Kısa cevap: Miras avukatının baktığı davalar geniştir: mirasçılık belgesi, mirasın reddi, terekenin korunması, ölüme bağlı tasarruflara ilişkin uyuşmazlıklar, miras sözleşmesi, vasiyetnamenin iptali, tenkis, muris muvazaası ve paylaşma davaları. Süreç; mirasçıların belirlenmesi, tasarrufun araştırılması, terekenin çıkarılması, ret ve koruma, tasarrufun yerine getirilmesi ve düzeltici davalar aşamalarından geçer.
Bu sayfada önce miras avukatının hangi davalara baktığını ve sürecin nasıl işlediğini ele alıyor, ardından uygulamada en az bilinen başlığa iniyoruz: ölüme bağlı tasarrufun içeriği — mirasçı atama ile belirli mal bırakma farkı, yedek ve artmirasçı, koşul ve yüklemeler, miras sözleşmesi ve vasiyeti yerine getirme görevlisi.
Tuzla’dan gelen dosyalarda alanın tamamını ele alıyoruz: mirasçılık belgesinin alınmasından vasiyetnamenin nitelendirilmesine, terekenin yönetiminden tenkis ve iptal taleplerine kadar.
Görev sulh hâkimince bildirilir; bildirimden itibaren on beş gün içinde kabul edilmediği bildirilmezse görev kabul edilmiş sayılır (TMK m.550). Size bildirilen bir görev veya vasiyetname varsa değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Miras Avukatı Ne Yapar, Hangi Davalara Bakar?
Kısa cevap: Çalışma üç eksende yürür — mirasçıların ve payların belirlenmesi, ölüme bağlı tasarrufun varlığı ve içeriğinin nitelendirilmesi, terekenin yönetilmesi ile gerekiyorsa düzeltici davaların açılması (tenkis, iptal, muvazaa).
Mirasçılık belgesinin alınmasına ilişkin ayrıntılar için Tuzla veraset ilamı avukatı, terekedeki taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar için Tuzla gayrimenkul avukatı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Miras Dosyası Hangi Aşamalardan Geçer?
Kısa cevap: Önce mirasçılar ve paylar belirlenir; ardından bir vasiyetname veya miras sözleşmesi olup olmadığı araştırılır. Tereke ve borçlar çıkarılır, gerekirse ret ve koruma tedbirleri değerlendirilir; son aşamada tenkis veya iptal davaları gündeme gelir.
Bu zincirde en sık yapılan hata, elde bulunan belgenin nitelendirilmeden işleme konulmasıdır: bir vasiyetname ile bir miras sözleşmesi aynı sonucu doğurmaz, mirasçı atama ile belirli mal bırakma da farklı hukuki konumlar yaratır. Eşler arasındaki mal rejiminden doğan alacakların terekeden ayrılması için mal paylaşımı, tereke alacaklarının tahsili için Tuzla icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Ölüme Bağlı Tasarrufun İçeriği: Mirasçı Atama ve Belirli Mal Bırakma
Kısa cevap: Mirasın tamamını veya belli bir oranını almayı içeren her tasarruf mirasçı atanması sayılır; belirli mal bırakmada ise kişi mirasçı olmaz, terekeye karşı talep hakkı kazanır. Mirasbırakan ayrıca yedek ve artmirasçı atayabilir, tasarrufu koşul ve yüklemelere bağlayabilir.
Bu ayrımın pratik sonucu büyüktür: mirasçı atanan kişi tereke borçlarından da sorumlu olurken, kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasçı sıfatı kazanmaz. Artmirasçı düzeninde ise kanun mirasın sonsuza kadar bağlanmasını önleyen bir sınır koymuştur: aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez (m.521).
Bir vasiyetname yürürlüğe girerken izlenen yol
Miras Sözleşmesi: Vasiyetnameden Farkı
Kısa cevap: Vasiyetname tek taraflıdır ve serbestçe değiştirilebilir; miras sözleşmesi ise mirasbırakanı bağlar, resmî vasiyetname şeklinde yapılır ve kural olarak ancak tarafların yazılı anlaşmasıyla ortadan kalkar.
Uygulamada en çok sorulan nokta şudur: miras sözleşmesi yapan kişi malvarlığını kullanmaya devam edebilir mi? Kanun buna izin verir, ancak bir denge kurar — sağlararası tasarruf serbesttir, buna karşılık sözleşmedeki yükümlülükle bağdaşmayan bağışlamalara ve ölüme bağlı tasarruflara itiraz edilebilir.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi
Kısa cevap: Mirasbırakan vasiyetnameyle bir görevli atayabilir. Görev sulh hâkimince bildirilir ve on beş gün içinde reddedilmezse kabul edilmiş sayılır. Görevli terekeyi yönetir, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir ve miras ortaklığını temsil eder; bir vekil gibi sorumludur.
