Kısa cevap: Miras avukatının baktığı davalar mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali, paylaşma ve miras sebebiyle istihkak başlıkları altında toplanır. Bunların içinde mirasbırakanın sağlığında yaptığı işlemleri de hesaba katan tek dava tenkistir.
Bu sayfada önce miras avukatının hangi davalara baktığını ve dosyanın nasıl yürüdüğünü ele alıyor, ardından saklı payı zedelenen mirasçının başvurduğu yola iniyoruz: tenkis davası — hangi kazandırmalar hesaba katılır, tenkis hangi sırayla yapılır, süreler ne kadardır.
Ümraniye’den gelen dosyalarda alanın tamamını ele alıyoruz: mirasçılık belgesinin alınmasından terekenin çıkarılmasına, sağlararası kazandırmaların taranmasından tenkis hesabına kadar.
Dava açma süresi geçmiş olsa bile tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.571/3). Dosyanızdaki süreleri ve seçenekleri değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Miras Avukatı Ne Yapar, Hangi Davalara Bakar?
Kısa cevap: Çalışma üç eksende yürür — mirasçıların, payların ve saklı pay sahiplerinin belirlenmesi, terekenin ve sağlararası kazandırmaların çıkarılması, doğru dava türünün seçilip sürelerin denetlenmesi.
Terekedeki taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar ve tapu kaydına dayalı talepler için tazminat ve icra sayfalarımız, mal rejiminden doğan alacakların terekeden ayrılması için mal paylaşımı davası sayfamız yol gösterici olur.
Miras Dosyası Hangi Adımlarla Yürür?
Kısa cevap: Mirasçılar ve saklı pay sahipleri belirlenir, tereke çıkarılır. Ardından mirasbırakanın sağlığındaki işlemleri taranır ve saklı payın zedelenip zedelenmediği hesaplanır; talebin türü ve süreler buna göre belirlenir.
Bu zincirde en sık yapılan hata, yalnızca ölüm anındaki malvarlığına bakılmasıdır. Oysa tenkis davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı belirli kazandırmaları da hesaba katar; bu nedenle tapu ve banka kayıtlarının geriye dönük taranması çoğu dosyada belirleyici olur. Boşanma ve mal rejimi boyutu bulunan dosyalar için Ümraniye boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Tenkis Davası: Kim, Neyi Dava Eder?
Kısa cevap: Dava hakkı saklı payının karşılığını alamayan mirasçıya aittir. Tenkis, tasarruf edilebilir kısmı aşan bölüme yönelir ve kazandırmaların tamamında orantılı olarak yapılır. Belirli şartlarda iflâs idaresi veya alacaklılar da dava açabilir.
Buradaki ince ayrım m.560/2’dedir: mirasbırakanın vasiyetnamede yasal mirasçıların paylarına ilişkin yaptığı düzenleme, aksi anlaşılmadıkça yalnızca bir paylaştırma kuralı sayılır. Yani her düzenleme kazandırma değildir ve tenkis hesabına girmez.
Tenkis davası hazırlanırken izlenen yol
Sağlararası Kazandırmalarda Tenkis
Kısa cevap: Kanun tenkise tâbi kazandırmaları tek tek sayar: paya mahsuben yapılanlar, altsoya devir veya borçtan kurtarma, alışılmışın dışında çeyiz, ölümden önce tasfiye amaçlı kazandırmalar, dönme hakkı saklı bağışlar, son bir yıldaki bağışlamalar ve saklı payı etkisiz kılma amaçlı işlemler.
Geri verme borcunun kapsamı iyiniyete göre değişir: iyiniyetli kişi yalnızca elinde kalanı verirken, iyiniyetli olmayan kişi çok daha ağır bir sorumluluk altındadır. Hayat sigortası bakımından ise ölçüt, ölüm anındaki satınalma değeridir. Terekedeki alacakların tahsili için Ümraniye icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Tenkiste Sıra, Bölünmez Mal ve Süreler
Kısa cevap: Önce ölüme bağlı tasarruflar, yetmezse en yeniden en eskiye sağlararası kazandırmalar tenkis edilir; kamuya yararlı kuruluşlara yapılanlar en sondadır. Süre öğrenmeden bir yıl, her hâlde on yıldır; def’i yoluyla ise her zaman ileri sürülebilir.
Terekede taşınmaz bulunması hâlinde uyuşmazlık mülkiyet hukukuyla birleşir; sınır, tescil ve paylaştırma başlıkları için gayrimenkul sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tenkis, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil ile vasiyetnamenin iptali davaları asliye hukuk mahkemesinin; mirasçılık belgesi, terekenin korunması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Yetkide kural, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. İlçede ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık sıfattır: davacı saklı pay sahibi mirasçılardan biri mi.
İkincisi tasarrufun niteliğidir; vasiyetnamedeki düzenleme gerçek bir kazandırma mı, yoksa yalnızca paylaştırma kuralı mı.
Üçüncüsü sağlararası işlemlerdir: son bir yıldaki bağışlamalar, altsoya devirler ve alışılmışın dışındaki çeyiz kalemleri taranmış mı.
Dördüncüsü sıradır; tenkis talebi ölüme bağlı tasarruflardan başlayıp en yeni tarihli kazandırmaya doğru kurgulanmış mı.
Beşincisi süredir: öğrenmeden itibaren bir yıllık ve mirasın açılmasından itibaren on yıllık süreler işlemiş mi; işlemişse def’i yolu değerlendirilmiş mi.
Âdet üzere verilen hediyeler dışında, ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar tenkise tâbidir (TMK m.565/3). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras avukatı hangi davalara bakar?
