Etkileşimli rehber · Ceza usulü
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB, CMK 231)
HAGB, mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık (çocuklarda üç yıllık) bir denetim süresine bağlamasıdır: hükmolunan ceza iki yıl ya da daha az hapis veya adli para cezasıysa, kişi daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamışsa, zararı tamamen gidermişse ve mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmışsa verilebilir. Denetim süresi kasıtlı yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse hüküm ortadan kalkar, dava düşer; karar adli sicile işlemez. Kurum 2023’ten bu yana iki kez Anayasa Mahkemesi’nce iptal edildi ve 2024’te 8. Yargı Paketi, 2026’da 12. Yargı Paketi ile yeniden yazıldı: sanığın kabulü artık aranmıyor, karara karşı itiraz değil istinaf yolu açık, işkence ve kötü muamele suçlarında HAGB verilemiyor. Bu sayfa; HAGB alıp alamayacağınızı, denetim süresinde nelerin beklediğini ve hangi adımın önce geldiğini kendi dosyanız üzerinden görmeniz için hazırlandı.
Önce durumunuzu seçin
Bölüm 01 — Temel mantık
HAGB nasıl okunur?
HAGB üç soruyla okunur: eşik ve şartlar var mı; karar ne doğurur, ne doğurmaz; denetim süresi nasıl biter? Eşik sonuç cezadır, soyut ceza değil: indirimlerden sonra iki yıl ya da altına inen her hapis cezası ve her adli para cezası kapsamdadır. Karar bir mahkûmiyet hükmü kurar ama açıklamaz; bu yüzden ne beraattir ne de sabıkadır. Denetim süresinin nasıl bittiği ise her şeyi belirler: temiz geçerse dava düşer, kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır. Sayfadaki her araç bu üç sorudan birine yanıt verir.
Eşik ve şartlar
Hükmolunan ceza iki yıl ya da daha az süreli hapis veya adli para cezasıysa HAGB verilebilir (231/5); eşik soyut ceza değil, artırım ve indirimlerden sonra kurulan sonuç cezadır. Üç koşul birlikte aranır (231/6): daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmak; mahkemenin kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumu göz önünde bulundurarak yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması; mağdurun ya da kamunun zararının aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle tamamen giderilmiş olması. Zarar derhâl giderilemiyorsa aylık taksitle ödeme koşuluyla da karar verilebilir (231/9). İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz (231/14). Uzlaştırmaya tabi suçlarda önce uzlaştırma denenir; HAGB uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tutar.
2024-2026: kurum yeniden yazıldı
Anayasa Mahkemesi 2023’te CMK 231/5-14’ü iptal etti (yürürlük 1 Ağustos 2024); 8. Yargı Paketi (7499 s.K.) kurumu 1 Haziran 2024’ten geçerli olmak üzere yeniden düzenledi: sanığın kabulü şartı kaldırıldı, karara karşı itiraz yerine istinaf yolu açıldı, müsadere hükümlerine açıklık getirildi. Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025’te (E.2024/98, K.2025/149) yeni hükümleri de iptal etti; karar 31 Aralık 2025’te yayımlandı ve 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecekti. 12. Yargı Paketi (7589 s.K., 31 Temmuz 2026) bu tarihten önce kurumu yeniden yazdı: HAGB kaldırılmadı; işkence ve kötü muamele suçları kapsam dışı bırakıldı; istinaf ve belirli hâllerde temyiz yolu korundu; iki yıl eşiği ve şartlar aynı kaldı. 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlar eski rejime (kabul şartı, itiraz) tabidir.
Denetim, düşme, açıklanma, kayıt
HAGB kararıyla kişi beş yıl (fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamışsa üç yıl) denetim süresine tabi tutulur; bu sürede dava zamanaşımı durur ve bir yıla kadar meslek eğitimi, çalışma ya da belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülük verilebilir (231/8). Süre kasıtlı yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer (231/10). Kasıtlı suç işlenir ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa hüküm açıklanır; yükümlülükleri yerine getiremeyen sanık için mahkeme cezanın yarısına kadar infaz edilmemesine, ertelemeye ya da seçenek yaptırıma karar verebilir (231/11). Denetim süresinde kasıtlı suçtan ikinci kez HAGB verilemez. Karar kendine özgü sisteme kaydedilir, adli sicile işlemez ve yalnız bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak hâkim ve savcıya açılır (231/13); bu yüzden kural olarak memuriyete engel değildir.
