Kısa cevap: Evet; cinsel suçtan hüküm giyenler de koşullu salıverilmeden (şartlı tahliyeden) yararlanabilir. Ancak 5275 sayılı Kanun m.107/2-d uyarınca cinsel saldırı (m.102/1), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104/1) ve cinsel taciz (m.105) suçlarında infaz oranı, genel kuraldaki yarı değil, cezanın üçte ikisidir; m.102/2 ve m.103 gibi daha ağır nitelikli hâllerde bu oran daha da yüksektir.
Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının belirli bir kısmını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmesi koşuluyla, kalan süreyi denetim altında dışarıda tamamlamasına imkân tanıyan bir infaz kurumudur. Ancak bu oran her suç türü için aynı değildir; kanun koyucu, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlarda genel kuraldan daha yüksek bir infaz oranı öngörmüştür. Bu yazıda cinsel suçlarda koşullu salıverilme oranının nasıl belirlendiği, çocuğa karşı işlenen suçlarda uygulamanın farkı ve sürecin nasıl işlediği 5275 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Koşullu salıverilme, yargılama sürecindeki tutuklama tedbirinden farklı olarak, kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün infazına ilişkindir.
Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir?
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesi uyarınca koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir. Kanunda öngörülen infaz oranı dolan ve iyi hâlli olduğu değerlendirilen hükümlü, cezasının kalan kısmını dışarıda, belirli bir denetim süresine tabi olarak tamamlar. Genel kural olarak bu oran cezanın yarısıdır; ancak kanun, bazı suç türlerinde -cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar dahil- bu oranı artırmıştır.
Cinsel Suçlarda Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?
Kısa Cevap: 5275 sayılı Kanun m.107/2-d uyarınca cinsel saldırı (TCK m.102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK m.104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (TCK m.105) suçlarından hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir; bu oran genel kuraldaki yarı orandan daha yüksektir.
Kanun, m.102’nin ikinci fıkrasını (organ veya cisim sokulması suretiyle işlenen cinsel saldırı) ve m.104’ün ikinci-üçüncü fıkralarını bu üçte iki oranının kapsamı dışında bırakmıştır; bu daha ağır nitelikli hâller ile TCK m.103’te düzenlenen çocuğun cinsel istismarı suçu, uygulamada üçte iki oranından daha yüksek bir infaz oranına tabi tutulmaktadır. Bir başka deyişle kanun, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar içinde de fiilin ağırlığına göre kademeli bir infaz rejimi öngörmüştür.
Karşılaştırma amacıyla, benzer bir yüksek infaz oranı uygulaması uyuşturucu ticareti suçunda da geçerlidir; bu suç türünde de kanun, genel kuraldan farklı bir infaz rejimi öngörmektedir.
Çocuğa Karşı İşlenen Cinsel Suçlarda Oran Farklı mıdır?
5275 sayılı Kanun m.107/2-e uyarınca, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan (TCK m.102, 103, 104 ve 105’in tamamı) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar için de aynı üçte iki oranı uygulanır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu bendin mağdurun değil, hükümlünün çocuk olması durumuna ilişkin ayrı bir düzenleme içermesidir; mağdurun çocuk olması hâlinde ise zaten TCK m.103 kapsamındaki daha ağır nitelikli suç ve buna bağlı daha yüksek infaz oranı devreye girer.
Koşullu Salıverilme Süreci Nasıl İşler?
Cinsel suçtan hüküm giyen bir kişi açısından koşullu salıverilme süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
KOŞULLU SALIVERİLME SÜRECİ
Koşullu Salıverilme Sonrası Denetim ve Ek Yükümlülükler Nelerdir?
Koşullu salıverilen hükümlü, denetim süresi boyunca belirli yükümlülüklere tabi tutulabilir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hüküm giyenler için, “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlardan Hükümlü Olanlara Uygulanacak Tedavi ve Diğer Yükümlülükler Hakkında Yönetmelik” kapsamında ayrıca tedavi veya takip gibi ek yükümlülükler söz konusu olabilir. Uygulamada bazı hükümlüler için elektronik kelepçe ile izleme gibi denetim tedbirleri de gündeme gelebilir; bu tedbirlerin kapsamı ve süresi somut dosyaya göre değerlendirilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Cinsel suçtan hüküm giyenler koşullu salıverilme hakkından tamamen yoksun değildir; ancak kanun, bu suç grubunda genel kuraldan belirgin biçimde daha yüksek bir infaz oranı öngörmüştür. Cinsel saldırı ve cinsel taciz suçlarında üçte iki, daha ağır nitelikli hâllerde ise bundan da yüksek bir oranın uygulanması, bu suçların cezalandırılmasındaki kademeli sistemi yansıtır. Somut bir dosyada uygulanacak infaz oranı ve süreç, mahkûmiyetin kesinleştiği suç tipine ve tarihine göre değişebilir; bu nedenle 0 506 976 23 55 numaralı telefondan iletişime geçerek durumunuza özgü bir değerlendirme alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Cinsel suçlarda koşullu salıverilme oranı kaçtır?
Cinsel saldırı (m.102/1), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104/1) ve cinsel taciz (m.105) suçlarında oran üçte ikidir (m.107/2-d); m.102/2 ve m.103 gibi daha ağır nitelikli hâllerde bu oran daha yüksektir.
Genel kuraldaki koşullu salıverilme oranı nedir?
5275 sayılı Kanun m.107 uyarınca genel kural, cezanın yarısının infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirilmesidir; cinsel suçlar bu genel kuraldan istisna tutulan gruplardan biridir.
Çocuğa karşı işlenen cinsel suçlarda oran farklı mıdır?
Hükümlünün çocuk olması hâlinde, cinsel dokunulmazlığa karşı işlediği tüm suçlarda (m.102, 103, 104, 105) oran üçte ikidir (m.107/2-e); mağdurun çocuk olması ise ayrıca TCK m.103 kapsamındaki daha ağır infaz rejimini devreye sokar.
Koşullu salıverilme için iyi hâl şartı nedir?
İdare ve gözlem kurulu, hükümlünün infaz kurumundaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek iyi hâlli olup olmadığına karar verir; bu değerlendirme koşullu salıverilmenin ön şartıdır.
Denetim süresi ne kadar sürer?
5275 sayılı Kanun m.107/6 uyarınca denetim süresi, infaz kurumunda geçirilmesi gereken sürenin yarısı kadardır; süreli hapis cezalarında bu süre hak edilen tahliye tarihini geçemez.
Koşullu salıverilme sonrası ek yükümlülük uygulanabilir mi?
Evet; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlü olanlara ilişkin özel yönetmelik kapsamında tedavi, takip veya benzeri ek yükümlülükler öngörülebilir; kapsamı somut dosyaya göre değişir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli hukuk bürosunda cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar başta olmak üzere ceza ve infaz hukuku alanındaki çalışmalarını sürdürmektedir. Cinsel suçlarda koşullu salıverilme oranının doğru hesaplanması, hükümlünün tahliye tarihini doğrudan etkilediğinden infaz hukuku pratiğinde önemli bir konudur; bu tür dosyalarda infaz oranı hesaplaması ve denetim süreci yakından takip edilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir. Kaynak: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr).
