Etkileşimli rehber · Kenevir ekimi ve esrar imali

Kenevir Ekimi ve Esrar İmali (2313 s.K. 23/5, TCK 188/1, 188/3, 191): Kök Sayısı, Kendi Kullanımı ve Ticari Amaç

Her ne amaçla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır; izinli yetiştiricilik Tarım ve Orman Bakanlığının iznine ve yönetmeliğe bağlıdır (2313 s.K. 23/1). Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişi dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden on bin güne kadar adli para cezasıyla; münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla ekim yapan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; ekim, tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreçtir (23/5). Ceza Genel Kurulu’na göre kenevir dikili olduğu sürece yalnız bu suç oluşur; bitki esrar elde etmek amacıyla bütünüyle ya da kısmen söküldüğü andan itibaren, amaca göre uyuşturucu ticareti (TCK 188) ya da kullanmak için bulundurma (191) suçu da ayrıca oluşur ve her ikisinden hüküm kurulur; bitkilerin tamamı hasat edilmişse ekim suçu için kök ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir, soyut ikrar yetmez (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Amaç; satma ya da devir davranışı, ikrar, kök sayısı, ekim yeri, bitkilerin boyu, elde edilebilecek esrar miktarı, yanında hasat edilmiş bitki bulunması, ayrı ticaret davası ve kan-idrar tahlili ölçütleriyle belirlenir; Yargıtay 10. Ceza Dairesi, ticari amaç gösteren başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında sayılabileceğini yerleşik uygulama olarak tekrarlar (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Kenevirin kurutulması, ufalanması ya da plaka hâline getirilmesi imal değildir; imal kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma gerektirir (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). Bu sayfa; kök sayısını, elde edilebilecek esrarı, sökülmüş ya da kurutulmuş bitki bulunup bulunmadığını, satış delilini, tahlili ve iddianame fıkrasını girerek olası vasfı, ceza aralığını ve görevli mahkemeyi kendi dosyanız üzerinden görmeniz için hazırlandı.

Önce durumunuzu seçin

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın Randevu Alın

Dikiliyken yalnız 2313; sökülünce ayrıca 188 ya da 191Kenevir ekme suçunun konusu kenevir bitkisidir ve bitki hiçbir işleme tabi tutulmasa bile esrarın etken maddesi THC’yi içerir. Ekim, tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadar geçen süreç olduğundan kenevir dikili olduğu sürece yalnız 2313 s.K. 23/5’in birinci ya da ikinci cümlesindeki suç oluşur. Bitki esrar elde etmek amacıyla bütünüyle ya da kısmen söküldüğü ya da koparıldığı andan itibaren, amaca göre TCK 188’deki imal ve ticaret ya da 191/1’deki kullanmak için bulundurma suçu da işlenmiş olur; bu suçlar birbirinin unsuru ya da ağırlaştırıcı nedeni olmadığından hem 23/5 hem 188 ya da 191’den hüküm kurulur. Failin tüm bitkileri hasat ettiği ya da kurutmaya bıraktığı hâlde ekim suçundan da cezalandırılabilmesi için kenevir kökü ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir; evde ele geçen esrarı kendi ektiği kenevirden elde ettiğine ilişkin soyut ikrar tek başına yetmez (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313; aynı yönde CGK, E. 2017/223, K. 2020/139). 10. Ceza Dairesi’nin 2025 tarihli bir kararında iki üye, aynı yerde ekili dört kök ile kurutulmuş 496 gram esrarın hukuki anlamda tek fiil olduğunu ve TCK 44 fikri içtimayla yalnız 188/3’ten ceza verilmesi gerektiğini savunmuş; çoğunluk 188/3 mahkûmiyetini onamıştır (10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369).

Amaç ölçütleri ve yirmi kök uygulaması23/5’in birinci cümlesi esrar elde etmek amacıyla ekimi, ikinci cümlesi münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyulan esrarı elde etmek amacıyla ekimi cezalandırır; ikisini ayıran tek şey ekimin amacıdır. Ceza Genel Kurulu sınırlayıcı olmayan ölçütler saymıştır: elde edilecek esrarı başkasına satma, devir ya da tedarik davranışı ve bu yönde ikrar; ekili kök sayısı; ekim yeri; filizlenen bitkilerin boyu ve mevcut hâli ile erişkinliğe ulaştıklarında elde edilecek esrarın ticarete elverişli olup olmadığı; ekili bitkilerin yanında hasadı yapılmış bitki bulunup bulunmadığı ve bunlardan elde edilecek esrar miktarı; ayrı bir ticaret davası varsa oradaki vasıf değerlendirmesi; failin kan ya da idrarında uyuşturucuya rastlanıp rastlanmadığı (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). 10. Ceza Dairesi, ticari amaçla ekildiklerine ilişkin başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında ekildiğinin kabul edilebileceğini yerleşik uygulama olarak belirtmiş; 10.224 kök kenevirde esrar elde etme amacını sabit saymış ve suçun ağır ceza mahkemesinin görevine girdiğini vurgulamıştır (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). 1.500 kök ve kurutulmuş esrar bulunan dosyada ise ekim amacı ile bulundurma amacının ayrı ayrı değerlendirilmesini, toksikoloji raporu pozitif olan sanık için kurutulmuş esrar yönünden kullanma suçunun tartışılmasını istemiştir (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561).

