
Etkileşimli rehber · Cinsel suçlar
Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu (TCK 103)
Çocuğun cinsel istismarı, Türk Ceza Kanunu’nun en ağır ceza aralıklarından birine tabidir: temel hâlde 8 – 15 yıl, sarkıntılık düzeyinde 3 – 8 yıl, vücuda organ ya da cisim sokma hâlinde 16 yıldan az olmamak üzere; mağdur on iki yaşını doldurmamışsa alt sınırlar 10, 5 ve 18 yıla yükselir. Şikâyet aranmaz, uzlaştırma yoktur, tutuklama uygulamada kuraldır ve infaz ağırlaştırılmıştır. Dosyanın omurgası çocuğun Çocuk İzlem Merkezinde tek seferde alınan beyanı, adli ve pedagojik raporlar ile yaş tespitidir. Bu sayfa; dosyanın hangi eksende tartışılacağını ve hangi adımın önce geldiğini hem mağdur çocuğun ailesi hem de hakkında iddia bulunan kişi için kendi durumunuz üzerinden görmeniz için hazırlandı.
Önce durumunuzu seçin
Bölüm 01 — Temel mantık
Bu dosyalar nasıl okunur?
Çocuğun cinsel istismarı dosyası üç soru üzerinden okunur: mağdur fiil tarihinde kaç yaşındaydı, fiil hangi kademeye giriyor, çocuğun beyanı usulüne uygun alınmış ve diğer delillerle destekleniyor mu? İlk soru maddeyi ve alt sınırı, ikincisi ceza aralığını, üçüncüsü ispatı belirler. Mağdur tarafı için öncelik çocuğun ilk beyanının doğru usulle alınması ve koruyucu tedbirlerin zamanında istenmesi; savunma için tartışılabilir alan beyanın güvenilirliği, fiilin vasfı ve yaş tespitidir.
Yaş basamakları
Kanun istismarı üç yaş basamağıyla düzenler. On beş yaşını doldurmamış ya da algılama yeteneği gelişmemiş çocuğa karşı her türlü cinsel davranış istismardır (103/1-a); rıza hukuken sonuç doğurmaz. On beş – on sekiz yaş arasında yalnızca cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı davranışlar istismardır (103/1-b); bunlar yoksa fiil reşit olmayanla cinsel ilişkidir (104, 2 – 5 yıl, şikâyete bağlı). On iki yaş altı suçun tanımını değil ceza alt sınırını değiştirir: istismarda 10, sarkıntılıkta 5, organ ya da cisim sokmada 18 yıl.
ÇİM: tek dinleme kuralı
Çocuk mağdur kural olarak bir defa dinlenir (CMK 236/2); dinlemede uzman bulunur (236/3) ve organ ya da cisim sokma isnadında beyan Çocuk İzlem Merkezinde savcı nezaretinde alınıp görüntülü kayda geçirilir (236/5, 52/3). Kovuşturmada çocuk yeniden dinlenmez, kayıt izlenir. İlk beyan dosyanın değiştirilemeyen ana delilidir; çocuğun aile tarafından tekrar tekrar sorgulanması hem çocuğu örseler hem de telkin ve yönlendirme iddiasına zemin hazırlar. Şüphe doğduğunda yapılacak şey çocuğu konuşturmak değil, derhâl kolluğa ya da savcılığa başvurmaktır.
Katalog, infaz ve kapalı kapılar
TCK 103 bütünüyle CMK 100/3 kataloğundadır; kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılır ve uygulamada kuraldır. Şikâyet aranmaz (sarkıntılıkta failin de çocuk olması dışında), uzlaştırma yoktur, haksız tahrik uygulanmaz. Alt sınırlar nedeniyle HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme temel hâllerde kapalıdır; yalnız takdiri indirim (TCK 62, altıda bir) mümkündür. İnfazda mükerrirlere özgü rejim uygulanır (5275 m. 108/9): koşullu salıverilme dörtte üç, denetim süresinde tedavi ve yükümlülükler, TCK 53 hak yoksunlukları.
Bu sayfa hiçbir fiili meşrulaştırmaz; çocuklara yönelik suçlar konusunda hiçbir kolaylaştırıcı bilgi, mağdur çocuk ya da ailesiyle temas kurmaya veya delil karartmaya yönelik hiçbir yönlendirme içermez. Yalnızca ceza muhakemesini, delil değerlendirmesini, savunma hakkını ve mağdur çocuğun haklarını anlatır. Sayfadaki hiçbir araç sonuç öngörmez.