Bu sayfa hiçbir fiili meşrulaştırmaz; HAGB’yi cezasızlık aracı olarak sunmaz, denetim süresinde yükümlülükten kaçınma ya da kaydı gizleme konusunda hiçbir yönlendirme içermez. Yalnızca Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesini, 2024-2026 değişikliklerini, denetim süresinin işleyişini ve kanun yollarını anlatır. Sayfadaki hiçbir araç sonuç öngörmez; HAGB verip vermemek mahkemenin takdirindedir.
Bölüm 02 — Etkileşimli
Dosyanız hangi noktada?
Altı soruyu yanıtlayın; sayfa, sizin durumunuzda önce hangi adımın geldiğini, hangi şartın tartışılacağını ve hangi yazılarımızın işinize yarayacağını sıralasın. Araç hem yargılanan kişi hem de yakını için çalışır. Hiçbir veri kaydedilmez, her şey tarayıcınızda kalır.
1. Durum nedir?
2. Sonuç ceza (ya da beklenen ceza)?
3. Sabıka ve HAGB geçmişi?
4. Zarar durumu?
5. Suç türü?
6. Özel durum?
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuç öngörmez, nitelendirme yapmaz ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya kendi delil durumu içinde değerlendirilir.
Bölüm 03 — Etkileşimli
Altı şart ekseni: HAGB nerede tartışılır?
HAGB kararı altı eksende değerlendirilir; hükümden önceki savunma, karardan sonraki istinaf ve denetim süresi aynı eksenlerde yürür. Kendi dosyanız için işaretleyin; araç hangi eksenlerin HAGB’yi kapattığını ya da tartışmaya açtığını göstersin. Birinci seçenekler HAGB lehine, üçüncü seçenekler HAGB’yi kapatan ya da zorlaştıran yönleri gösterir. Araç karar öngörmez.
1. Ceza eşiği: sonuç ceza iki yıl ya da altında mı?
Artırım ve indirimlerden (teşebbüs, etkin pişmanlık, haksız tahrik, TCK 62) sonra kurulan sonuç ceza iki yılı aşıyor mu; yoksa adli para cezası mı?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
Eşik soyut ceza değil, hükümde kurulan sonuç cezadır (231/5). Alt sınırı iki yılın üstünde olan bir suçta bile teşebbüs, etkin pişmanlık, haksız tahrik, yaş küçüklüğü ve takdiri indirimle sonuç ceza iki yıla inebilir; bu yüzden HAGB savunması hükümden önce, indirim sebeplerinin dosyaya girmesiyle başlar. Birden fazla suçta her hüküm ayrı değerlendirilir; cezalar toplanmaz. Adli para cezasında tutar sınırı yoktur.
2. Sabıka: kasıtlı suçtan mahkûmiyet ve önceki HAGB
Daha önce kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet var mı; silinmiş olsa da; daha önce HAGB alınmış ve denetim süresi içinde yeni suç mu işlenmiş?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmak şarttır (231/6-a); taksirli suçtan mahkûmiyet engel değildir. Adli sicilden silinmiş kasıtlı mahkûmiyetin engel olup olmadığı Yargıtay’da tartışmalıdır; uygulamada silinmiş kayıtların HAGB’ye engel sayılmadığı kararlar vardır, ancak dosya özelinde değerlendirilir. Denetim süresi içinde kasıtlı suç işleyen kişi hakkında ikinci kez HAGB verilemez (231/8 son cümle); denetim süresi temiz bitip dava düştükten sonra yeni bir suçta HAGB yeniden mümkündür.
3. Zarar: tamamen giderildi mi?
Suç mağdurun ya da kamunun zararına yol açtı mı; zarar aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle giderildi mi; taksit mümkün mü?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
Zararın tamamen giderilmesi şarttır (231/6-c); zarar doğurmayan suçlarda bu şart aranmaz. Zarar, suçtan doğrudan kaynaklanan maddi zarardır; manevi zarar ve dolaylı zararlar bu kapsamda değildir. Derhâl giderilemiyorsa aylık taksitlerle ödeme koşuluyla HAGB verilebilir (231/9); taksitler ödenmezse yükümlülük ihlali sayılır ve hüküm açıklanabilir. Mağdurun kabul etmemesi hâlinde tevdi ya da tespit yoluyla giderme belgelenir.
4. Kanaat: yeniden suç işlemeyeceği
Mahkeme kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutumu nasıl değerlendirir; iş, eğitim, aile, tedavi ve pişmanlık dosyada belgeli mi?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varmalıdır (231/6-b). Bu takdir yetkisidir ama keyfî değildir; Yargıtay gerekçesiz ret kararlarını bozar. Savunma; iş ve eğitim belgeleri, aile durumu, tedavi ve rehabilitasyon kayıtları, mağdurla ilişkinin düzeltilmesi ve tutarlı savunmayla bu kanaati besler. 7406 sayılı Kanun sonrası duruşmadaki şeklî tutum (susma, inkâr) tek başına olumsuz kanaat sebebi yapılamaz.
