Kısa cevap: Yeni delile dayanan yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur (CMK m. 318/1) ve dayandığı yasal nedenler ile delilleri içermek zorundadır (CMK m. 317/2). Delilin “yeni” sayılabilmesi için iki şey birlikte aranır: hükmü veren mahkemece değerlendirilmemiş olması ve yalnız başına ya da önceden sunulan delillerle birlikte beraati veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olması (CMK m. 311/1-e). Mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına duruşma yapılmaksızın karar verir; bu kararlara itiraz edilebilir.
Delilin kanunun aradığı yenilik ve sonuca etkililik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığı, dosyayla birlikte değerlendirilmelidir. Durumunuzu aktarabilirsiniz.
Kanun ne diyor?
“Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.”
Kaynak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, mevzuat.gov.tr — madde metni birebir aktarılmıştır.
Bu bent, yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında uygulamada en sık dayanılanıdır. Diğer bentler belirli olayların gerçekleşmesine bağlıyken (belgenin sahteliği, yalan tanıklık, hâkimin kusuru), bu bent daha geniş bir alan tanır. Ancak kanun karşılığında yüksek bir eşik koymuştur.
“Yeni delil” sayılmanın üç ölçütü
Kanun, yeni delilin yalnızca ortaya konmasını yeterli görmez. Delil, beraati veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olmalıdır. Dikkat edilmesi gereken ifade şudur: daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmü. Yani aynı maddenin sınırları içinde daha az ceza verilmesi değil, farklı ve daha hafif bir hükmün uygulanmasını gerektirmelidir. Aksi hâlde CMK m. 315/1’deki yasak devreye girer.
İstem dilekçesi nasıl hazırlanır?
Yasal neden gösterilmemiş veya deliller açıklanmamış istemler daha ilk aşamada reddediliyor. Elinizdeki belgeleri aktarabilirsiniz.
Süreç adım adım
Yeni delile dayanan başvuruda süreç
Reddedilme sebepleri
Kanun, istemin iki ayrı aşamada reddedilebileceğini öngörür ve sebepleri farklıdır.
Her iki ret kararına da itiraz edilebilir (CMK m. 319/3).
Sıkça sorulan sorular
Yeni delil bulundu, yargılamanın yenilenmesi nasıl istenir?
İstem, hükmü veren mahkemeye yazılı olarak sunulur (CMK m. 318/1) ve dayandığı yasal nedenler ile delilleri içermelidir (CMK m. 317/2). Yeni delile dayanılıyorsa CMK m. 311/1’in (e) bendine dayanıldığı açıkça belirtilmeli ve delilin neden beraati ya da daha hafif cezayı gerektirdiği gerekçelendirilmelidir.
Hangi delil “yeni delil” sayılır?
Hükmü veren mahkemece değerlendirilmemiş olan olay veya delillerdir. Ayrıca bunların yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındığında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanmasıyla mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olması aranır. Dosyada bulunup tartışılmış bir delil yeniden ileri sürülemez.
Dosyada olan ama tartışılmayan bir belge yeni delil sayılır mı?
Bu, somut olaya göre değerlendirilir. Belirleyici olan, delilin hükmü veren mahkemenin değerlendirmesine girip girmediğidir. Dosyaya sunulmuş ancak gerekçede hiç tartışılmamış bir belge bakımından bu tartışma açılabilir; ancak mahkemenin bilgisi dâhilinde olup değerlendirilmiş bir delil için yenilik koşulu gerçekleşmez.
Tanık sonradan ifadesini değiştirirse yeni delil olur mu?
Doğrudan yeni delil sayılmaz. Eğer iddia, tanığın yalan tanıklık yaptığı yönündeyse bu (b) bendi kapsamındadır ve CMK m. 316/1 gereği ancak bu fiilden dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü verilmişse kabul edilir. Buna karşılık tanığın daha önce bilinmeyen somut bir olguyu ilk kez açıklaması, (e) bendi kapsamında değerlendirilebilir.
İstem için süre var mı?
Yeni delile dayanan istem bakımından kanunda bir süre öngörülmemiştir; hüküm infaz edilmiş olsa dahi başvurulabilir (CMK m. 313/1). Süre sınırı yalnızca AİHM kararına dayanan hâlde vardır: kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl (CMK m. 311/1-f).
Dilekçede neler bulunmalı?
CMK m. 317/2 iki unsuru açıkça arar: yasal nedenler ve dayanılan deliller. Kanunda belirlenen şekilde yapılmamış, yasal hiçbir neden gösterilmemiş veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamış istemler kabule değer görülmeyerek reddedilir (CMK m. 319/1). Bu nedenle delilin yalnızca varlığını bildirmek yeterli değildir; açıklanması gerekir.
Mahkeme duruşma yapar mı?
Kabule değerlik aşamasında yapmaz: istemin kabule değer olup olmadığına duruşma yapılmaksızın karar verilir (CMK m. 318/3). Esas incelemesinde de iddialar yeterli derecede doğrulanmazsa istem duruşma yapılmaksızın reddedilir (m. 321/1). Duruşma, ancak mahkeme yargılamanın yenilenmesine karar verirse açılır (m. 321/2).
Reddedilirse itiraz edebilir miyim?
Evet. CMK m. 319/3, bu madde gereğince verilen kararlara itiraz edilebileceğini düzenler.
Başvuru infazı durdurur mu?
Kendiliğinden durdurmaz (CMK m. 312/1). Ancak mahkeme infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir. Bu nedenle dilekçede ayrıca talep edilmesi gerekir.
Deliller nasıl toplanır?
Mahkeme istemi yerinde bulursa, delillerin toplanması için bir naip hâkimi veya istinabe olunan mahkemeyi görevlendirebileceği gibi kendisi de yerine getirebilir (CMK m. 320/1). Bu sırada soruşturmaya ilişkin hükümler uygulanır (m. 320/2).
Cezanın miktarını düşürmek için yeni delil sunabilir miyim?
Kanunun aynı maddesinde yer alan sınır içinde kalmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez (CMK m. 315/1). Yeni delil, ancak beraati veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanmasını gerektiriyorsa sonuç doğurur — yani aynı maddedeki takdir farkı değil, farklı bir hükmün uygulanması söz konusu olmalıdır.
İlgili sayfalar
Yenileme sebeplerinin tamamı ve genel çerçeve için kesinleşmiş cezam var, dosya yeniden açılabilir mi yazısına bakabilirsiniz. Hüküm kesinleştikten sonraki süreç için ceza kesinleşince ne yapılmalıdır; adli sicil bakımından adli sicil kaydı nasıl silinir; genel çerçeve için savunma alanları sayfalarına geçebilirsiniz.
Hükmün hangi mahkemeden çıktığını, ne zaman kesinleştiğini ve elinizdeki yeni delili aktarmanız yeterli.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