Bu kurum, mirasçılar arasında anlaşmazlık beklenen terekelerde işlevseldir: tereke yönetimi tek elde toplanır, alacak ve borçlar düzenli biçimde tasfiye edilir ve paylaşma planı hazırlanır. Buna karşılık görevlinin yetkileri mirasbırakanın tasarrufuyla sınırlandırılabilir. Terekeye dâhil taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi boyutu için gayrimenkul sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mirasçılık belgesi, terekenin korunması, vasiyetnamenin açılması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinin; vasiyetnamenin iptali, tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Yetki bakımından kural, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Tuzla’nın ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık belgenin türüdür: elde bulunan metin vasiyetname mi, miras sözleşmesi mi — ikincisi tek taraflı olarak değiştirilemez.
İkincisi içeriğin nitelendirilmesidir; tasarruf mirasçı atama mı, belirli mal bırakma mı, yedek veya artmirasçı öngörülmüş mü.
Üçüncüsü koşul ve yüklemelerdir: tasarrufa bağlanan kayıtlar hukuka ve ahlâka uygun mu, uygun değilse tasarrufun tamamını mı etkiliyor yoksa yok mu sayılacak.
Dördüncüsü tereke yönetimidir; vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmış mı, görev kabul edilmiş sayılmış mı, liste düzenlenmiş mi.
Beşincisi saklı pay denetimidir: tasarruf saklı payları zedeliyor mu, tenkis veya iptal davası için süreler işlemeye başlamış mı.
Tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, bırakılan belirli mal terekede bulunmuyorsa tasarrufu yerine getirmekle yükümlü olanlar borçtan kurtulur (TMK m.517). Elinizdeki vasiyetnameyi değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras avukatı hangi davalara bakar?
Başlıcaları: mirasçılık belgesi, mirasın reddi, terekenin korunması, ölüme bağlı tasarruflara ilişkin uyuşmazlıklar (mirasçı atama, belirli mal bırakma, yedek ve artmirasçı), miras sözleşmesi, vasiyeti yerine getirme görevlisi, vasiyetnamenin iptali, tenkis, muris muvazaası ve paylaşma davaları.
Miras avukatı somut olarak ne yapar?
Önce mirasçıları ve payları belirler; ardından bir ölüme bağlı tasarruf olup olmadığını ve varsa içeriğinin nasıl nitelendirileceğini inceler. Terekeyi ve borçları çıkarır, ret süresini değerlendirir, gerekirse koruma tedbirleri ister; saklı pay veya şekil sorunu varsa tenkis ya da iptal davasını yürütür.
Miras dosyası hangi aşamalardan geçer?
Altı aşama: mirasçıların belirlenmesi, tasarrufun araştırılması, terekenin çıkarılması, ret ve koruma, tasarrufun yerine getirilmesi ve düzeltici davalar. Sıralama önemlidir; örneğin ret süresi kaçırıldığında sonraki adımlar tamamen değişir.
Mirasbırakan malvarlığının tamamı üzerinde tasarruf edebilir mi?
Hayır, sınır saklı paydır: mirasbırakan tasarruf özgürlüğünün sınırları içinde, malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle tasarrufta bulunabilir ve üzerinde tasarruf etmediği kısım yasal mirasçılarına kalır (TMK m.514).
Vasiyetnameye koşul veya yükleme konulabilir mi?
Konulabilir: mirasbırakan, ölüme bağlı tasarruflarını koşullara veya yüklemelere bağlayabilir ve tasarruf hüküm doğurduğu andan itibaren her ilgili koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir (TMK m.515).
Hukuka aykırı bir koşul konulmuşsa ne olur?
Kanun ikili bir sonuç öngörür: hukuka veya ahlâka aykırı koşullar ve yüklemeler, ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılar; buna karşılık anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikte olan koşullar ve yüklemeler yok sayılır (TMK m.515). İkinci hâlde tasarruf ayakta kalır, yalnızca o kayıt düşer.
Mirasçı atama ile belirli mal bırakma arasındaki fark nedir?
Ölçüt kanunda verilmiştir: bir kişinin, mirasın tamamını veya belli bir oranını almasını içeren her tasarruf, mirasçı atanması sayılır (TMK m.516). Belirli mal bırakmada ise kişi mirasçı atanmaksızın kazandırma elde eder (m.517); mirasçı sıfatı kazanmaz, terekeye karşı talep hakkı sahibi olur.
Belirli mal bırakmanın konusu ne olabilir?
Kanun geniş sayar: terekedeki bir malın mülkiyeti, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde intifa hakkı; ayrıca bir kimse lehine tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesi, bir iradın bağlanması veya bir kimsenin bir borçtan kurtarılması da bu yolla kararlaştırılabilir (TMK m.517).
Bana bırakılan mal terekede yoksa ne olur?
Kural şudur: bırakılan belirli mal terekede bulunmadığı takdirde, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, ölüme bağlı tasarrufu yerine getirmekle yükümlü olanlar borçtan kurtulurlar (TMK m.517). Yani tasarrufun metninden aksi anlaşılmıyorsa bedel talebi doğmaz.
Yedek mirasçı nedir?