Bölüm 02 — Etkileşimli
Dosyanız hangi aşamada?
Altı soruyu yanıtlayın; sayfa, sizin durumunuzda önce hangi adımın geldiğini, nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve hangi yazılarımızın işinize yarayacağını sıralasın. Araç hem mağdur çocuğun ailesi hem de hakkında iddia bulunan kişi için çalışır. Hiçbir veri kaydedilmez, her şey tarayıcınızda kalır.
1. Dosyada hangi taraftasınız?
2. Dosya şu anda hangi aşamada?
3. Mağdur çocuk fiil tarihinde kaç yaşındaydı?
4. İsnat edilen ya da yaşanan fiil?
5. Fail ile çocuk arasındaki ilişki?
6. Dosyadaki delil durumu?
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuç öngörmez, nitelendirme yapmaz ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya kendi delil durumu içinde değerlendirilir.
Bölüm 03 — Etkileşimli
Altı delil ekseni: dosya nerede tartışılır?
Çocuğun cinsel istismarı dosyalarında değerlendirme altı eksende yürür. Kendi dosyanız için işaretleyin; araç hangi eksenlerin tartışma konusu olacağını göstersin. Üçüncü seçenekler iddiayı güçlendiren yönleri, birinci seçenekler savunmanın dayandığı yönleri gösterir. Araç nitelendirme yapmaz.
1. Yaş tespiti
Mağdurun fiil tarihindeki yaşı nüfus kaydıyla net mi; on iki ve on beş yaş eşikleri fiil tarihine göre nerede; kayıtta tereddüt var mı?
Dosyada nasıl incelenir?
Yaş kural olarak nüfus kaydına göre belirlenir; kaydın gerçeği yansıtmadığına ilişkin ciddi tereddütte kemik yaşı incelemesi yapılır ve aralığın belirsizliği sanık lehine yorumlanır. On ikinci ya da on beşinci doğum günü fiil tarihiyle aynı günse yaş tamamlanmış sayılır; zincirleme fiillerde her fiilin tarihi ayrı değerlendirilir. Failin yaş konusundaki hatası TCK 30/2 çerçevesinde tartışılır, on iki yaş altında nadiren kabul görür.
2. Fiilin vasfı
Temas sarkıntılık düzeyinde mi kaldı, istismar boyutuna ulaştı mı, organ ya da cisim sokma adli raporla destekleniyor mu?
Dosyada nasıl incelenir?
Sarkıntılık (3 – 8), istismar (8 – 15) ve organ ya da cisim sokma (16 yıldan az olmamak üzere) arasındaki fark alt sınırı beş yıldan on sekiz yıla kadar geniş bir aralıkta belirler. Vasıf çoğu zaman beyana dayanır; adli tıp bulguları ve beyan-bulgu uyumu belirleyicidir. Mahkeme vasfı değiştirebilir (CMK 225/2); ek savunma hakkı tanınır (CMK 226).
3. ÇİM beyanının usulü ve tutarlılığı
Beyan Çocuk İzlem Merkezinde, uzman eşliğinde ve kayıtla alındı mı; anlatım kendiliğinden mi; aşamalar ve ilk açıklama ile tutarlı mı?
Dosyada nasıl incelenir?
Çocuk bir defa dinlenir (CMK 236/2); organ ya da cisim sokma isnadında ÇİM zorunludur (236/5) ve kayıt alınır (52/3). Beyanın yaşa uygun ayrıntı düzeyi, kendiliğinden olup olmadığı, ilk açıklamayla uyumu ve esaslı noktalarda tutarlılığı değerlendirilir; küçük farklılıklar beyanı geçersiz kılmaz. Beyan öncesi çocuğun aile tarafından defalarca sorgulanmış olması yönlendirme tartışması açar.
4. Adli tıp ve pedagog raporu
Adli muayene ne zaman yapıldı, bulgu var mı; pedagog ya da psikiyatri değerlendirmesi beyan verme yeteneği ve yönlendirme belirtisi hakkında ne diyor?
Dosyada nasıl incelenir?
