
Etkileşimli rehber · Ceza usulü
İstinaf ve Temyiz (CMK 272-308): Süreler, Sınırlar, Dilekçe ve Yargıtay Süreci
Ceza mahkemesinin kararı son söz değildir; ama kanun yolu kapısı dar ve süreli bir kapıdır. İstinaf da temyiz de gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde, hükmü veren mahkemeye verilen dilekçeyle yapılır; süre tutum dilekçesi dönemi kapanmıştır. Hapisten çevrilenler hariç on beş bin liraya kadar adli para cezası istinafa, beş yıl ve altındaki hapis cezalarına ilişkin istinaf kararları ise kural olarak temyize kapalıdır; on beş yıl ve üzeri hapis başvuru olmasa da kendiliğinden incelenir. Yalnız sanık başvurmuşsa ceza ağırlaştırılamaz; temyiz dilekçesinde sebep gösterilmezse Yargıtay istemi reddeder; bozmadan sonra kurulan hüküm sınır aranmaksızın temyiz edilebilir. Bu sayfa; kararınıza hangi yolun açık olduğunu, hangi günün son gün olduğunu, dilekçenin neyi içermesi gerektiğini ve bozma, onama, direnme ve Ceza Genel Kurulu aşamalarında ne olacağını kendi dosyanız üzerinden görmeniz için hazırlandı.
Önce durumunuzu seçin
Bölüm 01 — Temel mantık
Kanun yolu nasıl okunur?
Üç soru vardır: bu karara hangi yol açık, son gün hangi gün, dilekçe neyi söylemeli? Birinci sorunun cevabı ceza miktarında ve suçun kanuni sınırında saklıdır; ikincisi gerekçeli hükmün tebliğ tarihinde; üçüncüsü ise istinafla temyiz arasındaki farkta: istinaf olayı da hukuku da yeniden görür, temyiz yalnız hukuku denetler ve sebep gösterilmemiş dilekçeyi reddeder. Sayfadaki her araç bu üç sorudan birine yanıt verir.
İstinaf: olay ve hukuk, iki hafta, 15.000 TL
İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı istinaf yoluna başvurulabilir; on beş yıl ve daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler başvuru olmasa da bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenir (272/1). Hapisten çevrilenler hariç on beş bin lira dâhil adli para cezasına mahkûmiyet, üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para gerektiren suçlardan beraat ve kanunda kesin yazılı hükümler istinafa kapalıdır (272/3). Süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; dilekçe hükmü veren mahkemeye verilir ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır (273/1). Savcı gerekçe göstermek ve lehe mi aleyhe mi başvurduğunu belirtmek zorundadır, sanık değildir (273/4-5). Başvuru hükmün kesinleşmesini önler (275); süresinde yapılmayan ya da hakkı olmayanın başvurusunu hükmü veren mahkeme reddeder, ret kararına karşı yedi gün içinde bölge adliye mahkemesinden karar istenir (276). Bölge adliye mahkemesi ön incelemeden (279) sonra dosya üzerinden esastan ret, düzelterek esastan ret, bozma ve gönderme ya da duruşma açarak yeniden hüküm verir (280); yalnız sanık lehine başvuruda ceza ağırlaştırılamaz (283).
Temyiz: yalnız hukuk, 5 yıl sınırı, sebep zorunlu
Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri temyiz edilebilir (286/1). Kapalı olanlar: beş yıl ve altı hapis ile her miktarda adli para cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi; beş yıl ve altı cezayı artırmayan istinaf kararları; hapisten çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar; üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlara ilişkin her türlü karar; yalnız adli para gerektiren suçlar; yalnız müsadereye ilişkin esastan ret; on yıla kadar hapis gerektiren suçlardan beraatın esastan reddi; düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbirine ilişkin benzer kararlar (286/2). Hakaret, 213-217, 217/A, 299, 300, 301, 314, 318, Terörle Mücadele Kanunu 6/2-4 ve 7/2, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu 28/1, 31, 32 suçlarında temyiz her hâlde açıktır (286/3). Süre tebliğden iki hafta (291/1); temyiz yalnız hukuka aykırılığa dayanır (288), dilekçe bozma sebebini göstermek zorundadır (294), göstermeyen istem reddedilir (298). Hukuka kesin aykırılık hâlleri dilekçede yazılmasa da gözetilir (289). On yıl ve üzeri hapiste Yargıtay duruşma açabilir, tutuklu sanık katılamaz (299).
Sonuç: onama, düzeltme, bozma, direnme, sonrası
Yargıtay hükmü onar, hukuka aykırılığı giderip onar (302) ya da sayılı hâllerde esasa hükmederek düzeltir (303); bozarsa dosya yeniden bakacak mahkemeye gider (304), bozma ortak sebepten yararlanan diğer sanıklara sirayet eder (306). Mahkeme ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorar (307/1); verilecek ceza öncekinden ağırsa sanık mutlaka dinlenir (307/2); bozmaya uyularak verilen hükme karşı sınır aranmaksızın yalnız temyiz yolu açıktır (307/3); mahkeme direnirse dosya kararına direnilen daireye, daire düzeltmezse Ceza Genel Kurulu’na gider, Genel Kurul bozmasına direnilemez (307/4); yalnız sanık ya da lehine başvuru varsa yeni hüküm öncekinden ağır olamaz (307/5). Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı daire kararlarına dosyanın tesliminden itibaren üç ay içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir (308, 7589 s.K. 31.7.2026); bölge adliye başsavcılığı kesin istinaf kararlarına otuz gün içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir (308/A). Kesinleşmeden sonra Anayasa Mahkemesi’ne otuz gün, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne dört ay içinde başvurulur; yeni delil, sahte belge, yalan tanıklık ve AİHM ihlali yargılamanın yenilenmesi sebebidir (311). Süre kusursuz kaçırıldıysa engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde eski hâle getirme istenir (40-42).