İmal kimyasal işlemdir; kurutma ve ufalama 188/3’türYargıtay’a göre imal; doğal ya da sentetik maddeyi kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma yoluyla uyuşturucu ya da uyarıcı madde hâline getirmek ya da bir uyuşturucudan başka bir uyuşturucu elde etmektir. Kenevir bitkisinin yetiştirilmesi, hasadı, kurutulması, ufalanması, elenmesi ya da preslenerek plaka hâline getirilmesi kimyasal işlem içermediğinden imal sayılmaz; bu fiiller bulundurma, satışa arz ya da ticaret olarak 188/3 kapsamında kalır. 10. Ceza Dairesi, villada 76 kilogram esrar ve yetiştirme düzeneği bulunan dosyada 188/1 imal yerine 188/3 ticaret uygulanması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). 188/1 yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis, 188/3 on yıldan az olmamak üzere hapis öngördüğünden imal nitelendirmesi cezayı en az iki katına çıkarır; iddianamede imal yazıyorsa bilirkişi raporunda kimyasal işlem, çözücü, ekstraksiyon düzeneği ya da sentez bulgusu aranır. Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçunda CMK 135 iletişimin tespiti ve 140 teknik araçlarla izleme tedbirleri uygulanabilir (23/6); izin belgesiz ya da belgeyi aşan ekim yalnız elli günden az olmamak üzere adli para cezası gerektirir (23/4).

Bölüm 01 — Temel mantık

Kenevir dosyasında üç soru

Birincisi aidiyet: bitkiyi eken ya da bakan sizsiniz diye hangi delil söylüyor; arazi size mi ait, bakım ve gübreleme izi size mi bağlanıyor, ikrar var mı? İkincisi vasıf: bitki dikili miydi, sökülmüş ya da kurutulmuş miktar var mıydı, amaç kendi kullanımı mı yoksa esrar elde etme mi, iddianamedeki imal nitelendirmesi kimyasal işleme dayanıyor mu? Üçüncüsü ceza ve usul: hangi cümle, hangi aralık, hangi mahkeme, suç tarihine göre lehe kanun, 135 ve 140 tedbirleri, HAGB ve erteleme ihtimali. Sayfadaki her araç bu üç sorudan birine yanıt verir.

Aidiyet: ekimi ve bakımı yapan kim?

Ekim suçu, tohumun toprağa ekilmesinden hasada kadar süren bir faaliyettir; failin bu faaliyetle bağı, arazinin mülkiyeti ya da kullanımından, bakım, çapalama, gübreleme ve sulama izlerinden, bitkilerin bulunduğu yere gidiş gelişlerden, tanık ve kamera tespitlerinden, ikrardan ve ele geçen tohum, saksı, lamba, gübre gibi eşyadan çıkarılır. Ceza Genel Kurulu; babasının hissedarı olduğu, on beş yıldır boş ve ormana bitişik bahçede otuz kök kenevir bulunan, esrar kullandığı bilinen ve gece vakti o yoldan geçerken görülen sanık hakkında, on beş günlük gözetlemede bahçeye kimsenin gelmediğini, sanığın ekimi ya da bakımı yaptığına ilişkin kuşkuyu aşan kesin delil bulunmadığını belirterek mahkûmiyeti bozmuş; yerel mahkemenin gerekçesini somut delille desteklenmeyen varsayımlar saymıştır (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Şüpheden sanık yararlanır ilkesi, kenevirin kimin tarafından ekildiği konusundaki şüphede de uygulanır. Ortak kullanılan bahçe, kiracı ve ev sahibi, tarla kenarında kendiliğinden biten bitki ve komşu arazi sınırı en sık tartışılan aidiyet başlıklarıdır.

Vasıf: hangi cümle, hangi suçlar?

Kenevir dikili olduğu sürece yalnız 23/5’teki ekim suçu oluşur; bitki esrar elde etmek amacıyla söküldüğü ya da koparıldığı andan itibaren amaca göre 188 ya da 191 suçu da ayrıca oluşur ve her ikisinden hüküm kurulur (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Tamamı hasat edilmiş ve kurutmaya bırakılmışsa ekim suçu için kök ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir; soyut ikrar yetmez. 23/5’in birinci ve ikinci cümlesini ayıran şey amaçtır: satış ya da devir davranışı ve ikrar, kök sayısı, ekim yeri, bitkilerin boyu ve elde edilecek esrar, yanında hasat edilmiş bitki, ayrı ticaret davasındaki değerlendirme ve kan ya da idrar tahlili birlikte değerlendirilir. 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre ticari amaç gösteren başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevir kişisel kullanım kapsamında sayılabilir; 10.224 kökte esrar elde etme amacı sabittir (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). 1.500 kök ile kurutulmuş esrarın birlikte bulunduğu dosyada ekim amacı ve bulundurma amacı ayrı ayrı değerlendirilir; toksikoloji pozitifse kurutulmuş esrar için kullanma suçu tartışılır (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561). Kurutma, ufalama ve plaka imal değildir; imal için kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma gerekir (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). Sökülmüş esrarın kişisel kullanım sınırını aşıp aşmadığı için miktar rehberimize bakın.

