıllı telefon kullanıcısı kadınlar tarafından Google Play Store ile App Store üzerinden indirilebilir.
Uygulamanın temel işlevi tek bir düğmeye indirgenmiştir: acil bir durumda tek tuşla 155 Polis İmdat Acil Çağrı Merkezine ulaşılması ve yardım çağrısının yapıldığı olay yerine en yakın ekip veya devriyenin sevk edilerek olaya müdahale edilmesi. Bu sadelik bilinçli bir tercihtir; tehlike anında uzun form doldurmak mümkün olmadığı için sistem, konum bilgisi ile kimlik bilgisini önceden eşleştirir ve müdahaleyi tek dokunuşa indirger. Uygulama hakkındaki resmî bilgilere İçişleri Bakanlığının KADES sayfasından ulaşılabilir.
KADES kapsamı dışında kalan mağdurlar bakımından da başvuru yolları kapalı değildir. CMK m. 158 uyarınca suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar da ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. İhbar veya şikâyet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.
KADES Üzerinden Cinsel Taciz İhbarı Nasıl Yapılır?
Kısa Cevap: Uygulama indirilir, T.C. kimlik numarası girilerek Emniyet Genel Müdürlüğü sunucularından gelen aktivasyon koduyla hesap etkinleştirilir. Kullanım anında telefonun konum bilgisinin açık olması gerekir. “Yardım İste” butonuna basıldığında talep ihbar niteliği kazanır, 155 Polis İmdat Acil Çağrı Merkezine iletilir ve mevcut konuma ekip yönlendirilir.
Uygulamanın kurulum ve kullanım adımları şöyledir:
KADES BİLDİRİMİNDEN ŞİKÂYETE UZANAN SÜREÇ
KADES Bildirimi Hukuken Şikâyet Yerine Geçer mi?
Hayır, KADES bildirimi bir acil yardım çağrısıdır ve tek başına şikâyetin yerini almaz. Cinsel taciz suçu TCK m. 105 uyarınca mağdurun şikâyeti üzerine soruşturulur ve kovuşturulur. Bu nedenle olay yerine ekip geldikten sonra mağdurun şikâyetçi olduğunu açıkça beyan etmesi ve bunun tutanağa geçirilmesi önem taşır.
Uygulamada sık yaşanan hata, “polis geldi, kayıt oluştu, gerisi kendiliğinden yürür” varsayımıdır. Kolluk kaydı olayın belgelenmesi bakımından değerlidir; ancak şikâyete bağlı bir suçta şikâyetin varlığı ayrıca aranır. CMK m. 158/5 uyarınca şikâyet, yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.
Şikâyet süresi de göz ardı edilmemelidir. TCK m. 73/1 uyarınca şikâyete bağlı suçlarda yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Cinsel taciz suçunun ayrıntıları için cinsel taciz suçu ve cezası (TCK 105) yazımıza bakabilirsiniz.
Cinsel Taciz Suçunda Ceza Nedir?
TCK m. 105/1 uyarınca bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına; fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Maddenin ikinci fıkrası, cezanın yarı oranında artırılmasını gerektiren hâlleri sayar. Bunlar arasında kamu görevinin, hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak; vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenmesi; aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak; posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak ve teşhir suretiyle işlenmesi yer alır. Ayrıca bu fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa verilecek ceza bir yıldan az olamaz.
KADES Bildiriminden Sonra 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Hangi Tedbirler İstenebilir?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, ceza soruşturmasından bağımsız olarak işleyen bir koruma sistemi kurar. Bu sistemin en önemli özelliği hızıdır: Kanunun m. 8/3 hükmü uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir.
Tedbir kararı; ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir ve en çabuk, en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir (m. 8/1). Kanunun m. 5/1 hükmünde sayılan önleyici tedbirler arasında şunlar bulunur:
- Şiddet mağduruna yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması
- Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi
- Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi
- Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde m. 5/1’in (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirler ilgili kolluk amirlerince de alınabilir; ancak hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m. 5/2). Mülkî amir tarafından verilebilecek koruyucu tedbirlerde ise onay süresi kırk sekiz saattir (m. 3/2). Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; şiddetin veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde sürenin veya şeklin değiştirilmesine karar verilebilir (m. 8/2). Uzatma usulü hakkında uzaklaştırma kararının uzatılması talebi yazımıza bakılabilir.
Tedbir kararına aykırı davranılması hâlinde m. 13/1 uyarınca, fiil ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak toplam süre altı ayı geçemez. Kanunun tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Bildirimden Sonra Delillerin Korunması İçin Ne Yapılmalı?
Cinsel taciz dosyalarında delil çoğunlukla hızla eskir; bu nedenle olaydan sonraki ilk saatler belirleyicidir. Kolluk ekibi olay yerine geldiğinde ve sonrasında şu noktalara dikkat edilmesi yararlı olur:
- Kamera kayıtları. Olayın geçtiği yerdeki güvenlik kameralarının konumu tutanağa yazdırılmalıdır; kayıtların saklanma süresi sınırlı olduğundan bir an önce talep edilmesi gerekir.
- Dijital içerik. Mesaj, çağrı kaydı, sosyal medya yazışması veya gönderilen görüntü varsa silinmemeli; ekran görüntüsü alınmalı ve içerik cihazda korunmalıdır. TCK m. 105/2-d, posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılmasını cezayı artıran hâl saymıştır.