Başlıcaları: mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis davası, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali, paylaşma, terekenin korunması ve miras sebebiyle istihkak davaları ile tereke borçlarına ilişkin uyuşmazlıklar.
Miras avukatı somut olarak ne yapar?
Önce mirasçıları, payları ve saklı pay sahiplerini belirler; terekeyi çıkarır. Ardından mirasbırakanın sağlığındaki işlemlerini tarar, saklı payın zedelenip zedelenmediğini hesaplar ve talebin tenkis mi, muvazaa mı, iptal mi olduğuna karar vererek süreleri denetler.
Miras dosyası hangi adımlarla yürür?
Altı adım: mirasçıların belirlenmesi, tereke envanteri, sağlığındaki işlemlerin taranması, zedelenmenin hesaplanması, dava türünün seçimi ve süre kontrolü.
Tenkis davasını kim açabilir?
Kanun dava hakkını sınırlar: saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler (TMK m.560/1). Saklı pay sahibi olmayan mirasçının bu davayı açma hakkı yoktur.
Vasiyetnamedeki pay düzenlemesi tenkise tâbi midir?
Her düzenleme kazandırma sayılmaz: yasal mirasçıların paylarına ilişkin olarak tasarrufta yer alan kurallar, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, sadece paylaştırma kuralları sayılır (TMK m.560/2). Paylaştırma kuralı, payı artırmadığı sürece tenkis konusu olmaz.
Saklı pay sahibine yapılan kazandırma da tenkis edilir mi?
Aşan kısmı bakımından evet: saklı pay sahibi mirasçılara ölüme bağlı tasarrufla yapılan ve tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmaların onların saklı paylarını aşan kısmı orantılı olarak tenkise tâbi olur (TMK m.561).
Mirasçının alacaklıları tenkis davası açabilir mi?
Belirli şartlarla evet: saklı payı zedelenen mirasçı, iflâsı hâlinde iflâs dairesinin veya mirasın geçtiği tarihte elinde ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklıların ihtarına rağmen tenkis davası açmazsa, iflâs idaresi veya bu alacaklılar alacaklarının elde edilmesi için gerekli olan oranda ve mirasçıya tanınan süre içinde dava açabilirler (TMK m.562).
Sağlığında yapılan bağışlar tenkise girer mi?
Bir kısmı girer. Kanun tenkise tâbi sağlararası kazandırmaları sayar: serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yapılan bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapılmış bağışlamalar (TMK m.565/3).
Çeyiz ve kuruluş sermayesi tenkise tâbi midir?
Alışılmış ölçüyü aşıyorsa evet: kanun alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesini tenkise tâbi kazandırmalar arasında sayar (TMK m.565/1). Aynı bentte geri verilmemek kaydıyla altsoya malvarlığı devri veya borçtan kurtarma da yer alır.
Saklı payı etkisiz kılmak için yapılan işlemler ne olur?
Doğrudan tenkise tâbidir: kanun, mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmaları ayrı bir bent olarak saymıştır (TMK m.565/4).
Kazandırma yapılan kişi her hâlde geri vermek zorunda mı?
İyiniyet belirleyicidir: kendisine tenkise tâbi bir kazandırma yapılmış olan kimse iyiniyetli ise, sadece mirasın geçmesi anında kazandırmadan elinde kalanı geri vermekle yükümlüdür; iyiniyetli değilse, iyiniyetli olmayan zilyedin geri verme borcuna ilişkin hükümlere göre sorumlu olur (TMK m.566/1).
Miras sözleşmesiyle kazandırma alan kişinin durumu nedir?
Verdiği karşılığı isteyebilir: miras sözleşmesiyle elde ettiği kazandırma tenkise tâbi tutulan kimse, bu kazandırma için mirasbırakana verdiği karşılığın tenkis oranında geri verilmesini isteyebilir (TMK m.566/2).
Hayat sigortası tenkise tâbi midir?
Evet, ancak belirli bir değer üzerinden: üçüncü kişi lehine hayat sigortası yapılması veya istem hakkının karşılıksız devredilmesi hâllerinde sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satınalma değeri tenkise tâbi olur (TMK m.567).
Tenkis hangi sırayla yapılır?
Kanun sırayı açıkça belirler: tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır (TMK m.570/1).
Vakıf ve derneklere yapılanlar hangi sırada?
En sonda: kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir (TMK m.570/2).
Bölünemeyen bir mal vasiyet edilmişse ne olur?
Vasiyet alacaklısına seçim hakkı tanınır: değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesine olanak bulunmayan belirli bir mal vasiyeti tenkise tâbi olursa, vasiyet alacaklısı, dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir (TMK m.564/1).
Mal karşı tarafta kalırsa hangi değer esas alınır?
Karar günündeki değer: tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verilir (TMK m.564/2).
Tenkis davasında süre ne kadar?
İki süre birlikte işler: tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK m.571/1).
Süre geçtiyse tenkis talebim tamamen düşer mi?
Dava hakkı düşer ama bir imkân kalır: tenkis iddiası, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.571/3). Yani aleyhinize açılan bir davada savunma olarak tenkis ileri sürülebilir.
Bu davalar nerede görülür?
Tenkis, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil ile vasiyetnamenin iptali davaları asliye hukuk mahkemesinde; mirasçılık belgesi, terekenin korunması ve paylaşmaya ilişkin işler sulh hukuk mahkemesinde görülür. Yetkide kural, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. İlçede ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda miras dosyalarını takip etmektedir. Ümraniye ve çevre semtlerden gelen dosyalarda; mirasçılık belgesinin alınmasından terekenin çıkarılmasına, saklı payı zedeleyen kazandırmaların tespitinden tenkis ve muris muvazaası davalarına kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.560-571 tenkis)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.4, m.11)
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — tkgm.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