5. Suç türü istisnası ve özel rejimler
Suç 231/14’teki işkence, eziyet ve kötü muamele kapsamında mı; uzlaştırma, önödeme ya da TCK 191 gibi ayrı bir kurum önce mi uygulanır?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
12. Yargı Paketiyle eklenen 231/14: işkence (TCK 94-95), eziyet (96) ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda HAGB uygulanmaz. Uzlaştırmaya tabi suçlarda dosya önce uzlaştırmaya gider; uzlaşma sağlanırsa HAGB’ye gerek kalmaz, sağlanmazsa HAGB değerlendirilir. Uyuşturucu kullanma (TCK 191) kendi erteleme rejimine tabidir; HAGB ancak ertelemeden sonraki aşamada gündeme gelir. Önödemeye tabi suçlarda önödeme davayı düşürür.
6. Usul: kanun yolu, yükümlülük, kayıt
Karar 1 Haziran 2024’ten önce mi sonra mı verildi; istinaf süresi işliyor mu; yükümlülükler ve kayıt sistemi nasıl işler?
Dosyada nasıl değerlendirilir?
1 Haziran 2024’ten itibaren verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıktır; bölge adliye mahkemesi kararı hem usul hem esas yönünden inceler (231/12). Süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273, 7499 s.K.). Bu tarihten önceki kararlar eski rejime (sanığın kabulü, itiraz) tabidir. Denetim yükümlülükleri bir yılı geçemez ve denetimli serbestlik müdürlüğünce izlenir; kayıt yalnız soruşturma ve kovuşturmayla bağlantılı olarak açılır (231/13).
Her eksen için bir seçenek işaretleyin; sonuç kutusu buna göre güncellenir.
İlk üç eksen (eşik, sabıka, zarar) kanuni şartları, dördüncü eksen takdiri, beşinci eksen istisnayı, altıncı eksen usulü belirler. En sık yapılan hata, eşik ve şartlar sağlanınca HAGB’nin otomatik verileceğini sanmaktır; karar mahkemenin takdirindedir ve bu takdir gerekçeli olmak zorundadır. İkinci sık hata, HAGB’yi beraat sanıp denetim süresini unutmaktır.
Bölüm 04 — Etkileşimli
HAGB’nin beş sonucu
HAGB kararı verildikten sonra denetim süresi beş farklı sona ulaşabilir; her birinin sonucu, kanun yolu ve kayıt etkisi farklıdır. Birine dokunun.
Hüküm kurulmuş ama açıklanmamıştır: hapis infaz edilmez, adli sicile işlemez, hak yoksunluğu doğurmaz; ama müsadere uygulanır, denetim süresi işler ve kasıtlı yeni suç hükmü geri getirir. Düşme kararına kadar kişi “sanık” değil, denetim altındaki kişidir; hukuk davasında, disiplin ve güvenlik soruşturmasında olaya ilişkin tespitler değerlendirilebilir. Kabul edip etmeme sorusu artık sorulmaz (1 Haziran 2024 sonrası); HAGB istemeyen sanık istinafta hükmün esastan incelenmesini ister.
Bölüm 05 — Kontrol listesi
Hükümden önce ve karardan sonraki ilk iki hafta
Bu liste yargılanan kişi ve yakınları içindir. HAGB savunması hükümle değil, indirim sebepleri ve zarar giderme belgelerinin dosyaya girmesiyle başlar; karardan sonra ise istinaf süresi ve denetim takvimi işler. Seçenek yaptırımlar için TCK 50 yazımıza, 2024-2026 değişiklikleri için 12. Yargı Paketi ve HAGB yazımıza bakın. Liste hukuki tavsiye değildir.
Yapılması gerekenler
Yapılmaması gerekenler
0 / 10 madde işaretlendi
Bölüm 06 — Süreç haritası
Hükümden düşmeye: altı aşama
Her aşamada ne olduğunu, müdafinin ve yakınların ne yaptığını ve süre notunu görmek için aşamalara dokunun.