Ceza, mahkeme ve usul

Esrar elde etmek amacıyla ekim dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden on bin güne kadar adli para cezası; münhasıran kendi kullanımı için ekim bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (23/5). Birinci cümlenin üst sınırı on yılı aştığından dava ağır ceza mahkemesinde görülür; ikinci cümle asliye ceza mahkemesinin görevindedir ve kök sayısı ile deliller esrar elde etme amacını tartışmayı gerektiriyorsa asliye ceza mahkemesi görevsizlik kararı verir (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). 28 Haziran 2014’ten önce işlenen suçlarda eski metin uygulanır: münhasıran esrar elde etmek için ekim bir yıldan yedi yıla kadar hapis; kendi kullanımı cümlesi ve adli para cezası henüz yoktu (6545 ile 2014; adli para 694 KHK ve 7078 ile 2017-2018). Lehe kanun karşılaştırması suç tarihine göre yapılır (TCK 7/2). İkinci cümlede iki yıl ve altındaki sonuç cezada HAGB (CMK 231) ve erteleme (TCK 51) tartışılır; birinci cümlede alt sınır dört yıl olduğundan bu imkânlar kapalıdır, 62 ile üç yıl dört aya iner. Esrar elde etmek amacıyla ekim suçunda CMK 135 iletişimin tespiti ve 140 teknik araçlarla izleme uygulanabilir (23/6); kullanma cümlesinde uygulanamaz. İzinsiz kenevir ziraat mühendisi raporu üzerine mülki amirin emriyle imha edilir, masraf ekenden tahsil edilir (23/2-3). İzin belgesiz ya da belgeyi aşan ekim elli günden az olmamak üzere adli para cezasıdır (23/4). Sökülmüş esrar için ayrıca 188/3 (on yıldan az olmamak üzere hapis) ya da 191 (iki yıldan beş yıla, 191/2 kamu davasının ertelenmesi) gündeme gelir; 191 için etkin pişmanlık 192/2-4’te düzenlenmiştir.

Bu sayfa hiçbir dosyanın sonucunu öngörmez; vasfı, cezayı ve görevli mahkemeyi yalnızca mahkeme belirler. Sayfadaki araç Ceza Genel Kurulu’nun saydığı ölçütleri girdiğiniz bilgilere uygular; kenevir yetiştirme, kurutma ya da esrar elde etme yöntemine ilişkin hiçbir bilgi içermez.

Bölüm 02 — Etkileşimli

Hangi durumdasınız?

Altı soruyu yanıtlayın; sayfa, dosyanızda hangi cümlenin ve hangi ek suçun tartışılacağını, savunmanın hangi başlığa yoğunlaşacağını ve hangi yazılarımızın işinize yarayacağını sıralasın. Hiçbir veri kaydedilmez, her şey tarayıcınızda kalır.

1. Bitki nerede bulundu?

2. Kaç kök?

3. Sökülmüş ya da kurutulmuş bitki var mı?

4. Satış ya da ticaret delili?

5. Tahlil ve kullanım?

6. Siz kimsiniz?

6 soru bekliyor

Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuç öngörmez ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya tutanakları, bilirkişi raporu ve kararlarıyla ayrı okunur.

Bölüm 03 — Etkileşimli

Altı eksen: dosya hangi cümleye yaklaşıyor?

Kenevir dosyası altı eksende denetlenir: aidiyet, amaç, hasat durumu, imal iddiası, tahlil ve usul. Kendi dosyanız için işaretleyin; araç hangi eksenlerin kendi kullanımı cümlesi ya da beraat yönünde, hangilerinin esrar elde etme amacı ve ek suç yönünde göründüğünü göstersin. Araç sonuç öngörmez; vasfa yalnızca mahkeme karar verir.

1. Aidiyet: ekim ve bakım size bağlanıyor mu?

Arazi sizin mi, kullanımınızda mı; bakım, sulama ve gübreleme izi size mi bağlanıyor; gidiş gelişler, kamera ya da tanık tespiti var mı; evde tohum, saksı, lamba, gübre bulundu mu; ikrar var mı?

Nasıl denetlenir?