Bu sayfa hiçbir kararın sonucunu öngörmez; istinaf ve temyiz başvurusunun kabul edilip edilmeyeceğine yalnızca bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay karar verir. Araçlar kanundaki süre ve sınır kurallarını sizin girdiğiniz bilgilere uygular; resmî tatiller, tebligatın usulsüzlüğü ve özel kanunlardaki istisnalar dosya üzerinden ayrıca değerlendirilir.
Bölüm 02 — Etkileşimli
Hangi aşamadasınız?
Altı soruyu yanıtlayın; sayfa, sizin durumunuzda hangi yolun açık olduğunu, önce hangi adımın geldiğini ve hangi yazılarımızın işinize yarayacağını sıralasın. Hiçbir veri kaydedilmez, her şey tarayıcınızda kalır.
1. Kararı kim verdi?
2. Karar ne?
3. Hapis cezası ne kadar?
4. Kim başvurdu ya da başvuracak?
5. Gerekçeli karar tebliğ edildi mi?
6. Durumunuz?
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuç öngörmez ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her karar gerekçesi, dosyası ve tebligatı üzerinden ayrı okunur.
Bölüm 03 — Etkileşimli
Altı usul ekseni: başvuru nerede kırılır?
Kanun yolu dosyası altı eksende denetlenir; kabul edilebilirlik, süre, aleyhe değiştirme, dilekçe, karar türü ve kesinleşme sonrası aynı eksenlerde yürür. Kendi dosyanız için işaretleyin; araç hangi eksenlerin güvende, hangilerinin tartışmalı göründüğünü göstersin. Araç sonuç öngörmez; başvurunun kabulüne yalnızca bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay karar verir.
1. Yol açık mı: istinaf ve temyiz sınırları
Karar istinafa açık mı (272/3: hapisten çevrilenler hariç 15.000 TL dâhil adli para, 500 gün sınırı beraat); istinaf kararı temyize açık mı (286/2: 5 yıl ve altı hapis, 2 yıl üst sınırı, adli para); 286/3 istisna suçu mu?
Nasıl denetlenir?
İstinaf kapalı hükümler: hapisten çevrilenler hariç on beş bin lira dâhil adli para cezası, üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para gerektiren suçtan beraat, kanunda kesin yazılı hükümler (272/3). Temyiz kapalı istinaf kararları: beş yıl ve altı hapis ile her miktarda adli para cezasına ilişkin esastan ret; beş yıl ve altı cezayı artırmayan kararlar; hapisten çevrilen seçenek yaptırımlar; üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlara ilişkin her türlü karar; yalnız adli para gerektiren suçlar; yalnız müsadere; on yıla kadar hapis gerektiren suçlardan beraatın esastan reddi; düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri kararları (286/2). İstisna: hakaret, 213-217, 217/A, 299-301, 314, 318, TMK 6/2-4, 7/2, 2911 s.K. 28/1, 31, 32 (286/3). Bozmadan sonra kurulan hüküm sınır aranmaksızın temyiz edilebilir (307/3). Sınır, ilk derece mahkemesinin hükmettiği sonuç cezaya göre belirlenir; birden fazla suçta her hüküm ayrı değerlendirilir (286/2-ı).
2. Süre: tebliğ, iki hafta, son gün
Gerekçeli hüküm tebliğ edildi mi; iki haftalık süre hangi gün doluyor; hafta sonu ya da tatile denk geliyor mu; tutuklu sanık kurum müdürüne beyanda bulundu mu?
Nasıl denetlenir?
İstinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (273/1, 291/1; 7499 s.K.). Hafta ile belirlenen süre, tebligatın yapıldığı günün son haftada isim itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer; son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi iş günü biter (39). Hazır bulunan tarafa gerekçeli hüküm duruşmada açıklanmışsa süre o günden, gerekçe sonradan tebliğ edilmişse tebliğden işler. Tutuklu sanığın zabıt kâtibine ya da kurum müdürüne beyanı süreyi keser (263); yanlış mercie verilen dilekçe hak kaybı doğurmaz (264). Süre kusursuz kaçırıldıysa (usulsüz tebligat, kanun yolunun bildirilmemesi) engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde eski hâle getirme istenir ve başvuru aynı anda yapılır (40-42).
3. Kim başvurdu: aleyhe değiştirme yasağı
Başvuran yalnız sanık ya da müdafi mi; savcı aleyhe mi lehe mi başvurdu; katılan başvurdu mu; savcı lehe-aleyhe belirtmiş mi?
Nasıl denetlenir?
Yalnız sanık, müdafi, eş ya da yasal temsilci (262) ya da sanık lehine savcı başvurmuşsa bölge adliye mahkemesi ve bozmadan sonra yeniden bakan mahkeme öncekinden ağır ceza veremez (283, 307/5); yasak cezanın türü ve miktarıyla sınırlıdır, suçun niteliğinin değişmesi yasağa girmez. Savcı istinaf dilekçesinde gerekçe göstermek ve başvurunun lehe mi aleyhe mi olduğunu belirtmek zorundadır; belirtmezse başvuru sanık lehine sayılır (273/4-5). Savcı aleyhe başvurmuşsa ceza artırılabilir; katılan da aleyhe başvurabilir (260). Savcının başvurusu sonucuna bağlı değildir, lehe de sonuç doğurabilir (265). Müdafi, sanığın açık arzusuna aykırı olarak kanun yoluna başvuramaz; sanık lehine yapılmış başvurudan sanığın rızası olmadan vazgeçilemez (266).