Bölüm 07 — Etkileşimli araç
HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım aracı
Sonuç cezayı, sabıka ve zarar durumunu, suç türünü ve kişinin yaşını seçin; isterseniz karar tarihini girin. Araç HAGB’nin kanuni şartlarının sağlanıp sağlanmadığını, denetim süresini ve bitiş tarihini, istinaf süresini, aynı cezada erteleme (TCK 51) ve seçenek yaptırıma çevirme (TCK 50) imkânını karşılaştırmalı göstersin. Bu bir sonuç öngörüsü değildir; HAGB mahkemenin takdirindedir ve şartların sağlanması karar verileceği anlamına gelmez.
| Dayanak | Konu | Kural |
|---|---|---|
| CMK 231/5 | Eşik | Sonuç ceza ≤ 2 yıl hapis ya da adli para · hüküm hukuki sonuç doğurmaz (müsadere hariç) |
| CMK 231/6 | Şartlar | Kasıtlı suçtan mahkûmiyet yok · yeniden suç işlemeyeceği kanaati · zarar tamamen giderildi |
| CMK 231/7 · 9 | Erteleme yasağı · taksit | HAGB’de erteleme ve çevirme yok · zarar aylık taksitle giderilebilir |
| CMK 231/8 | Denetim | 5 yıl, çocukta 3 yıl · 1 yıla kadar yükümlülük · zamanaşımı durur · denetimde kasıtlı suçtan ikinci HAGB yok |
| CMK 231/10-11 | Düşme · açıklama | Temiz geçerse düşme · kasıtlı suç ya da ihlalde hüküm açıklanır · ihlalde yarıya kadar infaz etmeme, erteleme, çevirme |
| CMK 231/12 · 273 | Kanun yolu | İstinaf, gerekçeli hükmün tebliğinden iki hafta · usul ve esas · BAM için 286 · ilk derece sıfatıyla verilen kararda temyiz |
| CMK 231/13 | Kayıt | Kendine özgü sistem · adli sicile işlemez · yalnız soruşturma ve kovuşturmayla bağlantılı erişim |
| CMK 231/14 | İstisna (7589 s.K.) | İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz |
| TCK 51 | Erteleme | ≤ 2 yıl (18 altı ve 65 üstü 3 yıl) · kasıtlı suçtan 3 aydan fazla hapis yoksa · denetim 1 – 3 yıl · ceza infaz edilmiş sayılır |
| TCK 50 | Seçenek yaptırım | ≤ 1 yıl hapis adli paraya ya da başka yaptırıma çevrilebilir · ≤ 30 gün zorunlu · HAGB ile birlikte olmaz |
| 657 s.K. 48/A-5 | Memuriyet | HAGB mahkûmiyet değildir · güvenlik soruşturması ve disiplin mevzuatı ayrıca değerlendirilir |
| AYM · 7499 · 7589 | 2024-2026 | 2023 iptal → 7499 (1.6.2024: kabul yok, istinaf) → 2025 iptal (30.9.2026) → 7589 (31.7.2026: 231/14, istinaf-temyiz) |
Eşik, soyut cezaya değil hükümde kurulan sonuç cezaya göre belirlenir; birden fazla suçta her hüküm ayrı değerlendirilir. Uyuşturucu kullanma suçunda (TCK 191) kamu davasının ertelenmesi ayrı bir kurumdur ve HAGB’den önce uygulanır. 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararları eski rejime (sanığın kabulü, itiraz) tabidir. Araç adli sicilden silinmiş kasıtlı mahkûmiyetin etkisini hesaplamaz; bu konu içtihatta tartışmalıdır.
Bölüm 08 — Sık karşılaşılan senaryolar
Hangi senaryodasınız?
Uygulamada HAGB soruları altı kalıptan birine benzer. Her kalıpta tartışılan şart, açık olan yol ve en sık yapılan hata farklıdır.
Tipik görünüm
Daha önce sabıkası olmayan kişi hakkında basit yaralama ya da hakaret gibi bir suçtan indirimlerle 1 yıl 8 ay hapis cezası kuruldu; zarar giderildi.
Kanun ne der
Sonuç ceza iki yılın altında, kasıtlı mahkûmiyet yok, zarar giderilmiş: üç kanuni şart sağlanır; mahkeme kişilik ve tutumu değerlendirerek yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varırsa HAGB verir. Kabul sorulmaz. Karar hukuki sonuç doğurmaz, adli sicile işlemez; beş yıl denetim süresi kesinleşmeden işler, mahkeme bir yıla kadar yükümlülük yükleyebilir. HAGB verilen hükümde erteleme ve çevirme yapılmaz; HAGB istenmiyorsa (beraat beklentisi) iki hafta içinde istinafa başvurulur. Beş yıl temiz geçerse dava düşer.
Tuzak
Şartlar sağlanınca HAGB’nin otomatik verileceğini sanmak; karar takdiridir, gerekçeli ret istinafta tartışılır.
12. Yargı Paketi ve HAGB: AYM İptal Kararı ve Yeni Düzenleme (2026) →
Tipik görünüm
Üç yıl önce HAGB alan kişi, denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suçtan yargılanıyor; ‘yine HAGB alırım’ diye düşünüyor.