Ceza Genel Kurulu, babasının hissedarı olduğu on beş yıldır boş bahçede otuz kök kenevir bulunan, esrar kullandığı bilinen ve gece o yoldan geçerken görülen sanık hakkında, on beş günlük gözetlemede bahçeye kimsenin gelmediğini ve sanığın ekimi ya da bakımı yaptığına ilişkin kuşkuyu aşan kesin delil bulunmadığını belirterek mahkûmiyeti bozmuştur; yerel mahkemenin sanığın yaşam tarzına ve kullanıcı olmasına dayanan gerekçesi somut delille desteklenmeyen varsayım sayılmıştır (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Aidiyet için arazi kaydı, kullanım durumu, bakım izleri, kamera ve tanık tespitleri, evde ele geçen tohum ve yetiştirme eşyası, bitkilerin bulunduğu yere ulaşım ve ikrar birlikte değerlendirilir. Kendiliğinden biten ya da komşu arazide bulunan bitkilerde ekim fiilinin size ait olduğunun ispatı gerekir; şüphe sanık lehine yorumlanır.

2. Amaç: kendi kullanımı mı, esrar elde etme mi?

Kök sayısı yirmiyi aşıyor mu; bilirkişi raporuna göre elde edilecek esrar birkaç aylık kişisel ihtiyacı aşıyor mu; satış, devir ya da tedarik davranışı, yazışma ya da ikrar var mı; ekim yeri ve bitkilerin boyu ne gösteriyor?

Nasıl denetlenir?

Amaç ölçütleri: elde edilecek esrarı satma, devir ya da tedarik davranışı ve ikrar; kök sayısı; ekim yeri; bitkilerin boyu ve mevcut hâli ile erişkinlikte elde edilecek esrarın ticarete elverişliliği; yanında hasat edilmiş bitki ve miktarı; ayrı ticaret davasındaki değerlendirme; kan ya da idrar tahlili (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre ticari amaç gösteren başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevir kişisel kullanım kapsamında ekilmiş sayılabilir; 10.224 kökte amaç sabittir (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Yirmi kök bir karine değil uygulama ölçütüdür: yirmi kökün altında satış delili varsa birinci cümle, üzerinde ise somut olaya göre ikinci cümle tartışılabilir. Esrar kullananlar için Adli Tıp görüşüyle kabul edilen günlük tüketim ve birkaç aylık ihtiyaç ölçütü, elde edilecek esrarın kişisel kullanım sınırını aşıp aşmadığının değerlendirilmesinde kullanılır; bunun için miktar rehberimize bakın.

3. Hasat durumu: dikili mi, sökülmüş mü, tamamen hasat mı?

Bitkiler dikili hâlde mi bulundu; yanında sökülmüş, kurutulmuş, ufalanmış ya da paketlenmiş esrar var mı; tamamı hasat edilmişse kök ya da hasat artığı bulundu mu; sökülmüş miktar kişisel kullanım sınırının üzerinde mi?

Nasıl denetlenir?

Dikili olduğu sürece yalnız 23/5 oluşur; bitki esrar elde etmek amacıyla söküldüğü andan itibaren amaca göre 188 ya da 191 ayrıca oluşur ve iki suçtan hüküm kurulur (gerçek içtima). Tamamı hasat edilmiş ya da kurutmaya bırakılmışsa ekim suçu için kök ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir; soyut ikrar yetmez (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313; CGK, E. 2017/223, K. 2020/139). 1.500 kök ile kurutulmuş esrarın birlikte bulunduğu dosyada 10. Ceza Dairesi, ekim amacı ile bulundurma amacının ayrı ayrı tartışılmasını ve toksikoloji pozitif sanık için kurutulmuş esrar yönünden kullanma suçunun değerlendirilmesini istemiştir (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561). Dört kök ile kurutulmuş 496 gram esrarın bulunduğu dosyada çoğunluk 188/3 mahkûmiyetini onamış, iki üye tek fiil ve TCK 44 fikri içtima görüşüyle karşı oy yazmıştır (10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369). Sökülmüş esrarın miktarı ve paketlenmesi 188/3 ile 191 ayrımında belirleyicidir.

4. İmal iddiası: kimyasal işlem var mı?

İddianame 188/1 imal diyorsa bilirkişi raporunda kimyasal tepkime, çözücü, ekstraksiyon, arıtma ya da sentez bulgusu var mı; yoksa yalnız yetiştirme, kurutma, ufalama, eleme ya da presleme mi tespit edilmiş?

Nasıl denetlenir?

İmal; doğal ya da sentetik maddeyi kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma yoluyla uyuşturucu hâline getirmek ya da bir uyuşturucudan başka bir uyuşturucu elde etmektir. Kenevirin yetiştirilmesi, hasadı, kurutulması, ufalanması, elenmesi ya da plaka hâline getirilmesi kimyasal işlem içermediğinden imal değildir ve 188/3 kapsamında kalır; villada 76 kilogram esrar ve yetiştirme düzeneği bulunan dosyada 188/1 yerine 188/3 uygulanması gerektiği belirtilmiştir (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). 188/1 yirmi yıldan otuz yıla kadar, 188/3 on yıldan az olmamak üzere hapis öngördüğünden nitelendirme cezayı en az iki katına çıkarır; imal iddiasında bilirkişi raporunun kimyasal işlem bulgusu içermesi, aksi hâlde ek savunma hakkı verilerek (CMK 226) vasfın 188/3’e çevrilmesi istenir. Esrardan haşhaş yağı, reçine ya da konsantre elde etmek için çözücü ve ısı kullanılan düzeneklerde imal tartışması somutlaşır.