4. Dilekçe: sebep, hukuki yön, kesin aykırılık
İstinaf dilekçesi eksik araştırmayı ve hukuka aykırılığı somut gösteriyor mu; temyiz dilekçesi bozma sebebini ve hukuki yönü belirtiyor mu (294); 289 kesin aykırılık hâlleri dosyada var mı?
Nasıl denetlenir?
Sanığın istinaf dilekçesinde gerekçe zorunlu değildir, ama bölge adliye mahkemesinin duruşma açıp açmaması ve inceleme kapsamı dilekçedeki somut itirazlara göre şekillenir. Temyizde ise temyiz eden, hükmün neden bozulmasını istediğini göstermek zorundadır ve sebep ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (294); sebep içermeyen dilekçeyi Yargıtay reddeder (298), yedi günlük ek gerekçe süresi 7499 ile kaldırılmıştır (295 mülga). Yargıtay yalnız dilekçede belirtilen hususları inceler (301); ancak mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, yasaklı hâkimin katılması, görev ve yetki aykırılığı, savcısız duruşma, açıklık ihlali, gerekçesizlik, savunma hakkının kısıtlanması ve hukuka aykırı delile dayanma dilekçede yazılmasa da kesin aykırılık sayılır (289). Delil değerlendirmesine itiraz istinaf konusudur; temyizde ‘olay böyle olmadı’ savunması değil, ‘bu delille bu sonuç kurulamaz, gerekçe yok, hukuka aykırı delil’ savunması yapılır.
5. Karar türü: ret, düzeltme, bozma, direnme
Bölge adliye mahkemesi esastan mı reddetti, düzelterek mi, bozup gönderdi mi, duruşma açıp yeni hüküm mü kurdu; Yargıtay onadı mı, düzelterek onadı mı, bozdu mu; mahkeme uydu mu direndi mi?
Nasıl denetlenir?
Bölge adliye mahkemesi dosya üzerinden istinaf başvurusunu esastan reddeder (280/1-a), sayılı hâllerde hükmü düzelterek esastan reddeder (280/1-b, c, d), hukuka kesin aykırılıkta ya da soruşturma şartı eksikliğinde hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderir (280/1-e, f), diğer hâllerde duruşma açar ve başvuruyu reddeder ya da hükmü kaldırıp yeniden hüküm kurar (280/1-g, 280/2); bozma kararları temyiz edilemez (286/1), bölge adliye mahkemesi kararlarına direnilemez (284). Yargıtay onar, hukuka aykırılığı giderip onar (302) ya da sayılı hâllerde esasa hükmeder (303: beraat ya da düşme gerekiyorsa, madde numarası yanlışsa, sonradan lehe kanun, yaş indirimi, hesap hatası, TCK 61 sırası, harç ve ücret); bozarsa mahkeme uyar ya da direnir (307/4). Direnme kararı kararına direnilen daireye gider, daire düzeltmezse Ceza Genel Kurulu karar verir; Genel Kurul bozmasına direnilemez.
6. Kesinleşme ve sonrası: infaz, 308, AYM, yenileme
Hüküm ne zaman kesinleşir; infaz ne zaman başlar; Başsavcılık itirazı (308, 308/A), Anayasa Mahkemesi (30 gün), AİHM (4 ay), yargılamanın yenilenmesi (311) süreleri takip ediliyor mu?
Nasıl denetlenir?
Süresinde yapılan istinaf ve temyiz hükmün kesinleşmesini önler (275, 293); kanun yolu kapalı ya da süre geçmişse hüküm kesinleşir, infaz savcılığı çağrı kâğıdı gönderir ve adli sicile işlenir. Yargıtay daire kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı dosyanın tesliminden itibaren üç ay içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir (308; 7589 s.K., yürürlükten sonra teslim edilen dosyalar); kesin istinaf kararlarına bölge adliye başsavcılığı otuz gün içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir (308/A). Kesinleşmeden sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru otuz gün (6216 s.K. m. 47/5), AİHM’e dört ay içinde yapılır. Sahte belge, yalan tanıklık, hâkimin kusuru, yeni olay ya da delil ve AİHM ihlali hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi sebebidir (311); infaz edilmiş olmak engel değildir (313), istem infazı kendiliğinden durdurmaz (312).
Her eksen için bir seçenek işaretleyin; sonuç kutusu buna göre güncellenir.
İlk eksen yolun açık olup olmadığını, ikinci eksen süreyi, üçüncü eksen aleyhe değiştirme yasağını, dördüncü eksen dilekçeyi, beşinci eksen karar türünü, altıncı eksen kesinleşme sonrasını denetler. En sık yapılan iki hata, “istinafa gittik, temyize de gideriz” varsayımı ve temyiz dilekçesini olay anlatımıyla doldurup hukuki sebep yazmamaktır.
Bölüm 04 — Etkileşimli
Beş aşama, beş ayrı kural
İstinaf dilekçesi ile temyiz dilekçesi, bölge adliye mahkemesinin esastan reddi ile Yargıtay’ın onaması, bozma ile direnme aynı kurallara tabi değildir. Birine dokunun.
İstinaf iki hafta içinde, gerekçe zorunlu olmadan ama somut itirazla yapılır ve olayı yeniden açar; temyiz iki hafta içinde, hukuki sebep gösterilerek yapılır ve yalnız hukuku denetler. Bölge adliye mahkemesi kararlarına direnilemez, Yargıtay bozmasına direnilebilir ama Ceza Genel Kurulu bozmasına direnilemez. Kapalı yol, geçmiş süre ve sebepsiz dilekçe başvuruyu esasa girilmeden bitirir; dosyada hangi aşamada hangi kararın hangi tarihte tebliğ edildiği ayrı ayrı denetlenir.