Kanun ne der
Denetim süresi içinde kasıtlı suç işleyen kişi hakkında ikinci kez HAGB verilemez (231/8); yeni suçtan mahkûmiyet kesinleşince eski hüküm de açıklanır (231/11) ve iki ceza birden infaz edilir. Savunma iki eksende yürür: yeni suçtan beraat ya da düşme (eski hüküm açıklanmaz) ve yeni suçun denetim süresi dışında işlendiğinin ya da taksirli olduğunun gösterilmesi. Yeni suçta erteleme (TCK 51) ve seçenek yaptırım (TCK 50) HAGB yasağından etkilenmez; sonuç cezaya göre ayrıca değerlendirilir.
Tuzak
Açıklanan eski hükme karşı kanun yolunu kullanmamak; açıklama kararı da istinafa tabidir.
Tipik görünüm
KPSS ile atanmayı bekleyen ya da görevdeki memur hakkında HAGB verildi; ‘memuriyetim biter mi, sicile işler mi’ sorusu.
Kanun ne der
HAGB kararı adli sicile işlemez, kendine özgü sistemde tutulur ve yalnız soruşturma-kovuşturma bağlantılı olarak hâkim ve savcıya açılır (231/13). Mahkûmiyet hükmü sayılmadığından 657 sayılı Kanun 48/A-5’teki ‘mahkûm olmamak’ şartını ihlal etmez; Danıştay içtihadı bu yöndedir. Ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile disiplin mevzuatı suçun niteliğine (yüz kızartıcı suç, görevle bağlantı) göre ayrı değerlendirme yapabilir; disiplin cezası ceza kararından bağımsızdır. HAGB istenmiyorsa istinafta beraat talebi düşünülür.
Tuzak
HAGB’yi ‘dosya kapandı’ sanıp kuruma bildirim yükümlülüğünü ya da disiplin sürecini göz ardı etmek.
Tipik görünüm
Karar 2023’te verilmiş; kişi ‘AYM iptal etti, benim HAGB’m düştü mü’ diye soruyor.
Kanun ne der
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları geriye yürümez; önceden verilmiş HAGB kararları geçerliliğini korur ve denetim süresi devam eder. 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlar eski rejime tabidir: sanığın kabulü aranmış, kanun yolu itirazdır (7499 s.K. geçici hüküm). Bu tarihten sonra verilen kararlarda kabul aranmaz ve yol istinaftır; 12. Yargı Paketi (7589 s.K.) kurumu 30 Eylül 2026’dan önce yeniden yazarak boşluğu kapattı. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse eski hüküm bugün de açıklanır.
Tuzak
İptal haberlerini ‘HAGB kalktı, denetim bitti’ diye okumak; kurum kaldırılmadı, süreler işliyor.
Tipik görünüm
Dolandırıcılık ya da güveni kötüye kullanma dosyasında sonuç ceza iki yılın altında; ama zarar yüksek, tek seferde ödenemiyor ya da mağdur almayı reddediyor.
Kanun ne der
Zararın tamamen giderilmesi şarttır; derhâl giderilemiyorsa aylık taksitlerle ödeme koşuluyla HAGB verilebilir (231/9) ve taksit planı karara yazılır; ödenmeyen taksit yükümlülük ihlalidir. Mağdur ödemeyi kabul etmezse tevdi ya da tespit yoluyla giderme belgelenir. Zarar hiç giderilemiyorsa HAGB kapalıdır; aynı cezada erteleme (TCK 51) zarar şartına bağlanabilir ama zorunlu değildir, bir yıl ve altındaki hapis seçenek yaptırıma (TCK 50) çevrilebilir. Zarar giderme bazı suçlarda ayrıca etkin pişmanlık indirimi sağlar (TCK 168).
Tuzak
Zarar gidermeyi hükümden sonraya bırakmak; HAGB değerlendirmesi hükümle yapılır, sonradan giderme kararı değiştirmez.
Tipik görünüm
Nezarethanede ya da görev sırasında kötü muamele iddiasıyla yargılanan kolluk görevlisi hakkında sonuç ceza iki yılın altında kuruldu.
Kanun ne der
12. Yargı Paketiyle eklenen 231/14 uyarınca işkence (TCK 94-95), eziyet (96) ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda HAGB uygulanmaz; Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesi (cezasızlık ve işkence yasağı) bu istisnanın temelidir. Bu dosyalarda sonuç ceza iki yılın altında olsa da HAGB verilemez; erteleme (TCK 51) ve seçenek yaptırım (TCK 50) genel şartlarıyla ayrıca değerlendirilir. Suç vasfının 231/14 kapsamında olup olmadığı (basit yaralama mı, kötü muamele mi) savunmanın ilk sorusudur.
