İhbar kaydı, 2017 yılında Ceza Muhakemeleri Kanunu’na giren düzenleme ile birlikte yargı sistematiğine dahil olmuş bir kavramdır. Söz konusu düzenleme öncesinde cumhuriyet savcısı ihbar veya şikayet halinde iddia edili suçu öğrenir öğrenmez evrakı kayıt altına alarak soruşturma numarası almakta ve işlemleri başlatmakta idi.
İhbar Kaydı Nedir?
Lekelenmeme hakkını güvence altına alan söz konusu düzenleme ile birlikte ihbar kaydı uygulaması hayatımıza girmiştir. Bu doğrultuda, ihbar ve şikayet sonucu önüne gelen iddia hakkında savcı şayet açıkça fiilin suç oluşturmadığını düşünmekte ve bu hususta bir araştırma yapılmasına gerek yok ise bu ihbar veya şikayeti soruşturma numarası alarak kaydetmez doğrudan ihbar kaydına tabi tutar.
Soruşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar
Bu durumda haliyle savcılık soruşturmaya yer olmadığına dair karar vermektedir ve bu karar ihbar edene veya şikayet edene bildirilir. Bu bildirim ile birlikte karara karşı tebliğden itibaren 15 gün içerisinde yetkili sulh ceza hakimliğine itiraz edilmesi mümkündür. Şayet sulh ceza hakimliğine yapılan itiraz kabul edilirse soruşturma işlemleri başlar.
Söz konusu düzenleme öncesi dönemde her tür şikayet ve ihbar doğrudan soruşturma kaydına tabi tutulmakta ve şikayet edilen şüpheli sıfatını almakta idi. Her ne kadar masumiyet karinesi gereği şüphelinin suçlu olduğuna yönelik bir kanı oluşması doğru değilse de, toplum nezdinde olumsuz bir izlenim oluşturacağı açıktır. Bu nedenle yapılan değişiklik yerinde olup soruşturma kaydı açılmaksızın ihbar kaydının tutulması doğrudur.
İhbar Kaydı Şikayet Edilene Bildirilir mi?
Hayır. İhbar kaydı halinde soruşturmaya yer olmadığına dair karar verileceği için ayrıca şikayet edilene bu husus haber verilmez, tebliğ gerçekleşmez. İhbar kaydı yalnız şikayet eden veya ihbar edene bildirilir.
Şayet soruşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesini gerektiren bir durumda ihbar kaydı yapılmaksızın doğrudan soruşturma kaydı yapılmışsa ve soruşturma dosyası açılmışsa buna şüpheli veya şüpheli müdafiinin itiraz etmesi mümkündür. Bu karara itiraz edilerek soruşturma dosyasının sonlandırılmasını ve ihbar kaydı tutularak soruşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesini talep edebilirsiniz.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 158/6. maddesi,
İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.
Ceza hukuku kapsamındaki diğer suç tipleri hakkında Cezaevine Yasak Eşya Sokmak Suçu ve Cezası ve Genel Af Çıkacak mı 2026 başlıklı yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