Bölüm 05 — Kontrol listesi
Karardan sonraki iki hafta
Bu liste hüküm tebliğ edilen sanık ve yakınları içindir. Kavramlar için İstinaf ne demek yazımıza, duruşmalı istinaf için istinafta duruşma açılır mı yazımıza bakın. Liste hukuki tavsiye değildir; her kararın tebliğ tarihi, cezası ve suç sınırı dosyadan ayrıca okunur.
Yapılması gerekenler
Yapılmaması gerekenler
0 / 10 madde işaretlendi
Bölüm 06 — Süreç haritası
Hükümden Ceza Genel Kurulu’na: altı aşama
Her aşamada ne olduğunu, kimin ne yaptığını ve süre notunu görmek için aşamalara dokunun.
Bölüm 07 — Etkileşimli araç
Kanun yolu süre ve sınır aracı
Kararı veren merciyi, hüküm türünü, cezayı ve suçun kanuni sınırını girin; isterseniz gerekçeli kararın tebliğ tarihini ekleyin. Araç istinaf ve temyiz yolunun açık olup olmadığını, iki haftalık sürenin son gününü, aleyhe değiştirme yasağını ve kesinleşme sonrası yolları göstersin. Bu bir sonuç öngörüsü değildir; başvurunun kabulüne yalnızca bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay karar verir.
| Dayanak | Konu | Kural |
|---|---|---|
| CMK 272/1 | İstinaf · re’sen | İlk derece hükümleri istinaf edilebilir · 15 yıl ve üzeri hapis başvuru olmasa da incelenir |
| CMK 272/3 (7499) | İstinafa kapalı | Hapisten çevrilenler hariç 15.000 TL dâhil adli para · üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para suçunda beraat · kesin yazılı hükümler |
| CMK 273/1 · 291/1 (7499) | Süre | Gerekçeli hükmün tebliğinden iki hafta · hükmü veren mahkemeye dilekçe ya da zabıt kâtibine beyan · süre tutum dilekçesi yok |
| CMK 39 | Süre hesabı | Hafta ile belirlenen süre tebliğ gününün karşılığı olan günün mesai bitiminde dolar · tatile rastlarsa ertesi iş günü |
| CMK 263 · 264 | Tutuklu · yanlış merci | Kurum müdürüne beyan süreyi keser · yanlış mercie dilekçe hak kaybı doğurmaz |
| CMK 273/4-5 · 283 · 307/5 | Savcı · aleyhe değiştirme | Savcı gerekçe ve yön belirtir, belirtmezse lehe · yalnız sanık lehine başvuruda ceza ağırlaştırılamaz |
| CMK 276 · 277 · 296 · 297 | Ret · cevap | Hükmü veren mahkemece ret, 7 gün içinde üst merciden karar istenir · karşı taraf 7 gün içinde cevap verir |
| CMK 279-280 | BAM kararları | Ön inceleme · esastan ret · düzelterek ret · bozma ve gönderme · duruşma açıp yeni hüküm · lehe karar diğer sanıklara |
| CMK 284 · 286/1 | BAM kararına yol | Direnilemez, itiraz edilemez · bozma kararları temyiz edilemez |
| CMK 286/2 | Temyize kapalı | 5 yıl ve altı hapis ile adli para: esastan ret · 5 yıl ve altını artırmayan karar · seçenek yaptırım · üst sınırı 2 yıla kadar suç · yalnız adli para suçu · yalnız müsadere · 10 yıla kadar suçta beraatın esastan reddi · düşme, CVYO, güvenlik tedbiri |
| CMK 286/3 (7188, 7418) | Her hâlde temyiz | Hakaret, 213-217, 217/A, 299-301, 314, 318 · TMK 6/2-4, 7/2 · 2911 s.K. 28/1, 31, 32 |
| CMK 288 · 289 · 294 · 298 · 301 | Temyiz sebebi | Yalnız hukuka aykırılık · dilekçe sebep göstermek zorunda, göstermezse ret · kesin aykırılık hâlleri re’sen · inceleme dilekçeyle sınırlı |
| CMK 299 | Temyizde duruşma | 10 yıl ve üzeri hapiste Yargıtay duruşma açabilir · tutuklu sanık katılma isteminde bulunamaz |
| CMK 302 · 303 · 304 · 306 | Yargıtay kararı | Onama · düzelterek onama (a-h) · bozma ve gönderme · lehe bozmanın sirayeti |
| CMK 307 | Bozma sonrası | Diyecekler · ağır cezada sanık dinlenir · uyma sonrası hüküm yalnız temyiz, sınır yok · direnme → daire → CGK · aleyhe değiştirme yasağı |
| CMK 308 (7589) · 308/A | Başsavcılık itirazı | Yargıtay C. Başsavcısı: dosyanın tesliminden 3 ay, sanık lehine süresiz · BAM C. Başsavcılığı: 30 gün, sanık lehine süresiz |
| 6216 s.K. 47/5 · AİHS 35 | AYM · AİHM | Bireysel başvuru 30 gün · AİHM 4 ay (kesinleşmenin öğrenilmesinden) |
| CMK 40-42 · 311-323 | Eski hâle getirme · yenileme | Kusursuz süre kaçırma: engelin kalkmasından 7 gün · altı yenileme sebebi, infaz engel değil, istem infazı durdurmaz |
Araç, girdiğiniz bilgileri kanundaki süre ve sınır kurallarıyla karşılaştırır; başvurunun kabul edilip edilmeyeceğine yalnızca bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay karar verir. Son gün hesabında resmî ve dinî bayramlar dikkate alınmaz, yalnız hafta sonu ertelenir; adli tatil ceza işlerinde süreleri durdurmaz. Birden fazla suçta her hüküm için ayrı hesap yapılır; özel kanunlardaki kesinlik hükümleri, çocuklara özgü usul ve askerî ceza yargısı araçta yoktur.