Tuzak
İstisnayı yalnız işkence sanıp kamu görevlisinin kötü muamele sayılan diğer suçlarını (TCK 232, 94 dışı yaralama hâlleri) gözden kaçırmak; kapsam Anayasa 17 ölçütüyle belirlenir.
Bölüm 09 — Doğru mu, yanlış mı?
En çok yanlış bilinen sekiz cümle
HAGB danışmalarında en sık duyduğumuz varsayımlar. Yanıtlayın, gerekçesini görün.
1. HAGB 2026’da kaldırıldı.
2. HAGB için sanığın kabul etmesi gerekir.
3. HAGB kararı adli sicile işler.
4. HAGB verilen hüküm için erteleme ya da adli paraya çevirme de yapılabilir.
5. Denetim süresi yetişkinlerde beş, çocuklarda üç yıldır.
6. Denetim süresinde kasıtlı suç işleyen kişi yeni suç için de HAGB alabilir.
7. HAGB kararına karşı artık itiraz değil istinaf yoluna gidilir.
8. İşkence ve kamu görevlisinin kötü muamele suçlarında HAGB verilemez.
Bölüm 10 — Videolu anlatım
Konuyu anlattığımız videolar
Kapağa dokunduğunuzda video bu sayfada açılır. Tüm videolar için Videolarım sayfasına bakabilirsiniz.
HAGB İptal Edildi, Şimdi Ne Olacak? 30 Eylül 2026 ve Sonrası
Uyuşturucu Kullanma Suçunda HAGB Verilir mi?
Cinsel Suçlarda Adli Sicil ve Güvenlik Soruşturmasına Etkisi
Ceza Mahkemesi Kararı Ne Zaman Sabıka Kaydında Görülür?
Uyuşturucu Kullanma Suçunda Sabıka Kaydı Oluşur mu?
Uyuşturucu Kullanma Suçu Memuriyete Engel midir?
Hakkımda İddianame Düzenlenmesi Ceza Alacağım Anlamına mı Gelir?
Her Suç İddiası Tutuklama Gerektirir mi?
Bölüm 11 — Sözlük
Dosyada karşınıza çıkacak kavramlar
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: kurulan mahkûmiyet hükmünün açıklanmayıp beş yıllık (çocukta üç) denetim süresine bağlanması; hüküm müsadere dışında hukuki sonuç doğurmaz.
Artırım ve indirimlerden sonra hükümde kurulan ceza; HAGB eşiği (iki yıl) bu cezaya göre belirlenir, suçun soyut cezasına göre değil.
HAGB’yi kapatan önceki kesinleşmiş mahkûmiyet; taksirli suçtan mahkûmiyet engel değildir, silinmiş kaydın etkisi içtihatta tartışmalıdır.
Mahkemenin kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurarak vardığı takdiri kanaat; gerekçeli olmak zorundadır.
Mağdurun ya da kamunun uğradığı maddi zararın aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle tamamen giderilmesi; derhâl mümkün değilse aylık taksit.
Kesinleşmeden itibaren beş yıl (çocukta üç yıl); dava zamanaşımı durur, bir yıla kadar yükümlülük yüklenebilir, kasıtlı suçtan ikinci HAGB verilemez.
HAGB’de bir yıla kadar verilebilen meslek eğitimi, çalışma ya da belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler; denetimli serbestlik müdürlüğü izler.
Denetim süresinin kasıtlı suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak tamamlanması üzerine hükmün ortadan kaldırılması ve davanın düşmesi; kayıt silinir.
Denetim süresinde kasıtlı suç ya da yükümlülük ihlali üzerine geri bırakılan hükmün açıklanması; ihlalde yarıya kadar infaz etmeme, erteleme ya da çevirme mümkündür.
Denetim süresi içinde kasıtlı suç işleyen kişi hakkında yeni suçtan bir daha HAGB verilememesi (231/8 son cümle).
1 Haziran 2024’ten itibaren HAGB kararlarına karşı açık kanun yolu; gerekçeli hükmün tebliğinden iki hafta, bölge adliye mahkemesi usul ve esası inceler.
Adli sicilden ayrı, kendine özgü kayıt sistemi; yalnız soruşturma ve kovuşturmayla bağlantılı olarak hâkim, mahkeme ve savcıya açılır.
İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB’nin uygulanmaması; Anayasa Mahkemesi’nin cezasızlık gerekçesinin sonucu.
İki yıl ya da daha az (18 altı ve 65 üstü üç yıl) hapis cezasının infazının bir ila üç yıllık denetime bağlanması; kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis mahkûmiyeti engeldir, ceza infaz edilmiş sayılır.