Mirasbırakan, atadığı mirasçının kendisinden önce ölmesi veya mirası reddetmesi hâlinde onun yerine geçmek üzere bir veya birden çok kişiyi yedek mirasçı olarak atayabilir (TMK m.520). Bu kural belirli mal bırakmada da uygulanır.
Artmirasçı atama ne demek?
Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla önmirasçı atadığı kişiyi mirası artmirasçıya devretmekle yükümlü kılabilir. Kanun bir sınır koyar: aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez (TMK m.521). Böylece mirasın sonsuza kadar bağlanması önlenir.
Artmirasçıya geçiş ne zaman olur?
Tasarrufta geçiş anı belirtilmemişse miras, önmirasçının ölümüyle artmirasçıya geçer. Geçiş anı gösterilmiş olup önmirasçının ölümünde bu an henüz gelmemişse miras, güvence göstermeleri koşuluyla önmirasçının mirasçılarına teslim edilir (TMK m.522).
Artmirasçının hakkı nasıl korunur?
İki araçla: önmirasçıya geçen mirasın sulh mahkemesince defteri tutulur ve mirasbırakan açıkça bağışık tutmadıkça teslim, önmirasçının güvence göstermesine bağlıdır. Taşınmazlarda güvence, mirası geçirme yükümlülüğünün tapu kütüğüne şerh verilmesiyle de sağlanabilir (TMK m.523).
Artmirasçı geçiş anından önce ölürse ne olur?
Artmirasçı, mirası belirlenmiş olan geçiş anında sağ ise kazanır. Geçiş anından önce ölmüşse, tasarrufta aksi öngörülmedikçe miras önmirasçıya kalır. Buna karşılık önmirasçı mirasbırakanın ölümünde sağ değilse, mirastan yoksun kalmışsa ya da reddetmişse miras artmirasçıya geçer (TMK m.525).
Miras sözleşmesi ile vasiyetname arasındaki fark nedir?
Vasiyetname tek taraflıdır ve mirasbırakan tarafından serbestçe değiştirilebilir. Miras sözleşmesiyle ise mirasbırakan, mirasını veya belirli malını sözleşme yaptığı kimseye ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girer (TMK m.527/1) ve bu yükümlülük onu bağlar.
Miras sözleşmesi yapan kişi malını satabilir mi?
Satabilir: mirasbırakan, malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarruf edebilir; ancak, miras sözleşmesindeki yükümlülüğü ile bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına veya bağışlamalarına itiraz edilebilir (TMK m.527/2). Yani sağlararası satış serbest, bağışlama ve ölüme bağlı tasarruf itiraza açıktır.
Miras sözleşmesi hangi şekilde yapılır?
Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir ve düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalarlar (TMK m.545).
Miras sözleşmesi sonradan kaldırılabilir mi?
Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m.546/1). Tek taraflı kaldırma ise sınırlıdır: lehine tasarrufta bulunulan kişi sözleşmeden sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunmuşsa mümkündür ve vasiyetnameler için öngörülen şekillerden biriyle yapılır.
Miras sözleşmesinde karşı taraf edimini yerine getirmezse?
Sözleşmeden dönme yolu açıktır: sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir (TMK m.547).
Vasiyeti yerine getirme görevlisi kimdir, ne yapar?
Mirasbırakanın vasiyetnameyle atadığı kişidir. Aksi öngörülmedikçe mirasbırakanın son arzularının yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemleri yapar: terekedeki malların, hakların ve borçların listesini düzenler, terekeyi yönetir, alacakları tahsil eder, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir, paylaşma planı hazırlar ve dava ile takiplerde miras ortaklığını temsil eder (TMK m.550, 552).
Görev bildirildiğinde cevap verilmezse ne olur?
Kanun bir sükût karinesi kurar: görev sulh hâkimi tarafından bildirilir ve bildirim tarihinden başlayarak onbeş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse, görev kabul edilmiş sayılır (TMK m.550). Görevli ayrıca hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi sorumlu tutulabilir mi?
Evet: görevini yerine getirirken özen göstermekle yükümlüdür; ilgililere karşı bir vekil gibi sorumludur (TMK m.556). Görevden ayrılma mümkündür, ancak görev uygunsuz bir zamanda bırakılamaz (m.554).
Bu davalar nerede görülür?
Mirasçılık belgesi, terekenin korunması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinde; vasiyetnamenin iptali, tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından kural, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Tuzla’nın ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda miras dosyalarını takip etmektedir. Tuzla ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; mirasçılık belgesinin alınmasından vasiyetname ve miras sözleşmelerinin nitelendirilmesine, tereke yönetiminden tenkis ve iptal taleplerine, muris muvazaasına dayalı tapu iptali davalarından paylaşma uyuşmazlıklarına kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.514-527 ölüme bağlı tasarrufun içeriği, m.545-547 miras sözleşmesi, m.550-556 vasiyeti yerine getirme görevlisi)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.4, m.11 miras davalarında yetki)
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — tkgm.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