Temas içeren pek çok fiil iz bırakmaz; bulgu yokluğu tek başına beraat sebebi değildir ve raporlar bunu açıkça belirtir. Pedagog raporu çocuğun beyan verme yeteneğini, travma bulgularını ve yönlendirme belirtilerini değerlendirir; savunma uzman mütalaası alabilir (CMK 67/6). Raporun tespit ile çıkarım kısmı ayrılarak okunur.
5. Dijital iz ve ilk açıklama tanıkları
Fail ile çocuk arasında mesaj, görüntü ya da konum verisi var mı; çocuk olayı ilk kez kime, ne zaman ve hangi sözlerle anlattı?
Dosyada nasıl incelenir?
Cihaz incelemesi CMK 134 usulüne tabidir; mesajlar, görüntüler ve konum verileri ilişkinin niteliğini ve zaman çizgisini gösterir. Çocuğun olayı ilk kez anlattığı kişi (öğretmen, ebeveyn, sağlık personeli), anlatımın zamanı ve sözleri beyanın kendiliğinden olup olmadığını gösterir. Anlatımın bir aile uyuşmazlığıyla (boşanma, velayet, miras) eş zamanlı ortaya çıkması ayrıca değerlendirilir.
6. Nitelikli hâller ve iftira saiki
103/3’teki hâllerden biri (hısımlık, üvey ebeveyn, bakıcı, öğretici, birden fazla kişi, kamu görevi) ileri sürülüyor mu; cebir, tehdit, silah iddiası var mı; iftira için bir sebep gösteriliyor mu?
Dosyada nasıl incelenir?
103/3’teki beş bent ve 103/4’teki cebir-tehdit (on beş yaş altı) ya da silah (on beş yaş üstü) hâlleri cezayı yarı oranında artırır; her bent somut olarak ispatlanır (bakım ve gözetim yükümlülüğünün gerçekten bulunması, birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi). İftira savunması soyut husumet iddiasıyla değil, somut menfaat, zamanlama ve tanıkla kurulur; asılsız isnat ayrıca TCK 267 kapsamındadır.
Her eksen için bir seçenek işaretleyin; sonuç kutusu buna göre güncellenir.
Bu dosyalarda savunmanın dayanmaması gereken noktalar da açıktır: on beş yaşını doldurmamış çocuğun rızası, on iki yaşından küçük çocuğun yaşının bilinmediği iddiası ve çocuğun daha önce benzer bir beyanda bulunmuş olması hukuken sonuç doğurmaz ya da son derece sınırlı bir alanda tartışılır.
Bölüm 04 — Etkileşimli
TCK 103: üç kademe, iki yaş basamağı, beş artırım hâli
Aynı olay, mağdurun yaşına ve fiilin kademesine göre üç yıldan otuz yıla uzanan bir yelpazede nitelendirilebilir; temas yoksa ya da mağdur on beş yaşını bitirmişse madde bütünüyle değişebilir. İddianamede hangi kademenin ve hangi artırım hâllerinin isnat edildiği savunmanın da mağdur vekilinin de ilk sorusudur. Birine dokunun.
Sarkıntılık ile istismar arasındaki fark temasın anî mi sürekli mi olduğu; istismar ile 103/2 arasındaki fark vücuda organ ya da cisim sokulup sokulmadığı; on iki ve on beş yaş eşikleri ise alt sınırı ve uygulanacak maddeyi belirler. Mahkeme nitelendirmede iddianameyle bağlı değildir (CMK 225/2); vasıf değişecekse ek savunma hakkı tanınır (CMK 226). Uzlaştırma yoktur; haksız tahrik uygulanmaz; yalnız takdiri indirim (TCK 62) mümkündür.
Bölüm 05 — Kontrol listesi
Dosyanın ilk 48 saati
Bu liste hakkında iddia bulunan kişi içindir. Mağdur çocuğun ailesiyseniz ilk kural farklıdır: çocuğu sorgulamayın, olayı defalarca anlattırmayın; derhâl kolluğa ya da savcılığa başvurun ki beyan Çocuk İzlem Merkezinde uzman eliyle ve tek seferde alınsın. Adli muayene, 6284 uzaklaştırma tedbiri, Çocuk Koruma Kanunu tedbirleri ve baro tarafından resen vekil görevlendirilmesi (CMK 234) haklarınızdır; ayrıntı için ÇİM nedir, süreç nasıl işler yazısına bakın. Liste hukuki tavsiye değildir ve soruşturmayı etkilemeye yönelik hiçbir yönlendirme içermez.