Bir yıl ve altındaki kısa süreli hapsin adli paraya ya da başka yaptırıma çevrilmesi; otuz gün ve altında zorunlu; HAGB ile birlikte uygulanmaz.
Suçta kullanılan ya da suçtan elde edilen eşya ve kazancın mülkiyetinin devlete geçmesi; HAGB’de hükmün sonuç doğurmamasının tek istisnası.
Bölüm 12 — Okuma listesi
HAGB, erteleme ve adli sicil üzerine yazılarımız
Bu alandaki yazılarımız ve komşu konulara ilişkin seçilmiş başlıklar aşağıda. Tamamı için 12. Yargı Paketi ve HAGB yazısına ve Makaleler dizinine bakabilirsiniz.
Bölüm 13 — Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık (çocuklarda üç yıllık) denetim süresine bağlamasıdır (CMK 231). Sonuç ceza iki yıl ya da daha az hapis veya adli para cezası olmalı; kişi daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı; mahkeme kişilik ve tutumu değerlendirerek yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varmalı; mağdurun ya da kamunun zararı tamamen giderilmiş olmalıdır (derhâl giderilemiyorsa aylık taksit kabul edilebilir). Şartlar sağlansa da karar mahkemenin takdirindedir ve gerekçeli olmak zorundadır.
Kaldırılmadı. Anayasa Mahkemesi CMK 231/5-14’ü 2023’te iptal etti (yürürlük 1 Ağustos 2024); 8. Yargı Paketi (7499 s.K.) kurumu 1 Haziran 2024’ten geçerli yeniden düzenledi: sanığın kabulü kaldırıldı, itiraz yerine istinaf yolu açıldı, müsadereye açıklık getirildi. Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025’te yeni hükümleri de iptal etti (yürürlük 30 Eylül 2026); 12. Yargı Paketi (7589 s.K., 31 Temmuz 2026) kurumu bu tarihten önce yeniden yazdı: işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz, istinaf ve belirli hâllerde temyiz yolu korundu, eşik ve şartlar aynı kaldı. Daha önce verilmiş HAGB kararları geçerliliğini korur.
1 Haziran 2024’ten itibaren verilen kararlarda sanığın kabulü aranmaz; mahkeme şartlar varsa HAGB’ye kendiliğinden karar verebilir. HAGB istemeyen sanık (beraat beklentisi, meslek ya da disiplin etkisi), gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurarak hükmün esastan incelenmesini ister; bölge adliye mahkemesi usul ve esası birlikte inceler. Bu tarihten önce verilen kararlarda kabul şartı ve itiraz yolu uygulanmıştı.
Adli sicile işlemez; kendine özgü bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak hâkim, mahkeme ve savcı tarafından istenebilir (231/13). Mahkûmiyet hükmü sayılmadığından 657 sayılı Kanun 48/A-5’teki ‘mahkûm olmamak’ şartını kural olarak ihlal etmez; Danıştay içtihadı bu yöndedir. Ancak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile kurum disiplin mevzuatı suçun niteliğine göre ayrı değerlendirme yapabilir; disiplin cezası ceza kararından bağımsızdır. Düşme kararıyla kayıt silinir.
Yetişkinlerde beş, fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış çocuklarda üç yıldır; kararın kesinleşmesinden itibaren işler ve bu sürede dava zamanaşımı durur (231/8). Mahkeme bir yıldan fazla olmamak üzere meslek ya da sanat eğitimi, ücret karşılığı çalıştırılma ya da belirli yerlere gitmekten yasaklanma gibi yükümlülük yükleyebilir; yükümlülük yüklenmemiş de olabilir. Zarar taksitle gideriliyorsa taksitler yükümlülüktür. Denetimli serbestlik müdürlüğü yükümlülükleri izler.
Kasıtlı yeni bir suç işlenirse açıklanması geri bırakılan hüküm açıklanır (231/11); uygulamada açıklama yeni suçtan mahkûmiyetin kesinleşmesi üzerine yapılır, yeni suçun denetim süresi içinde işlenmiş olması yeterlidir. Yeni suç için ikinci kez HAGB verilemez (231/8); iki ceza birden infaz edilir. Yeni suçtan beraat ya da düşme hâlinde eski hüküm açıklanmaz. Taksirli suçlar (örneğin trafik kazası) ve kabahatler hükmün açıklanmasına yol açmaz. Açıklanan hükme karşı kanun yolu açıktır.
Yükümlülüklere aykırı davranılması hükmün açıklanması sebebidir; ancak kanun, yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendiren mahkemeye üç esneklik tanır: cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine, hapis cezasının ertelenmesine ya da koşulları varsa seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (231/11). İhlalin isteyerek olmadığı (hastalık, iş kaybı, tebligat eksikliği) belgelenmelidir.
