Kısa cevap: Evet; mahkeme kararında adli para cezası taksite bağlanmamışsa, hükümlü ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde cezanın üçte birini öderse, isteği üzerine kalan kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir (5275 sayılı Kanun m.106/6). İlk taksidin zamanında ödenmemesi hâlinde ise ikinci taksit hakkı düşer ve kalan kısım hapse çevrilebilir.
Mahkemece hükmedilen adli para cezasının tek seferde ödenmesi her zaman kolay olmayabilir. Bu yazıda adli para cezasının taksitle ödenmesinin şartları, mahkemenin kararında taksit öngörmüş olması hâlinde sürecin nasıl işlediği, bir taksidin kaçırılması durumunda ortaya çıkan sonuçlar ve ödenmeyen cezanın hangi hâllerde hapse çevrilebileceği, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un m.106 hükmü çerçevesinde ele alınmaktadır.
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde hareket edilmezse taksit imkânı kaybedilebilir.
Taksitle Ödeme Şartları Nelerdir?
Kısa Cevap: Mahkeme hükmünde adli para cezası taksite bağlanmamışsa, hükümlünün ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir ay içinde cezanın üçte birini ödemesi ve talepte bulunması hâlinde, kalan üçte ikilik kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. Bu, kanunun doğrudan tanıdığı bir haktır; ayrıca bir mahkeme kararı gerektirmez.
Mahkeme Zaten Taksite Bağlamışsa Ne Olur?
Mahkeme, hükümle birlikte adli para cezasının belirli sayıda taksitte ödenmesine karar vermiş olabilir. Bu durumda 5275 sayılı Kanun’un genel bir aylık süre + üçte bir ödeme kuralı değil, doğrudan hükümde belirtilen taksit planı uygulanır. Taksit sayısı ve tutarları, mahkemenin hükmünde açıkça yer alır.
Bir Taksidi Kaçırırsam Ne Olur?
5275 sayılı Kanun m.106/6 uyarınca ilk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, geri kalan kısmın taksitle ödenmesine ilişkin izin hükümsüz kalır. Bu durumda m.106/3 devreye girer: hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir; ancak hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına da karar verilebilir. Tek bir hükümle verilen adli para cezası nedeniyle hükümlünün cezaevinde geçireceği süre en fazla üç yılla sınırlıdır.
Taksitle Ödeme Süreci Nasıl İşler?
ADLİ PARA CEZASINDA TAKSİTLE ÖDEME SÜRECİ
Adli para cezasının infazıyla ilgili genel esaslar için adli para cezası ödenmezse ne olur yazımızı, hükmün ertelenmesine ilişkin istisnalar için ise adli para cezasına çevrilme ve erteleme yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sonuç ve Değerlendirme
Adli para cezasının taksitle ödenmesi, kanunun hükümlüye tanıdığı somut bir haktır; mahkeme hükümde ayrıca bir taksit planı öngörmemişse dahi, hükümlü bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyip talepte bulunarak kalanını iki taksitte ödeyebilir. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi süreye bağlıdır ve ilk taksidin kaçırılması, kalan hakkın kaybına yol açabilir. Ödeme güçlüğü yaşayan hükümlülerin, süreci kaçırmadan erken aşamada harekete geçmesi önemlidir.
Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi dâhil ilk kez suç işleyenlere ilişkin seçenekleri ayrıntılı yazımızda ele aldık.
Uyuşturucu ticaretindeki yüksek gün sayılı adli para cezalarının hesabı için uyuşturucu ticareti adli para cezası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Adli para cezasını kaç taksitte ödeyebilirim?
Mahkeme hükümde taksit öngörmemişse, üçte birini peşin ödeyip kalan üçte ikilik kısmı birer ay ara ile iki eşit taksitte, yani toplamda üç ödeme hâlinde tamamlayabilirsiniz.
Taksit talebini nereye yapmalıyım?
Talep, ödeme emrini gönderen infaz makamına, bir aylık süre içinde üçte birlik ödemeyle birlikte yapılmalıdır.
İlk taksidi kaçırırsam ikinci taksit hakkım kalır mı?
Hayır; ilk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, kalan kısmın taksitle ödenmesine ilişkin izin hükümsüz kalır.
Ödenmeyen adli para cezası doğrudan hapse mi çevrilir?
Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısım hapis cezasına çevrilebilir; ancak bunun yerine iki saat çalışma karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı da verilebilir.
Hapse çevrilen adli para cezası kaç yılı geçebilir mi?
Hayır; tek bir hükümle verilen adli para cezası nedeniyle hükümlünün cezaevinde geçireceği süre en fazla üç yılla sınırlıdır.
Mahkeme hükümde zaten taksit belirlemişse genel 1/3 kuralı uygulanır mı?
Hayır; mahkeme hükümde taksit planını belirlemişse, doğrudan o plan uygulanır; kanundaki genel bir aylık süre ve üçte bir kuralı yalnızca hükümde taksit öngörülmemişse devreye girer.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli hukuk bürosunda ceza infaz hukuku ve adli para cezalarının infazı başta olmak üzere ceza yargılaması alanındaki çalışmalarını sürdürmektedir. Adli para cezasının taksitle ödenmesi gibi infaz aşamasındaki haklar, kaçırıldığında geri döndürülmesi güç sonuçlar doğurabildiğinden, bu tür süreçlerin süresinde ve doğru şekilde takip edilmesi önem taşımaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