Bölüm 08 — Sık karşılaşılan senaryolar
Hangi senaryodasınız?
Uygulamada kanun yolu dosyaları altı kalıptan birine benzer. Her kalıpta açık olan yol, işleyen süre ve en sık yapılan hata farklıdır.
Tipik görünüm
İlk derece dört yıl iki ay hapis verdi, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti; sanık Yargıtay’a gitmek istiyor.
Kanun ne der
Beş yıl ve altı hapis cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi kararları temyiz edilemez (286/2-a); suç 286/3 listesinde değilse karar bölge adliye mahkemesinde kesinleşir, infaz savcılığı çağrı gönderir. Kalan yollar: bölge adliye başsavcılığından 308/A itirazı talebi (otuz gün, sanık lehine süresiz), Anayasa Mahkemesi’ne otuz gün içinde bireysel başvuru (adil yargılanma, gerekçe hakkı), infazın ertelenmesi (5275 m. 17) ve ileride yargılamanın yenilenmesi sebebi (311) çıkarsa yenileme. Temyiz dilekçesi verilirse hükmü veren mahkeme ya da Yargıtay istemi reddeder (296, 298).
Tuzak
İstinaf dilekçesini ‘nasılsa temyiz var’ diye yüzeysel yazmak; beş yıl ve altındaki cezalarda istinaf tek ve son esas incelemesidir.
Tipik görünüm
Hakaret ya da basit tehditten doğrudan on iki bin lira adli para cezası verildi; sanık istinaf etmek istiyor.
Kanun ne der
Hapisten çevrilenler hariç on beş bin lira dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri istinafa kapalıdır (272/3-a; 7499 ile 3.000 TL’den 15.000 TL’ye çıkarıldı, 1.6.2024). Hüküm ilk derece mahkemesinde kesinleşir. Ancak hapis cezasından çevrilen adli para cezası miktarı ne olursa olsun istinaf edilebilir; dilekçede cezanın hapisten çevrilip çevrilmediği hükümden kontrol edilir. Hakaret suçunda 286/3 istisnası temyiz içindir, istinaf sınırını açmaz. Kesin hükme karşı Anayasa Mahkemesi’ne otuz gün içinde bireysel başvuru ve kanun yararına bozma (309) talebi düşünülür.
Tuzak
Hapisten çevrilen adli para cezasını doğrudan adli para sanıp başvurmamak; çevrilen ceza sınırdan bağımsız istinaf edilebilir.
Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi? Seçenek Yaptırımlar (TCK 50) →
Tipik görünüm
Uyuşturucu ticaretinden yedi yıl altı ay hapis verildi; sanık istinaf etti, bölge adliye mahkemesi esastan reddetti.
Kanun ne der
Beş yıldan fazla hapis cezasına ilişkin esastan ret kararı temyiz edilebilir (286/2-a sınırı aşılmıştır); süre bölge adliye mahkemesi kararının gerekçeli tebliğinden itibaren iki haftadır (291/1). Temyiz dilekçesi hukuki sebep göstermek zorundadır (294): etkin pişmanlık (TCK 192) uygulanmaması, suç vasfı (188/3 yerine 191), hukuka aykırı arama ve 134 ihlali (289/1-i), gerekçesizlik (289/1-g), TCK 62 ve 61 sırası. On yıl ve üzeri olmadığından duruşma istenemez (299). Yalnız sanık temyiz etmişse Yargıtay bozsa da yeni ceza ağırlaşamaz (307/5); savcı aleyhe temyiz etmişse yasak işlemez. Onamada 308 itirazı (üç ay, sanık lehine süresiz) ve Anayasa Mahkemesi otuz gün.
Tuzak
Temyiz dilekçesinde ‘ticaret değil kullanım’ olayını anlatıp hukuki sebebi (suç vasfı, delil, gerekçe) madde atfıyla yazmamak.
Tipik görünüm
Sanık iki yıl altı ay aldı, hem sanık hem savcı ‘eksik ceza’ gerekçesiyle istinaf etti; bölge adliye mahkemesi duruşma açıp cezayı dört yıla çıkardı.
Kanun ne der
Savcı aleyhe başvurmuşsa aleyhe değiştirme yasağı işlemez (283); bölge adliye mahkemesi duruşma açarak hükmü kaldırıp yeniden hüküm kurabilir (280/1-g, 280/2). Yeni ceza dört yıl olduğundan ve ilk derece cezası beş yılın altında olduğundan ‘beş yıl ve altı cezayı artırmayan’ istisnası (286/2-b) uygulanmaz; cezayı artıran karar temyiz edilebilir, 286/2’nin diğer bentleri (iki yıl üst sınırı, adli para suçu) ayrıca denetlenir. Savcının istinaf dilekçesinde gerekçe ve aleyhe yön açıkça yazılı olmalıdır (273/4-5); yazılı değilse başvuru lehe sayılır ve artırım hukuka aykırı hâle gelir, bu temyiz sebebidir. Duruşmalı istinafta sanığın dinlenmesi ve savunma hakkı (281-282) denetlenir.