Yapılması gerekenler
Yapılmaması gerekenler
0 / 10 madde işaretlendi
Bölüm 06 — Süreç haritası
Bildirimden hükme: altı aşama
Her aşamada ne olduğunu, savunmanın ve mağdur vekilinin ne yaptığını ve süre notunu görmek için aşamalara dokunun.
Bölüm 07 — Etkileşimli araç
TCK 103: kanuni ceza aralığı ve seçenekler
Mağdurun yaşını, fiilin kademesini ve dosyadaki hâlleri seçin; araç kanunun öngördüğü hapis aralığını, şikâyet ve görevli mahkeme durumunu, HAGB kapısını ve infaz hesabını göstersin. Bu bir ceza öngörüsü değildir; somut ceza mahkemece TCK m. 61 çerçevesinde belirlenir ve nitelendirmeyi yalnızca mahkeme yapar.
| Dayanak | Hâl | Genel | 12 yaş altı |
|---|---|---|---|
| m. 103/1 | Cinsel istismar (temas içeren) | 8 – 15 yıl | en az 10 yıl |
| m. 103/1 c.2 | Sarkıntılık düzeyinde kalan istismar | 3 – 8 yıl | en az 5 yıl |
| m. 103/2 | Vücuda organ veya sair cisim sokma | 16 yıldan az olmamak üzere | 18 yıldan az olmamak üzere |
| m. 103/3 | Birden fazla kişi, toplu yaşam, hısımlık ve üvey, bakıcı-eğitici, kamu görevi | Yarı oranında artırım | |
| m. 103/4 | Cebir veya tehdit (15 yaş altı) · silah (15 yaş üstü) | Yarı oranında artırım | |
| m. 103/5-6 | Ağır yaralama neticesi · bitkisel hayat veya ölüm | Ayrıca kasten yaralama · ağırlaştırılmış müebbet | |
| m. 104/1 | 15 yaşını bitirmiş çocukla cebirsiz, tehditsiz, hilesiz ilişki | 2 – 5 yıl · şikâyete bağlı | |
| CMK 100/3 | Tutuklama kataloğu | TCK 103 bütünüyle katalogda | |
| CMK 236 | Çocuğun dinlenmesi | Bir defa · uzman eşliğinde · 103/2’de ÇİM ve kayıt zorunlu | |
| 5275 m. 108/9 | İnfaz | Mükerrirlere özgü rejim · koşullu salıverilme 3/4 · tedavi ve yükümlülük | |
| TCK 66 | Dava zamanaşımı | 15 – 20 yıl; üstsoy ve nüfuz sahibi failde 18 yaştan itibaren (66/6) | |
Artırımlar ardışık uygulanır; sonuç ceza süreli hapiste otuz yılı geçemez (TCK 61/7). Uzlaştırma, haksız tahrik, erteleme ve adli para cezasına çevirme uygulanmaz; HAGB yalnız sonuç ceza iki yıl ve altına inerse (fiilen yalnız fail çocuksa) tartışılır.
Bölüm 08 — Sık karşılaşılan senaryolar
Hangi senaryodasınız?
Uygulamada çocuğun cinsel istismarı dosyaları altı kalıptan birine benzer. Her kalıpta bakılacak yer ve en sık yapılan hata farklıdır.
Tipik görünüm
Üvey ebeveyn, üstsoy ya da akraba hakkında; iddia boşanma, velayet ya da miras uyuşmazlığıyla eş zamanlı ortaya çıkmıştır.
Neye bakılır
103/3-c artırımı (hısımlık, üvey ebeveyn) ve zamanaşımının on sekiz yaştan başlaması (66/6) gündemdedir. Beyanın ilk açıklama koşulları, çocuğun kimin yanında ve ne zaman anlattığı, aile uyuşmazlığının zamanlaması ve pedagog raporundaki yönlendirme değerlendirmesi belirleyicidir. Aile mahkemesinden 6284 tedbiri ve velayet düzenlemesi ceza dosyasıyla birlikte yürür.
Tuzak
İftira savunması soyut ‘boşanma intikamı’ iddiasıyla değil, somut zamanlama, menfaat ve tanıkla kurulur; çocukla olay hakkında konuşmak telkin iddiası doğurur.
Aile İçi Cinsel İstismar Durumunda Velayet Nasıl Etkilenir? →
Tipik görünüm
Eğitim, bakım ya da sağlık hizmeti veren kişi hakkında; çoğu zaman birden fazla çocuğun beyanı ve kurum içi soruşturma söz konusudur.