- Tanıklar. Olayı gören kişilerin ad ve iletişim bilgileri, mümkünse olay yerinde alınmalıdır.
- Zaman ve yer bilgisi. Olayın tarihi ve saati, ulaşım aracıysa hat ve sefer bilgisi gibi ayrıntılar tutanakta yer almalıdır.
- Sağlık kaydı. Fiziksel temas söz konusuysa sağlık kuruluşuna başvurulması, hem tedavi hem de belgeleme bakımından önemlidir.
Olayın cinsel saldırı boyutuna ulaştığı durumlarda izlenecek ilk adımlar için cinsel saldırıya uğradım, ilk 24 saatte ne yapmalıyım yazımız ayrıntılı bir yol haritası sunar.
KADES Dışındaki Başvuru Kanalları
KADES tek yol değildir; olayın niteliğine ve mağdurun durumuna göre başka kanallar da kullanılabilir. Acil ve devam eden tehlike hâlinde doğrudan 155 Polis İmdat aranabilir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yürüttüğü ALO 183 Sosyal Destek Hattı yedi gün yirmi dört saat esasıyla hizmet verir, yurt içinden yapılan aramalar ücretsizdir ve rehberlik ile danışmanlık sağlanır. Ceza soruşturmasının başlatılması bakımından ise CMK m. 158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına doğrudan başvuru her zaman mümkündür.
Şiddet önleme ve izleme merkezleri de 6284 sayılı Kanun m. 2/1-f uyarınca çalışmalarını yedi gün yirmi dört saat esası ile yürüten merkezler olarak tanımlanmıştır; koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin biçimde uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmeti verirler.
Sonuç ve Değerlendirme
KADES, cinsel taciz ve şiddet olaylarında müdahale süresini kısaltmayı amaçlayan pratik bir araçtır. Uygulamanın işleyişi sadedir: kayıt ve aktivasyon önceden tamamlanır, konum açık tutulur ve tehlike anında “Yardım İste” butonuna basılır. Bu talep ihbar niteliği kazanarak 155 Polis İmdat Acil Çağrı Merkezine ulaşır ve konuma en yakın ekip yönlendirilir.
Buna karşılık KADES bildirimi, hukuki sürecin tamamı değil başlangıcıdır. Cinsel taciz suçu şikâyete bağlı olduğundan şikâyetin ayrıca ve açıkça beyan edilmesi, TCK m. 73’teki altı aylık sürenin gözetilmesi, delillerin gecikmeden korunması ve gerektiğinde 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirlerin talep edilmesi gerekir. Bu adımların sırası ve zamanlaması, dosyanın sonraki seyrini doğrudan etkiler.
Sıkça Sorulan Sorular
KADES uygulaması ücretli midir?
Hayır. KADES, İçişleri Bakanlığı bünyesinde Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilmiş ücretsiz bir uygulamadır ve Google Play Store ile App Store üzerinden indirilebilir. Kullanım için abonelik veya ödeme gerekmez; yalnızca T.C. kimlik numarasıyla kayıt ve aktivasyon adımlarının tamamlanması istenir.
KADES ihbarı yapınca dava kendiliğinden açılır mı?
Hayır. KADES bildirimi ekip yönlendirilmesini sağlayan bir acil yardım çağrısıdır. Cinsel taciz TCK m. 105 uyarınca şikâyete bağlı olduğundan, mağdurun şikâyetçi olduğunu açıkça beyan etmesi ve bunun tutanağa geçirilmesi gerekir. Soruşturma sonucunda dava açılıp açılmayacağına Cumhuriyet savcılığı karar verir.
Konum kapalıyken KADES çalışır mı?
Uygulamanın resmî tanıtımında, kullanımdan önce telefonun konum bilgisinin açık olduğundan emin olunması gerektiği belirtilir. Ekip yönlendirmesi konum verisine dayandığından, konum kapalıyken müdahalenin dayandığı temel bilgi eksik kalır. Uygulamayı kurduktan sonra konum iznini kontrol etmek yararlıdır.
Cinsel tacizde şikâyet süresi ne zaman başlar?
TCK m. 73/2 uyarınca altı aylık şikâyet süresi, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Failin kimliği sonradan öğrenilmişse sürenin başlangıcı da o tarihe göre değerlendirilir.
Uzaklaştırma kararı almak için delil sunmak zorunda mıyım?
6284 sayılı Kanun m. 8/3 uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir. Bu, tedbir sürecinin ceza soruşturmasındaki ispat standardından farklı ve daha hızlı işlemesini sağlar.
Tedbir kararına uymayan kişiye ne yapılır?
6284 sayılı Kanun m. 13 uyarınca tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden kişi, fiili ayrıca suç oluştursa bile, hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku alanında çalışmalarını sürdürmektedir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlara ilişkin dosyalarda; şikâyet süresinin işletilmesi, kolluk tutanaklarının ve dijital delillerin değerlendirilmesi ile 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbir taleplerinin yürütülmesi gibi konularda hukuki destek sunmaktadır. Bu alandaki mevzuat gelişmelerini takip etmekte, konuya ilişkin bilgilendirici içerikleri sitesinde paylaşmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