Tuzak
Savcı istinafının yönünü ve gerekçesini dosyadan kontrol etmemek; yön belirtilmemiş savcı istinafı sanık lehine sayılır.
İstinafta Duruşma Açılır mı? Duruşmalı İstinaf Nasıl İşler? →
Tipik görünüm
Gerekçeli karar eski adrese tebliğ edildi, sanık kararı infaz çağrısıyla öğrendi; iki hafta çoktan geçmiş.
Kanun ne der
Kusuru olmaksızın süreyi geçiren kişi eski hâle getirme isteyebilir; kanun yolu hakkının bildirilmemesi kusursuzluk karinesidir (40). Dilekçe engelin kalkmasından, yani karardan fiilen haberdar olunmasından itibaren yedi gün içinde, süreye uyulsaydı işlemi yapacak mahkemeye verilir ve istinaf ya da temyiz başvurusu aynı anda yapılır (41); istem infazı durdurmaz, ayrıca infazın durdurulması talep edilir (42). Tebligat Kanunu’na göre adres değişikliği bildirilmemişse tebligat usulüne uygun sayılabilir; dilekçede usulsüzlüğün hangi yönden olduğu (muhatap, adres, mernis, ilan) belgeyle gösterilir. Tutuklu sanıkta kurum müdürüne beyan süreyi keser (263).
Tuzak
‘Nasılsa geçti’ diyerek yedi günlük eski hâle getirme süresini de kaçırmak; haberdar olunan gün takvime yazılır.
Tipik görünüm
Yargıtay beraat yönünde bozdu, ilk derece mahkemesi önceki mahkûmiyet hükmünde direndi; dosya nereye gider?
Kanun ne der
Direnme kararı kararına direnilen Yargıtay dairesine gönderilir; daire direnmeyi yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse dosyayı Ceza Genel Kurulu’na gönderir, Genel Kurul kararına direnilemez (307/4). Bozmadan sonra mahkeme ilgililere diyeceklerini sorar (307/1); direnme ya da uyma kararı bu beyanlardan sonra verilir. Mahkeme uysaydı yeni hüküm sınır aranmaksızın yalnız temyiz edilebilirdi (307/3). Yalnız sanık temyiz etmişse yeni hüküm öncekinden ağır olamaz (307/5). Ceza Genel Kurulu bozmayı onaylarsa mahkeme uymak zorundadır; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı daire kararına dosyanın tesliminden itibaren üç ay içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir (308; 7589).
Tuzak
Direnme aşamasında savunma sunmamak; Ceza Genel Kurulu aşaması dosyanın son esas tartışmasıdır.
Direnme Kararı Nedir? Bozmaya Uymayan Mahkeme Ne Yapar? (CMK 307) →
Bölüm 09 — Doğru mu, yanlış mı?
En çok yanlış bilinen sekiz cümle
Kanun yolu danışmalarında en sık duyduğumuz varsayımlar. Yanıtlayın, gerekçesini görün.
1. Ceza davasında istinaf süresi yedi gündür.
2. Gerekçeli karar gelmeden süre tutum dilekçesi vermek gerekir.
3. Beş yıl hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi kararı temyiz edilemez.
4. Yalnız sanık istinaf etmişse bölge adliye mahkemesi cezayı artıramaz.
5. Temyiz dilekçesinde sebep göstermeye gerek yoktur, Yargıtay her şeyi kendiliğinden inceler.
6. Yargıtay bozduktan sonra mahkeme önceki kararında direnemez.
7. Süresinde yapılan istinaf başvurusu hükmün kesinleşmesini ve infazı önler.
8. On beş yıl ve üzeri hapis cezaları sanık başvurmasa bile istinafta incelenir.
Bölüm 10 — Videolu anlatım
Konuyu anlattığımız videolar
Kapağa dokunduğunuzda video bu sayfada açılır. Tüm videolar için Videolarım sayfasına bakabilirsiniz.


Ceza Mütalaası Açıklayan Savcı Beraat Kararını İstinaf Etmek Zorunda mı?

Savcı Ceza İsterse Mahkeme Beraat Kararı Verebilir mi?

Ceza Mahkemesi Kararı Ne Zaman Sabıka Kaydında Görülür?

Hâkim Neye Göre Karar Verir?

Ceza Davasında En Çok Yapılan 10 Hata

Ceza Davalarında Çelişkili Beyanlar Nasıl Değerlendirilir?

Ceza Davasında En Sık Yapılan Savunma Hataları
Bölüm 11 — Sözlük
Dosyada karşınıza çıkacak kavramlar
İlk derece hükmünün bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesi; duruşma açılabilir, delil toplanabilir, yeni hüküm kurulabilir.
Bölge adliye mahkemesi kararının Yargıtay’ca yalnız hukuka uygunluk yönünden denetlenmesi; olay yeniden değerlendirilmez, sebep gösterilmesi zorunludur.
İki haftalık istinaf ve temyiz süresinin başlangıcı (273/1, 291/1); tefhimden başlayan eski süre 7499 ile kaldırıldı.
Gerekçe gelmeden süreyi korumak için verilen eski uygulama dilekçesi; süre tebliğden işlediği için artık gerekmez.
On beş yıl ve üzeri hapis cezalarının başvuru olmasa da bölge adliye mahkemesince incelenmesi.
Hapisten çevrilenler hariç 15.000 TL dâhil adli para cezası ve 500 gün sınırındaki beraat hükümlerinin istinafa kapalı olması.
Bölge adliye mahkemesinin hükümde hukuka aykırılık bulmayıp başvuruyu reddetmesi; beş yıl ve altı cezada temyizi kapatır.
