Kısa cevap: Uyuşturucu imal ve ticareti (TCK m. 188) suçundan mahkûm olan hükümlü, 7242 sayılı Kanunla CGTİK m. 108/9’a eklenen özel rejim uyarınca süreli hapis cezasının dörtte üçünü infaz kurumunda geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir; müebbette 33, ağırlaştırılmış müebbette 39 yıl aranır. Genel kuraldaki yarı oranı bu suçta uygulanmaz; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse müebbet süreleri için ayrıca m. 107/4 gözetilir. Ayrıca son 1 yıla kadarki süre, şartları taşıyan iyi hâlli hükümlüler için denetimli serbestlikle dışarıda geçirilebilir.
Uyuşturucu ticaretinden mahkûm olan kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri, cezaevinde fiilen ne kadar süre geçireceğidir. Bu yazıda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİK) çerçevesinde koşullu salıverilme oranları ele alınmaktadır.
Uyuşturucu Ticaretinde Genel Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?
CGTİK m. 107/2 uyarınca süreli hapis cezalarında genel kural, cezanın yarısının infaz kurumunda çekilmesidir. Ancak uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188), 14/4/2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla CGTİK m. 108/9’a eklenmiştir: bu suçtan hükümlü olanlar hakkında mükerrirlere özgü süreler uygulanır ve süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür; müebbette 33, ağırlaştırılmış müebbette 39 yıl, birden fazla süreli hapiste en çok 32 yıl infaz kurumunda geçirilir. M. 108/9’daki tedavi ve yükümlülükler ise 188 hükümlülerine uygulanmaz. Fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış hükümlülerde oran üçte ikidir (m. 107/2).
Örgütlü İşlenen Uyuşturucu Ticaretinde Oran Değişir mi?
Süreli hapiste oran değişmez: uyuşturucu ticaretinde koşullu salıverilme oranı örgüt olsun olmasın dörtte üçtür (CGTİK m. 108/9) ve bu oran örgüt suçları için öngörülen üçte ikiden (m. 107/4) daha yüksek olduğu için uygulanır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse TCK m. 188/5 uyarınca ceza bir kat artar, ayrıca TCK m. 220 cezası gündeme gelir ve müebbet cezalarında m. 107/4’teki süreler (müebbette 30, ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl) ile m. 108/9’daki süreler karşılaştırılarak hükümlü aleyhine olan uygulanır. Bu konu uyuşturucu ticareti suç örgütüne ilişkin yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Denetimli Serbestlik Son Süreyi Nasıl Etkiler?
CGTİK m. 105/A uyarınca, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süresi kalan iyi hâlli hükümlüler, talepleri hâlinde bu son kısmı cezaevi dışında denetimli serbestlik tedbiriyle geçirebilir. Bu durumda hükümlünün fiilen kurumda geçirdiği süre (halk arasında “yatar” olarak adlandırılır), koşullu salıverilme süresinden denetimli serbestlik süresinin düşülmesiyle bulunur. Bu hesaplamayı somut rakamlarla görmek isteyenler yatar hesaplama aracımızı kullanabilir.
Adli Para Cezasına Çevrilen Hükümde Bu Kurallar Uygulanır mı?
Hayır, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik, hapis cezasının infazına ilişkin kurumlardır; adli para cezasına çevrilmiş bir mahkumiyette söz konusu olmaz. Uyuşturucu ticareti suçunda adli para cezasına çevrilme imkânının ne zaman gündeme gelebileceği, ayrı bir yazımızda ele alınmıştır; bu iki infaz rejimi birbirinden bağımsızdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Uyuşturucu ticareti suçunda süreli hapiste koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür (CGTİK m. 108/9); genel kuraldaki yarı oranı bu suçta uygulanmaz, fiil tarihinde çocuk olan hükümlüde üçte iki uygulanır. Bu orana ek olarak denetimli serbestlik imkânı, hükümlünün fiilen kurumda geçireceği süreyi kısaltabilir. Somut dosyada uygulanacak oranın ve olası denetimli serbestlik hakkının doğru tespiti, infaz sürecinin planlanması açısından önemlidir.
Aynı 108/9 rejimine tabi cinsel suç hükümlülerinin infazını cinsel suç hükümlüsünün infazı yazısında ayrıca anlattım.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma suçunda da aynı oranlar mı uygulanır?
Uyuşturucu kullanma suçu (TCK m. 191) genellikle tedavi ve denetimli serbestlik tedbirleriyle sonuçlanan ayrı bir rejime tabidir; koşullu salıverilme oranları esas olarak hapis cezasına mahkumiyet hâlinde gündeme gelir ve bu suç tipinde farklı dinamikler söz konusudur.
Denetimli serbestlikten yararlanmak otomatik bir hak mıdır?
Hayır, açık ceza infaz kurumunda bulunma, iyi hâlli olma ve kanunda aranan diğer şartların (kalan sürenin belirli bir kısmını kurumda geçirmiş olma gibi) birlikte gerçekleşmesi gerekir; bu, hükümlünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından değerlendirilir.
Örgüt suçlaması dosyadan çıkarılırsa oran tekrar 1/2’ye döner mi?
Evet, koşullu salıverilme oranı mahkûmiyet hükmündeki suç niteliğine göre belirlenir; örgütlü işlenme unsuru dosyada sabit değilse veya kaldırılırsa, genel kural olan 1/2 oranı uygulanır.
Uyuşturucu ticareti dosyanızda infaz süreci ve koşullu salıverilme hesaplaması hakkında bize 0 506 976 23 55 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza ve infaz hukuku alanında, uyuşturucu ticareti mahkumiyetlerinde koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreçlerine ilişkin hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak infaz hesaplamaları ve infaz hâkimliği başvuruları konusunda çalışmalar yürütülmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
