Kısa cevap: Adalar miras avukatı; mirasçılık belgesi, tereke tespiti, paylaşma, vasiyetnameye itiraz ve borç incelemesi gibi işleri yürütür. Mirasbırakanın ya da bir mirasçının kayıp olduğu dosyalarda ayrıca ölüm karinesi ve gaiplik yoluna başvurulur: kişi ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren bir durumda kaybolmuşsa cesedi bulunamasa bile ölmüş sayılır (TMK m.31).
Deniz yolu, balıkçılık ve uzun süreli yurt dışı bağlantısı olan ailelerde miras dosyası bazen olağan yolundan çıkar: mirasbırakanın ya da mirasçılardan birinin akıbeti belirsizdir. Kanun bu ihtimali boş bırakmamış; ölümün ispatına ilişkin karineleri ve gaiplik kurumunu ayrı ayrı düzenlemiştir.
Sayfanın ilk yarısında miras avukatının hangi işleri üstlendiğini ve dosyanın hangi sırayla yürüdüğünü anlatıyoruz. İkinci yarıda diğer ilçe sayfalarımızda işlemediğimiz bir başlığa giriyoruz: ölümün ispatı ve karineler, gaiplik kararının usulü ve gaibin terekesinin teslimi. Taşınmaz uyuşmazlıkları için gayrimenkul sayfamıza bakabilirsiniz.
Gaiplik kararı, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur (TMK m.35/2); bu tarih miras paylarını da etkiler. Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Adalar’da Miras Avukatı Hangi İşleri Üstlenir?
Kısa cevap: Mirasçılık belgesi, tereke tespiti, paylaşma, tasarrufa itiraz ve borç incelemesi; kayıp mirasbırakan veya mirasçı bulunan dosyalarda ayrıca gaiplik, güvence ve geri verme başlıkları.
Tablonun son satırları yalnızca akıbeti belirsiz bir kişinin bulunduğu dosyalara aittir. Bu dosyalarda ilk soru, olayın ölüm karinesi kapsamına girip girmediğidir; cevap gaipliğe başvurulup başvurulmayacağını belirler.
Miras Dosyası Hangi Sırayla Yürür?
Kısa cevap: Ölüm veya kaybolma olgusunun netleştirilmesi, mirasçı çevresinin belirlenmesi, belge alınması, malvarlığı taraması, borç karşılaştırması, kabul–ret tercihi, uyuşmazlıkların dosyalanması ve sicil tescili.
Adalar Adliyesi’nde sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri görev yapar; birimler için Adalar Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Ölümün İspatı ve Karineler
Kısa cevap: Ölüm kural olarak nüfus sicili ile ispat edilir; kayıt yoksa her türlü kanıt kullanılabilir. Ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren bir durumda kaybolan kişi cesedi bulunamasa bile ölmüş sayılır; aynı olayda ölenlerin sırası belirlenemiyorsa hepsi aynı anda ölmüş kabul edilir.
Gaiplik Kararı Nasıl Alınır?
Kısa cevap: Ölüm tehlikesi içinde kaybolma hâlinde bir yıl, haber alınamama hâlinde beş yıl beklenir; mahkeme en az altı aylık ilân yapar. Sonuç alınamazsa gaipliğe karar verilir ve haklar ölüm ispatlanmış gibi kullanılır.
Gaibin Terekesi Nasıl Teslim Alınır?
Kısa cevap: Tereke, güvence gösterilmeden teslim edilmez. Güvence süresi beş yıl ya da on beş yıldır. Gaip ortaya çıkarsa mallar zilyetlik kurallarına göre geri verilir; hiç hak sahibi çıkmazsa miras Devlete geçer.
Gaiplik Sağ Kalan Eşi Nasıl Etkiler?
Kısa cevap: Gaiplik kararı evliliği kendiliğinden sona erdirmez. Sağ kalan eş, evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez; fesih, gaiplik başvurusuyla birlikte ya da ayrı bir davayla istenir.
Kayıp bir yakının mirasında izlenecek yol
Tereke borçlarının takibi için icra, mirasla geçen taşınmazlar için gayrimenkul sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mirasçılık belgesi verilmesi, terekenin korunması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinin; vasiyetnamenin iptali, tenkis ve miras sebebiyle istihkak gibi davalar asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Gaiplik istemi ise kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesine yapılır; Türkiye’de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, o da yoksa ana veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Adalar Adliyesi’nde her iki mahkeme de bulunduğundan, son yerleşim yeri ada olan dosyalar burada görülebilir; kapsam dışı kalanlar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’ne gider.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk olarak olgu: ölüm mü, kaybolma mı; olayın koşulları nasıl belgelenmiş.
İkincisi karine: durum ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiriyor mu.
Üçüncüsü süre: bir yıllık mı beş yıllık mı bekleme süresi uygulanacak.
Dördüncüsü tarih: mirasın açılacağı an hangi güne bağlanacak.
Beşincisi güvence: tereke teslim alınacaksa hangi süreyle teminat gerekecek.
Gaiplik kararı verilen kimsenin mirasçıları, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce güvence göstermek zorundadır (TMK m.584/1). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Adalar miras avukatı hangi işleri üstlenir?
Mirasçılık belgesi alınması, tereke tespiti, paylaşma, vasiyetname ve sağlararası kazandırmalara itiraz, borç incelemesi ile kayıp mirasbırakan veya mirasçı bulunan dosyalarda gaiplik başvurularını yürütür.
Ölüm karinesi ne demektir?
Bir kimse ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren durumlar içinde kaybolursa, cesedi bulunamamış olsa bile gerçekten ölmüş sayılır (TMK m.31).