Ek araştırma gerektirmeyen aykırılığın düzeltilip başvurunun reddi; temyiz bakımından esastan ret gibi değerlendirilir.
Yalnız sanık ya da lehine başvuru varsa yeni hükmün öncekinden ağır olamaması; cezanın tür ve miktarıyla sınırlıdır.
Beş yıl ve altı hapis ile adli para cezasına ilişkin esastan ret, artırmayan karar, iki yıl üst sınırlı suç gibi temyize kapalı istinaf kararları.
Hakaret, 213-217, 217/A, 299-301, 314, 318, TMK 6/2-4 ve 7/2, 2911 s.K. 28/1, 31, 32 suçlarında temyizin her hâlde açık olması.
Dilekçede yazılmasa da gözetilen dokuz hâl: teşekkül, yasaklı hâkim, görev-yetki, savcısız duruşma, açıklık, gerekçesizlik, savunma hakkı, hukuka aykırı delil.
Yargıtay’ın sayılı hâllerde aykırılığı kendisi düzeltip hükmü onaması; beraat, madde numarası, lehe kanun, yaş, hesap hatası, TCK 61, harç.
Bozmaya uymayan mahkemenin önceki hükmünde ısrarı; dosya daireye, oradan Ceza Genel Kurulu’na gider; Genel Kurul bozmasına direnilemez.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının daire kararlarına üç ay (7589), bölge adliye başsavcılığının kesin istinaf kararlarına otuz gün içinde itirazı; sanık lehine süresiz.
Kusursuz kaçırılan sürenin, engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde dilekçeyle geri alınması; kanun yolu bildirilmemişse kusursuzluk karinesi.
Bölüm 12 — Okuma listesi
İstinaf, temyiz ve kanun yolları üzerine yazılarımız
Bu alandaki yazılarımız ve komşu konulara ilişkin seçilmiş başlıklar aşağıda. Tamamı için İstinaf Ne Demek yazısına ve Makaleler dizinine bakabilirsiniz.
Bölüm 13 — Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
Her ikisi de hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK 273/1, 291/1; 7499 sayılı Kanun, 2024). Hazır bulunan tarafa gerekçeli hüküm duruşmada açıklanmışsa süre o günden işler. Hafta ile belirlenen süre, tebliğ gününün iki hafta sonraki karşılığı olan günün mesai bitiminde dolar; son gün tatile rastlarsa süre ertesi iş günü biter (39). Dilekçe hükmü veren mahkemeye verilir ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır; tutuklu sanık ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunabilir ve süre kesilmiş sayılır (263).
Hayır. Süre tutum dilekçesi, sürenin tefhimden işlediği ve yedi gün olduğu dönemin uygulamasıydı. Anayasa Mahkemesi tefhimden işleyen süreyi mahkemeye erişim hakkına aykırı bularak iptal etti (E. 2022/144, K. 2023/137, 26.7.2023); 7499 sayılı Kanun süreyi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta olarak düzenledi. Gerekçeli hükmü aldıktan sonra tek bir gerekçeli dilekçe yeterlidir.
Hapis cezasından çevrilenler hariç on beş bin lira dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri, üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümleri ve kanunlarda kesin olduğu yazılı hükümler (272/3). Sınır 7499 ile üç bin liradan on beş bin liraya çıkarıldı (1.6.2024). Hapisten çevrilen adli para cezası miktarı ne olursa olsun istinaf edilebilir; on beş yıl ve üzeri hapis başvuru olmasa da re’sen incelenir (272/1).
Beş yıl veya daha az hapis cezaları ile her miktarda adli para cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi; beş yıl ve altı hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları; hapisten çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar; üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlara ilişkin her türlü karar; adli para cezasını gerektiren suçlarda verilen kararlar; yalnız müsadereye ilişkin esastan ret; on yıl veya daha az hapis gerektiren suçlardan beraat kararlarına ilişkin esastan ret; düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbirine ilişkin kararlar; bu sınırlar içinde kalan birden fazla kararı içeren kararlar (286/2). Bozma kararları da temyiz edilemez (286/1). Hakaret, 213-217, 217/A, 299-301, 314, 318, TMK 6/2-4 ve 7/2, 2911 s.K. 28/1, 31, 32 suçlarında temyiz her hâlde açıktır (286/3); bozmadan sonra kurulan hüküm sınır aranmaksızın temyiz edilebilir (307/3).
Hayır. İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenmiş cezadan daha ağır olamaz (283); temyiz ve bozma sonrası için aynı kural 307/5’te yer alır. Yasak cezanın türü ve miktarıyla sınırlıdır; suçun niteliği değişebilir. Savcı ya da katılan sanık aleyhine başvurmuşsa yasak işlemez; savcı dilekçesinde lehe mi aleyhe mi başvurduğunu belirtmezse başvuru sanık lehine sayılır (273/5).
Temyiz eden, hükmün neden bozulmasını istediğini göstermek zorundadır ve sebep yalnız hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (288, 294); sebep göstermeyen dilekçeyi Yargıtay reddeder (298), yedi günlük ek gerekçe süresi 7499 ile kaldırıldı (295 mülga). Doğru dil: gerekçesizlik (230, 289/1-g), hukuka aykırı delile dayanma (289/1-i), savunma hakkının kısıtlanması (289/1-h), suç vasfında hata, TCK 61 sırası ve 62 indirimi, lehe kanun, zamanaşımı, uzlaştırma yapılmaması. Olay anlatımı ve delil tartışması istinaf dilekçesinin konusudur. Yargıtay yalnız dilekçede belirtilen hususları inceler, 289’daki kesin aykırılık hâllerini re’sen gözetir (301).