Neye bakılır
103/3-d (vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, sağlık hizmeti veren, koruma ve gözetim yükümlüsü) artırımı için yükümlülüğün gerçekten bulunması aranır. Kurum kameraları, giriş-çıkış kayıtları, diğer çocukların beyanlarının birbirinden bağımsız alınıp alınmadığı ve ilk açıklama zinciri (veli, okul, kolluk) incelenir.
Tuzak
Kurum içi ‘uzlaşma’ ya da velilerle görüşme girişimi baskı olarak okunur; disiplin dosyasındaki beyanlar ceza dosyasına girer.
Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Etkin Savunma Nasıl Yapılır? →
Tipik görünüm
On beş yaşını bitirmiş bir çocukla sevgili ilişkisi; fail yetişkin ya da kendisi de çocuk.
Neye bakılır
Cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen bir neden varsa istismar (103/1-b); yoksa reşit olmayanla cinsel ilişki (104, 2 – 5 yıl, şikâyete bağlı; failin çocuk üzerinde nüfuzu ve beş yaştan fazla yaş farkı artırım). Fail de çocuksa TCK 31 indirimi, çocuk ağır ceza mahkemesi ve sarkıntılıkta şikâyet şartı gündeme gelir. Mesajlaşmalar ilişkinin niteliğini ve iradeyi gösterir.
Tuzak
On beş yaşını doldurmamış çocukta ilişkinin ‘rızaya dayalı’ olması savunma değildir; yaş eşiği fiil tarihine göre gün hesabıyla belirlenir.
Cinsel İlişkiye Rıza Yaşı Kaçtır? TCK 103 ile TCK 104 Farkı →
Tipik görünüm
Çocukla mesajlaşma, cinsel içerikli konuşma, görüntü isteme ya da buluşma girişimi; bedensel temas iddiası yok ya da teşebbüs aşamasında.
Neye bakılır
‘Grooming’ bağımsız bir suç değildir; sürecin her halkası ayrı suça karşılık gelir: cinsel amaçlı iletişim çocuğa karşı cinsel taciz (105, elektronik araçla artırım), müstehcen içerik göndermek 226/1, görüntü istemek ve elde etmek 226/3, buluşma girişimi istismara teşebbüs. Cihaz incelemesi CMK 134’e tabidir; hesabın kime ait olduğu ve mesajların bütünlüğü denetlenir.
Tuzak
Hesap ve mesaj silmek delil karartma olarak okunur; çocukla temas kesilir, cihazlar olduğu gibi korunur.
Çocukla Online İletişim Kurmak Hangi Suçu Oluşturur? (Grooming) →
Tipik görünüm
Mağdur yetişkin olduktan sonra çocukluğuna ilişkin istismar beyanında bulunmuştur; fail aile büyüğü ya da o dönem çocuk üzerinde nüfuzu olan biri.
Neye bakılır
Zamanaşımı üstsoy ve nüfuz sahibi failde çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işler (66/6); diğer faillerde suç tarihinden itibaren 15 – 20 yıl. Biyolojik delil yoktur; dosya beyanın tutarlılığı, o dönemin tanıkları, yazışmalar, tedavi kayıtları ve beyanın ortaya çıkış koşulları üzerinden okunur. Fiil tarihindeki yaş ve o tarihteki kanun hükümleri (lehe kanun) ayrıca tartışılır.
Tuzak
Olayın eskiliği tek başına takipsizlik sebebi değildir; zamanaşımı hesabı fiil tarihine, faile ve kademeye göre ayrı ayrı yapılır.
Tipik görünüm
Mağdur on iki ya da on beş yaş eşiğine yakın; nüfus kaydında geç tescil, yurt dışı doğum ya da düzeltme davası var; fail yaşı bilmediğini söylüyor.
Neye bakılır
Yaş kural olarak nüfus kaydına göre belirlenir; ciddi tereddütte Adli Tıp Kurumu kemik yaşı incelemesi yapar ve aralığın belirsizliği sanık lehine yorumlanır. Eşik günü fiil tarihiyle aynıysa yaş tamamlanmış sayılır. Failin yaş hatası TCK 30/2 çerçevesinde değerlendirilir; on beş yaş civarında görünüm, ortam ve ilişkinin niteliğiyle tartışılabilir, on iki yaş altında nadiren kabul görür.