5. Tahlil ve kullanıcı profili

Kan ya da idrar tahlili yapıldı mı, sonucu ne; tedavi, denetimli serbestlik ya da önceki kullanma dosyası var mı; sanığın kullanıcı olması ekimin kendi kullanımı için olduğunu destekliyor mu?

Nasıl denetlenir?

Ceza Genel Kurulu, failden alınan kan ya da idrar örneğinde uyuşturucuya rastlanıp rastlanmadığını ekim amacının belirlenmesinde kullanılacak ölçütler arasında saymıştır (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). 10. Ceza Dairesi, 1.500 kök ve kurutulmuş esrar bulunan dosyada toksikoloji raporunun pozitif olmasını kurutulmuş esrar yönünden kullanma suçunun tartışılması için yeterli bir olgu saymıştır (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561). Tahlil tek başına belirleyici değildir: kullanıcı olmak büyük ölçekli ekimi kendi kullanımı cümlesine çekmez; tahlil negatifliği de az sayıda kök için esrar elde etme amacını tek başına ispatlamaz. Tahlil yapılmadıysa kovuşturmada istenebilir; tedavi kayıtları, denetimli serbestlik dosyası ve önceki 191 kararları kullanıcı profilini belgeler. Sökülmüş esrar için 191’de kamu davasının ertelenmesi ve tedavi ile denetimli serbestlik (191/2-4) gündeme gelir.

6. Usul: görev, lehe kanun, tedbirler ve ek savunma

Dava doğru mahkemede mi (birinci cümle ağır ceza, ikinci cümle asliye ceza); suç tarihi 28 Haziran 2014’ten önceyse eski metin tartışıldı mı; 135 ve 140 tedbirleri yalnız birinci cümlede mi uygulandı; vasıf değişikliğinde ek savunma hakkı verildi mi?

Nasıl denetlenir?

Birinci cümlenin üst sınırı on yılı aştığından dava ağır ceza mahkemesinde görülür; asliye ceza mahkemesi kök sayısı ve delillerin esrar elde etme amacını tartışmayı gerektirdiği dosyada görevsizlik kararı vermek zorundadır (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). 28 Haziran 2014’ten önce işlenen suçlarda eski 23/5 (münhasıran esrar elde etmek için ekim, bir yıldan yedi yıla) lehe ise uygulanır; aynı kararda suç tarihindeki kanunun lehe olduğu ve kök sayısıyla orantılı teşdit uygulandığı kabul edilmiştir. Esrar elde etmek amacıyla ekim suçunda CMK 135 ve 140 tedbirleri uygulanabilir (23/6); kendi kullanımı cümlesi katalogda değildir ve bu suç için elde edilen kayıt, yalnız bu suçun delili olarak kullanılamaz (CMK 135/8, 138). İddianamedeki vasıf ile mahkemenin kabulü farklıysa ek savunma hakkı verilir (CMK 226); 188/1’den 188/3’e, birinci cümleden ikinci cümleye ya da tersine her geçiş bu kapsamdadır. 2313 s.K. 23/5 hükmünün beş yıl ve altındaki cezaları istinafta kesinleşir, temyiz edilemez (CMK 286/2-a; 10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369).

Henüz işaretleme yapmadınız.

Her eksen için bir seçenek işaretleyin; sonuç kutusu buna göre güncellenir.

Birinci eksen suçun sübutunu (CGK 2021/313), ikinci ve üçüncü eksen 23/5’in hangi cümlesinin ve hangi ek suçun uygulanacağını, dördüncü eksen 188/1 ile 188/3 ayrımını (10. CD 2021/7107), beşinci eksen kullanıcı profilini, altıncı eksen görev ve usul güvencelerini belirler. En sık yapılan iki hata, yirmi kök ölçütünü kesin bir sınır sanmak ve kurutulmuş keneviri imal saymaktır.

Bölüm 04 — Beş kural

Beş kural, beş ayrı madde

Yetiştirme yasağı, esrar amacıyla ekim, içtima, amaç ölçütleri ve imal tanımı aynı maddelere tabi değildir. Birine dokunun.

Her kural kendi maddesinde

İzinsiz kenevir her hâlde yasaktır ve imha edilir; esrar amacıyla ekim dört yıldan on iki yıla, kendi kullanımı için ekim bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Dikiliyken yalnız 2313, sökülünce ayrıca 188 ya da 191 uygulanır. Amaç; satış davranışı, kök sayısı, yer, boy, elde edilecek esrar, hasat edilmiş bitki, ayrı dava ve tahlille belirlenir; başka delil yoksa yirmi köke kadar kişisel kullanım kabul edilebilir. Kurutma ve plaka imal değildir.