Ön incelemeden (279) sonra dosya üzerinden istinaf başvurusunun esastan reddine (280/1-a), sayılı hâllerde hükmü düzelterek esastan reddine (280/1-b, c, d), hukuka kesin aykırılık ya da soruşturma şartı eksikliğinde hükmün bozulmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine (280/1-e, f) karar verir; bu hâllerden biri yoksa duruşma açar ve duruşma sonunda başvuruyu reddeder ya da hükmü kaldırıp yeniden hüküm kurar (280/1-g, 280/2). Sanık lehine karar, başvurmayan diğer sanıklara da uygulanır (280/3). Bölge adliye mahkemesi kararlarına direnilemez ve itiraz edilemez (284).
Dosya yeniden bakacak mahkemeye gönderilir (304); mahkeme ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorar (307/1), verilecek ceza öncekinden ağır olacaksa sanık mutlaka dinlenir (307/2). Mahkeme bozmaya uyarsa yeni hüküm kurar ve bu hükme karşı sınır aranmaksızın yalnız temyiz yolu açıktır (307/3). Direnirse dosya kararına direnilen daireye gider; daire kararını düzeltmezse Ceza Genel Kurulu karar verir ve Genel Kurul bozmasına direnilemez (307/4). Yalnız sanık ya da lehine başvuruda yeni hüküm öncekinden ağır olamaz (307/5). Sanık lehine bozma, aynı sebepten yararlanan başvurmamış sanıklara da sirayet eder (306).
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, daire kararlarına karşı re’sen ya da istem üzerine Ceza Genel Kurulu’na itiraz edebilir (308). 7589 sayılı Kanun (31.7.2026) süreyi otuz günden, dosyanın Başsavcılığa tesliminden itibaren üç aya çıkardı ve kapsamı yargı yeri belirlenmesi ile görevsizlik kararları dışındaki tüm daire kararlarına genişletti; sanık lehine itirazda süre aranmaz. Değişiklik yürürlükten sonra Başsavcılığa teslim edilen dosyalara uygulanır. Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı da kesin nitelikteki istinaf kararlarına otuz gün içinde, sanık lehine süresiz itiraz edebilir; daire düzeltmezse ceza daireleri başkanlar kurulu kesin karar verir (308/A).
Kusuru olmaksızın süreyi geçiren kişi eski hâle getirme isteyebilir; kanun yolu hakkının ve süresinin bildirilmemesi hâlinde kusursuz sayılır (40). Dilekçe engelin kalkmasından itibaren yedi gün içinde, süreye uyulsaydı işlemi yapacak mahkemeye verilir, kusursuzluk olguları belgelenir ve kanun yolu başvurusu aynı anda yapılır (41); istem infazı kendiliğinden durdurmaz (42). Usulsüz tebligat, hastane ve doğal afet tipik sebeplerdir. Süre kusurla kaçırılmışsa hüküm kesinleşir; kalan yollar Anayasa Mahkemesi’ne otuz gün içinde bireysel başvuru, 308 ve 308/A itirazı talebi, kanun yararına bozma (309) ve yargılamanın yenilenmesi (311) sebepleridir.
Süresinde istinaf ya da temyiz yapılmışsa hüküm kesinleşmez (275, 293). İstinaf kapalıysa ya da süre geçmişse ilk derece hükmü, temyiz kapalıysa bölge adliye mahkemesi kararı, Yargıtay onamışsa onama tarihinde hüküm kesinleşir; kesinleşme şerhi yazılır, adli sicile işlenir ve infaz savcılığı çağrı kâğıdı gönderir. Tutuklu sanıkta tutuklulukta geçen süre mahsup edilir (TCK 63); hükümlü koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabı için infaz rehberine bakabilir. Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru kesinleşmenin öğrenilmesinden itibaren otuz gün, AİHM’e dört ay içinde yapılır.
Hayır. Girdiğiniz seçenekler, ceza miktarı ve tarih yalnızca tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. WhatsApp özeti düğmesi yalnızca seçtiğiniz başlıkları içeren bir metin hazırlar; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Dosya numarası ve kimlik bilgisi yazmadan görüşme talep edebilirsiniz.
Av. Burakhan Çalışkan
Gerekçeli kararı birlikte okuyalım
İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisimizde ceza hukuku alanında çalışıyoruz. İstinaf ve temyiz dilekçeleri, duruşmalı istinaf, Yargıtay aşaması, bozma sonrası savunma ve direnme, Başsavcılık itirazı talepleri, Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu ve yargılamanın yenilenmesi dosyalarını yürütüyoruz. Yaklaşımımız her dosyada aynıdır: yargıç değil avukatız; yargılamaz, savunuruz.
Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır. Gerekçeli kararı, tebliğ tarihini ve varsa savcının başvurusunu aktarmanız ilk değerlendirme için yeterlidir; süre tebliğden itibaren iki haftadır.
Ofis
Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal / İstanbul
Telefon: 0 506 976 23 55
E-posta: av.burakhancaliskan@gmail.com
Hukuki sorumluluk reddi. Bu sayfa ve üzerindeki etkileşimli araçlar yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz, sonuç öngörmez ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Her karar gerekçesi, tebliğ tarihi ve dosyasıyla ayrı okunur; başvurunun kabulüne yalnızca bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay karar verir. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebilir; süre ve sınırlar için güncel kanun metni esastır.
Kavramlar için İstinaf Ne Demek yazımıza, bozma sonrası süreç için Direnme Kararı Nedir yazımıza bakabilirsiniz.
© Av. Burakhan Çalışkan · burakhancaliskan.av.tr · Son güncelleme: 2 Ekim 2026