Tuzak
Gelişimin tamamlandığı yaşlarda kemik yaşı incelemesi istemek zaman kaybettirir; talep nüfus kaydındaki somut tereddüde dayandırılır.
Cinsel Suç Dosyalarında Yaş Tespiti ve Kemik Yaşı İncelemesi →
Bölüm 09 — Doğru mu, yanlış mı?
En çok yanlış bilinen sekiz cümle
Danışmalarda en sık duyduğumuz varsayımlar. Yanıtlayın, gerekçesini görün.
1. On beş yaşını doldurmamış çocuğun rızası istismar suçunu ortadan kaldırır.
2. Mağdur on iki yaşını doldurmamışsa istismarın alt sınırı on yıldır.
3. Aile şikâyetten vazgeçerse dava düşer.
4. Çocuk mağdur kural olarak bir defa dinlenir ve ÇİM kaydı duruşmada izlenir.
5. Adli tıp raporunda fiziksel bulgu yoksa istismar olmamıştır.
6. Çocuğun cinsel istismarında HAGB ve erteleme mümkündür.
7. TCK 103’ten mahkûm olanlar hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır.
8. Üstsoy tarafından işlenen istismarda zamanaşımı suç tarihinden itibaren işler.
Bölüm 10 — Videolu anlatım
Konuyu anlattığımız videolar
Kapağa dokunduğunuzda video bu sayfada açılır. Tüm videolar için Videolarım sayfasına bakabilirsiniz.


Çocuğa Karşı Cinsel İstismar Suçunun Cezası Nedir?

Cinsel İstismar Davalarında Mağdur Çocuğun Beyanı Nasıl Değerlendirilir?

Cinsel İstismar Suçunda Adli Tıp Raporunun Önemi Nedir?

Cinsel İstismar Suçunda Tutuklama Olur mu?

Cinsel İstismar Suçunda Etkin Savunma Nasıl Yapılır?

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu Nedir?

Maddi Çıkar Amaçlı Cinsel İstismar İftirası Nasıl Anlaşılır?
Bölüm 11 — Sözlük
Dosyada karşınıza çıkacak kavramlar
On beş yaşını doldurmamış ya da algılama yeteneği gelişmemiş çocuğa karşı her türlü cinsel davranış; on beş – on sekiz yaş arasında cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranış.
On beş yaş rızanın hukuken sonuç doğurup doğurmadığını, on iki yaş ceza alt sınırını, on sekiz yaş çocuk-yetişkin ayrımını belirler. Eşik günü fiil tarihiyle aynıysa yaş tamamlanmış sayılır.
Anî, kesik ve süreklilik taşımayan temas (103/1 c.2): 3 – 8 yıl, on iki yaş altında en az 5 yıl; fail de çocuksa şikâyete bağlı.
İstismarın vücuda organ ya da sair bir cisim sokulması suretiyle işlenmesi: 16 yıldan, on iki yaş altında 18 yıldan az olmamak üzere hapis; ÇİM zorunlu.
Mağdur çocuğun beyanının savcı nezaretinde, uzmanlar aracılığıyla, tek seferde ve görüntülü kayıtla alındığı merkez (CMK 236/5); çocuk yargı çevresine bakılmaksızın en yakın merkeze götürülür.
Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk soruşturma ya da kovuşturmada bir defa dinlenir; yeniden dinleme yalnız zorunluluk hâlinde ve merkezde yapılır.
Çocuğun beyan verme yeteneğini, travma bulgularını ve yönlendirme belirtilerini değerlendiren uzman görüşü; tespit ile çıkarım kısmı ayrılarak okunur, savunma uzman mütalaası alabilir (CMK 67/6).
Nüfus kaydında ciddi tereddüt varsa Adli Tıp Kurumunca radyolojik görüntüler üzerinden yapılan yaş tahmini; bir aralık verir, belirsizlik sanık lehine yorumlanır.
Daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişinin bu hatasından yararlanması; on beş yaş civarında tartışılabilir, on iki yaş altında nadiren kabul görür.
Çocuğun olayı ilk kez anlattığı kişi (öğretmen, ebeveyn, sağlık personeli); anlatımın zamanı ve sözleri beyanın kendiliğinden olup olmadığını gösterir.
TCK 103 bütünüyle katalogdadır; kuvvetli şüphede tutuklama nedeni var sayılır. Karine otomatik tutuklama değildir; somut delil ve ölçülülük denetlenir.