Bölüm 05 — Kontrol listesi

Kenevir dosyasında ilk adımlar

Bu liste evinde, bahçesinde ya da tarlasında kenevir bulunan şüpheliler, sanıklar, arazi sahipleri ve yakınları içindir. Genel çerçeve için evde kenevir yetiştirme cezası yazımıza, imal ayrımı için imal suçu yazımıza bakın. Liste hukuki tavsiye değildir; her dosya tutanakları ve raporuyla ayrıca okunur.

Yapılması gerekenler

Yapılmaması gerekenler

0 / 10 madde işaretlendi

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın E-posta Gönderin

Bölüm 06 — Süreç haritası

Tespitten infaza: altı aşama

Her aşamada ne olduğunu, kimin ne yaptığını ve süre notunu görmek için aşamalara dokunun.

Bölüm 07 — Etkileşimli araç

Kenevir vasıf ve ceza aralığı aracı

Kök sayısını, bilirkişi raporundaki elde edilebilecek esrarı, sökülmüş ya da kurutulmuş miktarı, satış delilini, tahlili, ekim yerini, suç tarihini ve iddianamedeki fıkrayı girin. Araç Ceza Genel Kurulu’nun amaç ölçütlerini ve içtima kuralını uygulayarak olası vasfı, her suç için TCK 61 basamaklı ceza aralığını, görevli mahkemeyi ve HAGB ihtimalini göstersin. Bu bir sonuç öngörüsü değildir; vasfa ve cezaya yalnızca mahkeme karar verir.

Suç	Ceza	Mahkeme ve not
23/5 birinci cümle	4-12 yıl hapis + 500-10.000 gün ADP	Ağır ceza; 135 ve 140 uygulanabilir (23/6); HAGB yok
23/5 ikinci cümle	1-3 yıl hapis	Asliye ceza; 2 yıl ve altında HAGB ve erteleme tartışılır
23/5 eski metin (28/6/2014 öncesi)	1-7 yıl hapis	Lehe kanun karşılaştırması (TCK 7/2)
23/4 belgesiz ekim	50 günden az olmamak üzere ADP	Esrar amacı yoksa
TCK 188/3	10 yıldan az olmamak üzere hapis + 1.000-20.000 gün ADP	Sökülmüş esrar ticaret amaçlıysa; ağır ceza; KS dörtte üç
TCK 188/1	20-30 yıl hapis + 2.000-20.000 gün ADP	Yalnız kimyasal işlem varsa; kurutma ve plaka imal değil
TCK 191	2-5 yıl hapis	Sökülmüş esrar kişisel kullanım içinse; 191/2 erteleme, tedavi ve DS
İçtima	Dikili: yalnız 23/5; sökülmüş: 23/5 + 188 ya da 191 (gerçek içtima)	CGK 2021/313; karşı oy: TCK 44 (10. CD 2025/14369)
Yirmi kök uygulaması	Başka delil yoksa 20 köke kadar kişisel kullanım	10. CD 2024/70; ölçüt, sınır değil
Tamamen hasat	Ekim suçu için kök ya da hasat artığı şart	Soyut ikrar yetmez (CGK 2021/313)
Temyiz	23/5’te 5 yıl ve altı ceza istinafta kesin	CMK 286/2-a; 10. CD 2025/14369

Araç, girdiğiniz bilgileri Ceza Genel Kurulu ve 10. Ceza Dairesi ölçütleriyle karşılaştırır; vasfa, cezaya ve görevli mahkemeye yalnızca mahkeme karar verir. Aralıklar TCK 61 basamağıyla ve 62 indirimi ayrıca gösterilerek verilir; bir yıl on iki ay, bir ay otuz gün sayılır. Araç, kenevir yetiştirme, kurutma ya da esrar elde etme yöntemine ilişkin hiçbir bilgi vermez.

Bölüm 08 — Ceza Genel Kurulu ve 10. Ceza Dairesi’nden altı senaryo

Hangi senaryodasınız?

Kenevir dosyaları Yargıtay kararlarındaki altı kalıptan birine benzer. Her kalıpta denetlenen kural, aranan delil ve en sık yapılan hata farklıdır; kararların tam metni Yargı PRO üzerinden okunarak özetlenmiştir.

Tipik görünüm

Sinop’ta on beş yıldır ekilmeyen, ormana bitişik ve babasının hissedarı olduğu bahçede iki ayrı yerde otuz kök, on beş santim boyunda, çapalanmış ve gübrelenmiş kenevir bulundu. Esrar kullandığı bilinen sanık gece o yoldan geçerken görülmüştü; kolluk on beş gün gözetledi, bahçeye kimse gelmedi; sel sonrası on sekiz kök sökülüp raporlandı (294 gram bitki, 44 gram esrar). Yerel mahkeme sanığın yaşam tarzına ve kullanıcı olmasına dayanarak mahkûm etti ve bozmaya direndi.