Ölüm karinesinde gaiplik kararı gerekir mi?
Hayır. Karine gerçekleştiğinde kişi ölmüş kabul edilir; ayrıca gaiplik kararı alınmasına gerek kalmadan miras açılır.
Ölümü kim ispat etmek zorundadır?
Bir hakkın kullanılması için bir kimsenin sağ veya ölü olduğunu ya da belirli bir zamanda sağ bulunduğunu ileri süren kimse, iddiasını ispat etmek zorundadır (m.29/1).
İki kişi aynı olayda ölürse miras nasıl olur?
Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse hepsi aynı anda ölmüş sayılır (m.29/2). Bu durumda taraflar birbirine mirasçı olmaz; her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer.
Nüfus kaydı yoksa ölüm nasıl ispatlanır?
Doğum ve ölüm nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur; kayıt yoksa veya kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa gerçek durum her türlü kanıtla ispat edilebilir (m.30).
Gaiplik kararı hangi hâllerde istenebilir?
Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa istenebilir (m.32/1).
Gaiplik kararını kim isteyebilir?
Hakları bu ölüme bağlı olan kişiler. Mirasçılar, sağ kalan eş ve ölüme bağlı bir alacağı olanlar bu kapsamdadır.
Gaiplik davası hangi mahkemede açılır?
Kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde; Türkiye’de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesinde (m.32/2).
Gaiplik için ne kadar beklemek gerekir?
Ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmiş olması gerekir (m.33/1).
İlân süresi ne kadardır?
Mahkeme, kişi hakkında bilgisi bulunanları ilânla çağırır; bu süre ilk ilânın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır (m.33/2-3).
Kayıp kişi ilân sırasında ortaya çıkarsa ne olur?
Gaipliğine karar verilecek kişi ilân süresi dolmadan ortaya çıkar, kendisinden haber alınır ya da öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer (m.34).
Gaiplik kararının sonucu nedir?
İlândan sonuç alınamazsa mahkeme gaipliğe karar verir ve ölüme bağlı haklar, aynen gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılır (m.35/1).
Gaiplik kararı hangi tarihten itibaren sonuç doğurur?
Karar, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur (m.35/2). Yani kararın verildiği tarihe değil, olay tarihine bağlanır.
Gaibin malları doğrudan teslim alınabilir mi?
Hayır. Mirasçılar veya mirasta hak sahipleri, tereke malları teslim edilmeden önce güvence göstermek zorundadır (m.584/1).
Güvence ne kadar süreyle gösterilir?
Ölüm tehlikesi içinde kaybolmada beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamamada on beş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süre için (m.584/2).
Güvence süreleri ne zaman işlemeye başlar?
Beş yıllık süre tereke mallarının tesliminden, on beş yıllık süre ise son haber tarihinden başlayarak hesaplanır (m.584/3).
Gaip sonradan ortaya çıkarsa mallar geri verilir mi?
Evet. Gaip ortaya çıkar veya üstün hak sahibi olduğunu ispat edenler bulunursa, malları teslim almış olanlar zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlüdür (m.585/1).
İyiniyetli mirasçının durumu farklı mıdır?
İyiniyetli olanların üstün hak sahiplerine geri verme yükümlülüğü, miras sebebiyle istihkak davasına ilişkin zamanaşımı süresine tâbidir (m.585/2).
Mirasçılardan biri kayıpsa payı ne olur?
Ortada bulunmayan ve mirasın açıldığı anda sağ olup olmadığı ispat edilemeyen mirasçının miras payı resmen yönetilir (m.586/1).
Kayıp mirasçının payı diğerlerine verilebilir mi?
Onun payı kendilerine kalacak olanlar, gaipliğe ilişkin sürelere ve usule uyarak gaipliğe karar verilmesini ve payın kendilerine teslimini isteyebilir (m.586/2).
Gaibe sonradan bir miras düşerse ne yapılır?
Gaibin mirasçıları tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras düşerse, ayrıca bir gaiplik kararı almak zorunda kalmaksızın bu miras payının teslimini isteyebilirler (m.587/1).
Hiç hak sahibi çıkmazsa miras ne olur?
Malvarlığı on yıl resmen yönetilir ya da kişinin yüz yaşını dolduracağı süre geçerse Hazinenin istemi üzerine gaipliğe karar verilir; ilân süresinde hak sahibi çıkmazsa miras Devlete geçer (m.588).
Gaiplik kararı evliliği sona erdirir mi?
Hayır. Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez (TMK m.131/1).
Evliliğin feshi nasıl istenir?
Kaybolanın eşi evliliğin feshini, gaiplik başvurusuyla birlikte veya ayrıca açacağı bir dava ile isteyebilir; ayrı davada yetkili mahkeme davacının yerleşim yeri mahkemesidir (m.131/2-3).
Adalar’da miras davaları nerede görülür?
Adalar Adliyesi’nde sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri görev yapmaktadır. Mirasçılık belgesi, terekenin korunması ve paylaşma gibi işler sulh hukuk mahkemesinin, iptal ve tenkis gibi davalar asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu levhasına kayıtlı olup Kartal’daki bürosunda miras dosyalarını yürütmektedir. Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada’dan ulaşan işlerde; mirasçılık belgesi ve tereke tespitinden paylaşma ve tenkis taleplerine, akıbeti belirsiz yakınların bulunduğu dosyalarda gaiplik başvurularından terekenin teslimine kadar mirasçıları temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.29-35 — ölümün ispatı ve gaiplik)
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.584-588 — gaibin mirası, güvence, geri verme ve Hazinenin istemi
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.130-132 — gaiplikte evliliğin feshi ve bekleme süresi
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.495 vd. — yasal mirasçılar ve miras payları
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