On beş yaşını bitirmiş çocukla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişki: 2 – 5 yıl, şikâyete bağlı; failin çocuk üzerinde nüfuzu ve beş yaştan fazla yaş farkı artırım sebebidir.
TCK 103 hükümlülerine uygulanan ağırlaştırılmış infaz: koşullu salıverilme dörtte üç, denetim süresinde tedavi ve yükümlülükler.
Çocuğa karşı üstsoy ya da nüfuz sahibi kişi tarafından işlenen suçlarda dava zamanaşımının çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemesi.
Cinsel istismar mağduru on sekiz yaşından küçükse istemi aranmaksızın baro tarafından vekil görevlendirilmesi; aile katılan sıfatıyla delil sunar ve kanun yoluna başvurur.
Aile içi failde uzaklaştırma, kişisel ilişkinin kaldırılması ve velayet düzenlemesi (6284 s.K.); danışmanlık, eğitim, bakım ve sağlık tedbirleri (Çocuk Koruma Kanunu).
Bölüm 12 — Okuma listesi
Çocuğun cinsel istismarı üzerine yazılarımız
Bu alanda kanun maddesi düzeyine inen bir yazı dizisi yayımladık; aşağıda konuya göre seçilmiş olanlar var. Tamamı için Cinsel Suçlar Bilgi Merkezi ve Makaleler dizinine bakabilirsiniz.
Bölüm 13 — Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
Kanun deyimi kendisi tanımlar: on beş yaşını doldurmamış ya da algılama yeteneği gelişmemiş çocuğa karşı her türlü cinsel davranış; on beş – on sekiz yaş arasında cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranış. Ceza temel hâlde 8 – 15 yıl, sarkıntılık düzeyinde 3 – 8 yıl, vücuda organ ya da cisim sokmada 16 yıldan az olmamak üzere hapistir. Mağdur on iki yaşını doldurmamışsa alt sınırlar 10, 5 ve 18 yıla yükselir; 103/3 ve 103/4 hâllerinde ceza yarı oranında artırılır.
Hayır. On beş yaşını doldurmuş çocukta istismar için cebir, tehdit, hile ya da iradeyi etkileyen başka bir neden aranır (103/1-b). Bunlar yoksa fiil reşit olmayanla cinsel ilişkidir (TCK 104): 2 – 5 yıl, şikâyete bağlı; failin çocuk üzerinde nüfuzu varsa ve yaş farkı beşten fazlaysa ceza artırılır. On beş yaşını doldurmamış çocukta ise rıza hukuken sonuç doğurmaz.
Şikâyet aranmaz; soruşturma resen yürütülür ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Tek istisna sarkıntılık düzeyinde kalmış fiilin failinin de çocuk olmasıdır; bu hâlde mağdurun, velisinin ya da vasisinin şikâyeti aranır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma uygulanmaz (CMK 253/3).
Çocuk kural olarak bir defa dinlenir (CMK 236/2); dinlemede psikoloji, psikiyatri, tıp ya da eğitim alanında uzman bulunur. Organ ya da cisim sokma isnadında soruşturma evresindeki beyan Çocuk İzlem Merkezinde savcı nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır ve görüntülü kayda geçirilir (236/5, 52/3). Kovuşturmada kayıt izlenir; yeniden dinleme yalnız zorunluluk hâlinde ve yine merkezde yapılır. Çocuğu aile ya da çevrenin sorgulaması hem çocuğu örseler hem yönlendirme iddiasına zemin hazırlar.
Beyan; aşamalar boyunca esaslı noktalarda tutarlı, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun ayrıntıda, kendiliğinden ve iftirayı akla getirecek bir husumet bulunmuyorsa hükme esas alınabilir. Yönlendirme belirtisi, zaman ve mekânla bağdaşmazlık ya da eş zamanlı bir aile uyuşmazlığı varsa şüphe sanık lehine sonuç doğurur. Küçük noktalardaki değişiklikler beyanı geçersiz kılmaz; esaslı çelişkiler belirleyicidir.
Temas içeren pek çok fiil iz bırakmaz; adli raporlar bulgu yokluğunun istismarın olmadığı anlamına gelmediğini açıkça belirtir. Bulgu yokluğu tek başına beraat, bulunması tek başına mahkûmiyet sebebi değildir. Rapor beyan, pedagog değerlendirmesi, ilk açıklama tanıkları ve dijital delillerle birlikte okunur; beyan-bulgu çelişkisi vasıf tartışmasını doğrudan etkiler.