HAGB hükmü açıklamaz; beş yıl temiz geçerse dava düşer, mahkûmiyet hiç olmamış sayılır. Erteleme (TCK 51) açıklanan iki yıl ya da altındaki hapis cezasının infazını bir ila üç yıllık denetime bağlar; süre iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır ve mahkûmiyet sicilde kalır; kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis mahkûmiyeti engeldir, 18 altı ve 65 üstü için eşik üç yıldır. Seçenek yaptırım (TCK 50) bir yıl ve altındaki hapsi adli paraya ya da başka yaptırıma çevirir; otuz gün ve altında zorunludur. HAGB verilen hükümde erteleme ve çevirme yapılamaz (231/7); tercih hükümden önce belirlenir.
12. Yargı Paketiyle eklenen 231/14 uyarınca işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda HAGB uygulanmaz. Bunun dışında kanun suç türüne göre yasak koymaz; sınır sonuç cezadır. Uyuşturucu kullanma (TCK 191) kendi erteleme rejimine tabidir ve HAGB ancak ondan sonraki aşamada gündeme gelir; uzlaştırmaya tabi suçlarda önce uzlaştırma denenir. Alt sınırı iki yılın üstündeki suçlarda bile indirimlerle sonuç ceza eşiğin altına inebilir.
Kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet HAGB’yi kapatır (231/6-a); cezanın süresi ya da türü önemli değildir, adli para cezası da mahkûmiyettir. Taksirli suçtan mahkûmiyet engel değildir. Adli sicilden silinmiş kasıtlı mahkûmiyetin etkisi içtihatta tartışmalıdır; uygulamada silinmiş kayıtların engel sayılmadığı kararlar vardır. Daha önce HAGB alıp denetim süresini temiz bitirmiş kişi yeni bir suçta HAGB alabilir; denetim süresi içinde kasıtlı suç işlemişse alamaz.
1 Haziran 2024’ten itibaren verilen kararlara karşı istinaf yolu açıktır; süre gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273). Bölge adliye mahkemesi kararı usul ve esas yönünden inceler; bölge adliye mahkemesi kararı için CMK 286 uygulanır, ilk derece sıfatıyla verilen HAGB kararlarında temyiz yolu açıktır (231/12). Savcı ve katılan da başvurabilir. Süre geçerse karar kesinleşir ve denetim süresi işlemeye başlar. 1 Haziran 2024’ten önceki kararlar itiraza tabidir.
Hayır. Seçimleriniz ve girdiğiniz tarih yalnızca tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. WhatsApp özeti düğmesi yalnızca seçtiğiniz başlıkları içeren bir metin hazırlar; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Dosya numarası, kimlik bilgisi ya da isnat ayrıntısı yazmadan görüşme talep edebilirsiniz.
Av. Burakhan Çalışkan
HAGB savunması hükümden önce kurulur
İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisimizde ceza hukuku alanında çalışıyoruz. Hükümden önce zarar giderme ve indirim stratejisi, HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım tercihi, HAGB kararına karşı istinaf, denetim süresinde açılan yeni soruşturmalar, hükmün açıklanması aşaması ve HAGB’nin memuriyet, sicil ve disiplin etkisi konularında çalışıyoruz. Yaklaşımımız her dosyada aynıdır: yargıç değil avukatız; yargılamaz, savunuruz.
Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır. İddianameyi ya da kararı, sabıka durumunuzu ve zarar giderme imkânınızı aktarmanız ilk değerlendirme için yeterlidir; istinaf süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır.
Ofis
Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal / İstanbul
Telefon: 0 506 976 23 55
E-posta: av.burakhancaliskan@gmail.com
Hukuki sorumluluk reddi. Bu sayfa ve üzerindeki etkileşimli araçlar yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz, sonuç öngörmez ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Her dosya kendi somut delilleri ve koşulları içinde ayrı değerlendirilir. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebilir; HAGB 2024-2026 arasında üç kez yeniden düzenlenmiştir. Somut bir durum için bir avukata danışılması önerilir.
Bu sayfa hiçbir fiili meşrulaştırmaz; HAGB’yi cezasızlık aracı olarak sunmaz ve denetim yükümlülüğünden kaçınma ya da kaydı gizleme konusunda hiçbir yönlendirme içermez. 2024-2026 değişiklikleri için 12. Yargı Paketi ve HAGB yazımıza, seçenek yaptırımlar için TCK 50 yazımıza bakabilirsiniz.
© Av. Burakhan Çalışkan · burakhancaliskan.av.tr · Son güncelleme: 2 Ekim 2026