Kısa cevap: Evet. Cinsel suç mağduru, tanık sıfatıyla ifade verirken faille aynı ortamda bulunmak zorunda değildir; mahkeme, mağdurun SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) aracılığıyla ayrı bir odadan, faili görmeden ifade vermesine karar verebilir; bu, mağduru tekrar travmatize etmemeyi amaçlayan bir koruma tedbiridir.
Cinsel suç mağdurları için duruşma salonunda failin karşısında ifade vermek, olayın kendisi kadar örseleyici bir deneyim olabilir. Bu nedenle ceza muhakemesi sistemi, mağdurun tanık olarak dinlenmesinde bu riski azaltacak teknik ve usuli imkânlar tanır. SEGBİS’in genel ceza yargılamasındaki avantaj ve sorunları için ayrı yazımıza bakabilirsiniz. Bu makalede SEGBİS’in özellikle cinsel suç mağdurları için nasıl işlediği ele alınıyor.
CMK m. 236 Mağdurun Korunmasını Nasıl Düzenler?
CMK m. 236 uyarınca mağdur tanık olarak dinlenirken, cinsel saldırı suçlarında failin, mağdurun ifadesi sırasında yapılan işlemler sırasında ayrı bir yerde bulundurulmasına imkân tanıyan tedbirler alınabilir. Bu düzenleme, mağdurun ifadesini failin doğrudan gözlerinin önünde vermek zorunda kalmamasını sağlamayı amaçlar.
Bu Uygulama Sadece Çocuk Mağdurlar İçin mi Geçerlidir?
Hayır. Çocuk mağdurlara özgü sürecin ayrıntıları için Çocuk İzleme Merkezi (ÇİM) Nedir, Süreç Nasıl İşler? yazımıza bakabilirsiniz. Çocuk mağdurlar için genellikle Çocuk İzleme Merkezleri (ÇİM) bünyesinde, uzman bir görevli eşliğinde tek celsede alınan ifade uygulaması tercih edilir. Yetişkin cinsel suç mağdurları için ise mahkeme, duruşma sırasında SEGBİS bağlantısıyla mağdurun salon dışındaki bir odadan, faili görmeden ifade vermesine karar verebilir. İki uygulama da aynı amaca (tekrar travmatize etmeme) hizmet etse de farklı mekanizmalardır.
Kararın verilmesi, mağdurun talebi, mahkemenin resen değerlendirmesi veya mağdur avukatının talebi üzerine olabilir; her mahkeme somut olayın koşullarına göre karar verir.
| Mağdur | Uygulama | Amaç |
|---|---|---|
| Çocuk mağdur | Çocuk İzleme Merkezi (ÇİM), tek celsede ifade | Tekrarlanan ifadeyi önlemek |
| Yetişkin mağdur | SEGBİS ile ayrı odadan bağlantı | Faille yüz yüze gelmemek |
SEGBİS ile Alınan İfadenin Delil Değeri Farklı mıdır?
Hayır. SEGBİS aracılığıyla alınan ifade, fiziksel olarak aynı ortamda verilen ifadeyle aynı hukuki değere sahiptir; yöntem yalnızca ifadenin alınma biçimini değiştirir, içeriğinin delil değerini azaltmaz. Sanığın savunma hakkı, ifadenin görüntülü ve sesli olarak eş zamanlı izlenebilmesi ve soru sorma imkânının korunmasıyla güvence altına alınır.
Mağdur SEGBİS Talep Etmek İçin Ne Yapmalı?
Mağdur veya mağdur avukatı, duruşma öncesinde veya duruşma sırasında mahkemeden bu yönde bir talepte bulunabilir. Mahkeme, olayın niteliğini ve mağdurun durumunu değerlendirerek bu talebi kabul edip etmeyeceğine karar verir; kararın gerekçesi tutanağa geçirilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Cinsel suç mağdurunun failiyle aynı ortamda ifade vermek zorunda olmaması, hem CMK m. 236 hem de mahkemelerin uyguladığı koruyucu tedbirler sayesinde mümkündür. SEGBİS bu korumanın teknik aracı olup delil değerini azaltmaz. Talebin nasıl ve ne zaman yapılacağı, davanın aşamasına göre değişebileceğinden, mağdur avukatıyla bu konunun erken aşamada gündeme getirilmesi önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
SEGBİS talebimi mahkeme reddedebilir mi?
Evet, bu tedbirin uygulanıp uygulanmayacağı mahkemenin takdirindedir; mahkeme somut olayın koşullarına göre karar verir ve gerekçesini belirtir.
SEGBİS ile ifade verirken avukatım yanımda olabilir mi?
Evet, mağdur avukatı, mağdurun ifade verdiği ortamda hazır bulunabilir; bu, mağdurun güvenliği ve haklarının korunması açısından önemlidir.
Sanık, mağduru SEGBİS aracılığıyla görebilir mi?
Bu, mahkemenin belirlediği teknik düzenlemeye göre değişir; koruyucu tedbir kapsamında görüntünün sanığa yansıtılmaması yönünde de karar verilebilir.
Bu yöntemin talep edilmesi ve gerekçelendirilmesi usule ilişkin bir süreçtir; zamanında yapılması ifadenin koşullarını etkiler.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak cinsel suçlar alanında mağdur vekilliği çalışmaları yürütmektedir. Mağdurların yargılama sürecinde ikincil mağduriyet yaşamadan ifade verebilmesini sağlayan usuli imkânların doğru kullanılması gerektiği görüşünden hareketle içerikler üretmektedir.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