TCK 103 bütünüyle CMK 100/3 kataloğundadır; kuvvetli şüphe hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir. Alt sınırın yüksekliği, delil karartma ve mağdur üzerinde baskı tehlikesi nedeniyle uygulamada kuraldır; ancak karine otomatik tutuklama değildir, kararın somut delile ve ölçülülüğe dayanması gerekir. İtiraz iki hafta içinde yapılır; tutukluluk en geç otuz günde bir incelenir.
HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme, alt sınırlar nedeniyle uygulanmaz: sonuç ceza iki yılın altına inmez. Yalnız takdiri indirim (TCK 62, altıda bir) mümkündür; haksız tahrik uygulanmaz. Fail çocuksa TCK 31 indirimi ayrıca uygulanır: on iki yaşını doldurmamış failin ceza sorumluluğu yoktur; 12 – 15 yaşta cezanın yarısı indirilir (her fiil için en çok 7 yıl); 15 – 18 yaşta üçte biri indirilir (en çok 12 yıl).
Yaş nüfus kaydına göre belirlenir; kaydın gerçeği yansıtmadığına ilişkin ciddi tereddütte kemik yaşı incelemesi yapılır ve aralığın belirsizliği sanık lehine yorumlanır. On ikinci ya da on beşinci doğum günü fiil tarihiyle aynıysa yaş tamamlanmış sayılır. Failin yaş hatası TCK 30/2 çerçevesinde tartışılır; on beş yaş civarında görünüm ve ortamla tartışılabilir, on iki yaş altında nadiren kabul görür.
Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre on beş, artırım hâllerinin dikkate alındığı durumlarda yirmi yıldır. Fail üstsoy ya da çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan bir kişiyse süre çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK 66/6). Olayın üzerinden yıllar geçmiş olması tek başına takipsizlik sebebi değildir.
TCK 103 hükümlüleri hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanır (5275 m. 108/9): süreli hapiste koşullu salıverilme dörtte üç; infaz sırasında ve denetim süresinde tedavi ya da yükümlülüklere karar verilebilir. TCK 53 hak yoksunlukları, adli sicil, memuriyet ve güvenlik soruşturması etkileri, aile içi failde velayet ve kişisel ilişki kısıtlamaları ayrıca doğar.
Hayır. Seçimleriniz yalnızca tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. WhatsApp özeti düğmesi yalnızca seçtiğiniz başlıkları içeren bir metin hazırlar; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Mağdur çocuğa ilişkin kimlik bilgisi ya da görüntü göndermeyin.
Av. Burakhan Çalışkan
Dosyanızı birlikte okuyalım
İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisimizde ceza hukuku alanında çalışıyoruz. Çocuğun cinsel istismarı dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamalarında şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur çocuk vekilliği yapıyoruz. Yaklaşımımız her dosyada aynıdır: yargıç değil avukatız; yargılamaz, savunuruz.
Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır. İfade tutanağını, varsa ÇİM ve adli rapor bilgilerini ve tedbir kararlarını aktarmanız ilk değerlendirme için yeterlidir; mağdur çocuğa ilişkin görüntü ya da kimlik bilgisi göndermeyin.
Ofis
Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal / İstanbul
Telefon: 0 506 976 23 55
E-posta: av.burakhancaliskan@gmail.com
Hukuki sorumluluk reddi. Bu sayfa ve üzerindeki etkileşimli araçlar yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz, sonuç öngörmez ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Her dosya kendi somut delilleri ve koşulları içinde ayrı değerlendirilir. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebilir; somut bir durum için bir avukata danışılması önerilir.
Bu sayfa hiçbir fiili meşrulaştırmaz; çocuklara yönelik suçlar konusunda hiçbir kolaylaştırıcı bilgi, mağdur çocuk ya da ailesiyle temas kurmaya veya delil karartmaya yönelik hiçbir yönlendirme içermez. Genel çerçeve için Cinsel Suçlar Bilgi Merkezi‘ne, madde metni için Cinsel İstismar Suçu ve Cezası (TCK 103) yazımıza bakabilirsiniz.
© Av. Burakhan Çalışkan · burakhancaliskan.av.tr · Son güncelleme: 25 Eylül 2026