Kanun ne der

Ceza Genel Kurulu önce kuralları koydu: dikiliyken yalnız 23/5, sökülünce ayrıca 188 ya da 191; tamamen hasatta ekim için kök ya da hasat artığı delili şart, soyut ikrar yetmez; amaç ölçütleri satış davranışı ve ikrar, kök sayısı, yer, boy ve elde edilecek esrar, hasat edilmiş bitki, ayrı dava ve tahlildir. Sonra somut olayda sanığın ekimi ya da bakımı yaptığına ilişkin kuşkuyu aşan kesin delil bulunmadığını, direnme gerekçesinin somut delille desteklenmeyen varsayımlardan ibaret olduğunu belirterek şüpheden sanık yararlanır ilkesiyle mahkûmiyeti bozdu (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313, 24.06.2021). Karar, aidiyetin yaşam tarzıyla değil ekim ve bakım fiiline bağlanan somut delille ispatlanacağını gösterir.

Tuzak

Arazinin aileye ait olmasını ve sanığın kullanıcı olmasını aidiyet delili sanmak; gözetleme tutanağındaki ‘kimse gelmedi’ tespitini savunmada kullanmamak.

‘Bana Ait Değil’ Savunması Nasıl İspatlanır? →

Tipik görünüm

Bismil’de sanığın kullanımındaki arazide farklı boylarda 10.224 kök dikili kenevir bulundu; asliye ceza mahkemesi eski metinle üç yıl dört ay hapis verdi. Yargıtay, bu sayıdaki bitkiden elde edilecek esrarın kişisel ihtiyacın çok üstünde olduğunu, ticari amaç gösteren başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım sayılabileceğini, amaç tartışmasının ve 2014 değişikliği sonrası lehe kanun karşılaştırmasının ağır ceza mahkemesine ait olduğunu belirterek görev yönünden bozdu.

Kanun ne der

Görevsizlik sonrası ağır ceza mahkemesi, suç tarihindeki eski metnin (bir yıldan yedi yıla) lehe olduğunu kabul edip kök sayısıyla orantılı teşditle üç yıl dört ay hapse hükmetti; 10. Ceza Dairesi, esrar elde etme amacının sabit olduğunu ve lehe kanun uygulamasının doğru yapıldığını belirterek hükmü onadı (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70, 08.01.2024). Karar üç şeyi öğretir: yirmi kök yerleşik bir uygulama ölçütüdür, amaç tartışması gerektiren dosya ağır ceza mahkemesinde görülür ve 28 Haziran 2014 öncesi suçlarda eski metin lehe olabilir.

Tuzak

Büyük ölçekli ekimde kendi kullanımı savunmasında ısrar etmek; eski tarihli suçta lehe kanun karşılaştırmasını istememek.

Etkileşimli rehber: Kişisel Kullanım Miktarı →

Tipik görünüm

Sanığın tarlasında yaklaşık 1.500 kök dikili kenevir ile evinde kurutulmuş esrar bulundu; toksikoloji raporu pozitifti ve sanık kullanıcı olduğunu söyledi. Mahkeme hem ekim hem ticaret suçundan tek bir amaç değerlendirmesiyle hüküm kurdu.

Kanun ne der

10. Ceza Dairesi, dikili bitkiler için 23/5’teki ekim amacının ve kurutulmuş esrar için 188/3 ya da 191’deki bulundurma amacının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, toksikoloji raporunun pozitif olması karşısında kurutulmuş esrar yönünden kullanmak için bulundurma suçunun tartışılmasını ve bu kısımda etkin pişmanlık hükmünün gözetilmesini belirterek hükmü değişik gerekçeyle bozdu (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561). Karar, kenevir dosyasında iki ayrı suçun iki ayrı amaç değerlendirmesi gerektirdiğini ve büyük ölçekli ekimin kurutulmuş kısmı otomatik olarak ticarete çevirmediğini gösterir.

Tuzak

Ekim amacını kurutulmuş esrara, kurutulmuş esrarın miktarını ekim amacına otomatik taşımak; tahlil sonucunu dosyaya koymamak.

Kullanmak İçin Aldım, Ticaretten Yargılanıyorum: Vasıf Değişikliği →

Tipik görünüm

Isparta’da sanığın evinde ekili dört kök kırk dört dal kenevir ile kurutulmuş net 496 gram esrar bulundu. Ağır ceza mahkemesi 23/5’ten ve 188/3’ten ayrı ayrı mahkûmiyet verdi; istinaf esastan reddetti. Sanık, satıcı ve alıcı bulunmadığını, delilin yetersiz olduğunu söyleyerek temyiz etti.

Kanun ne der

10. Ceza Dairesi çoğunluğu, 23/5 cezasının beş yılın altında kaldığı için temyiz edilemeyeceğini (CMK 286/2-a) ve 188/3 mahkûmiyetinde vasıf ve sübut yönünden isabetsizlik bulunmadığını belirterek hükmü onadı. İki üye karşı oy yazdı: esrar elde etme kararıyla aynı yerde ekme, sökme ve bulundurma hukuki anlamda tek fiildir; TCK 44 fikri içtima gereği yalnız en ağır cezayı gerektiren 188/3’ten, 61 ile alt sınırın üzerinde ceza verilmeli ve 23/5 cezası mahsup edilmelidir (10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369, 29.12.2025). Karar, Yargıtay uygulamasının gerçek içtima olduğunu ancak fikri içtima tartışmasının Daire içinde açıldığını gösterir; savunmada karşı oy dayanak olarak kullanılabilir.

Tuzak

Ekim ve bulundurma için ayrı cezalara itiraz etmemek; 23/5 cezasının temyiz edilemeyeceğini bilmeden istinafta eksik savunma yapmak.

Zincirleme Suç ve İçtima (TCK 43-44) →

Tipik görünüm

Sanığın villasında yetiştirme düzeneği, kurutulmuş ve işlenmiş 76 kilogram esrar bulundu; mahkeme 188/1 imal suçundan yirmi yılın üzerinde ceza verdi.

Kanun ne der

10. Ceza Dairesi, imalin doğal ya da sentetik maddeyi kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma yoluyla uyuşturucu hâline getirmek ya da bir uyuşturucudan başka bir uyuşturucu elde etmek olduğunu; kenevirin yetiştirilmesi, hasadı, kurutulması, ufalanması ve plaka hâline getirilmesinin kimyasal işlem içermediğinden imal sayılmayacağını, eylemin 188/3 ticaret kapsamında kaldığını belirterek hükmü bozdu (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). Karar, imal nitelendirmesinin bilirkişi raporundaki kimyasal işlem bulgusuna bağlı olduğunu ve miktarın büyüklüğünün tek başına imal yaratmadığını gösterir.

Tuzak

Miktarın büyüklüğünü imal delili sanmak; bilirkişi raporunda kimyasal işlem bulgusu olup olmadığını sorgulamamak.

Uyuşturucu İmal Etme Suçu, Ticaretten Hangi Yönleriyle Ayrılır? →

Tipik görünüm

Evde kurutulmuş esrar bulunan şüpheli kolluk ifadesinde esrarı bahçesinde ektiği kenevirden elde ettiğini söyledi; bahçede kök, hasat artığı ya da tohum bulunmadı, keşif yapılmadı. Savcılık hem 23/5 hem 191’den dava açtı.

Kanun ne der

Ceza Genel Kurulu’nun ilkesine göre failin tüm bitkileri hasat ettiği ya da kurutmaya bıraktığı hâlde 188 ya da 191’in yanında 23/5’ten de cezalandırılabilmesi için kenevir ekimine ilişkin somut delil (kök, hasat artığı) bulunmalıdır; evde ele geçen esrarı kendi ektiği kenevirden elde ettiğine ilişkin soyut ikrar tek başına yeterli değildir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313; CGK, E. 2017/223, K. 2020/139). Bu senaryoda ekim suçunun sübutu tartışmalıdır; kurutulmuş esrar için ise miktar, tahlil ve bulundurma biçimine göre 191 ya da 188/3 değerlendirilir. Müdafisiz kolluk ifadesi mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4).

Tuzak

İfadede kaynak açıklaması yaparak ekim davasına kapı açmak; keşif ve bahçe tespiti istenmediğini savunmada kullanmamak.

Etkileşimli rehber: İhbar, Gizli Tanık ve İfade Değişikliği →

Bölüm 09 — Doğru mu, yanlış mı?

En çok yanlış bilinen sekiz cümle

Kenevir dosyalarında en sık duyduğumuz varsayımlar. Yanıtlayın, gerekçesini görün.

1. Evde kendi kullanımı için birkaç kök kenevir yetiştirmek suç değildir.

Her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır (2313 s.K. 23/2); münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla ekim yapan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır (23/5 ikinci cümle).

2. Kenevir dikili olduğu sürece yalnız 2313 sayılı Kanun’daki ekim suçu oluşur; sökülünce ayrıca 188 ya da 191 gündeme gelir.

Ekim tohumdan hasada kadar süren süreçtir; bitki esrar elde etmek amacıyla söküldüğü ya da koparıldığı andan itibaren amaca göre 188 ya da 191 de oluşur ve her iki suçtan hüküm kurulur (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313).

3. Yirmi kökten az kenevir her zaman kendi kullanımı cümlesine girer.

Yirmi kök, ticari amaç gösteren başka delil yoksa uygulanan bir ölçüttür (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70); satış davranışı, ikrar, hasat edilmiş bitki ya da ayrı ticaret davası varsa daha az kök de esrar elde etme amacına bağlanabilir.

4. Kenevirin kurutulup ufalanması ve plaka hâline getirilmesi uyuşturucu imalidir.

İmal kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma gerektirir; yetiştirme, kurutma, ufalama ve plaka imal değildir, 188/3 kapsamında kalır (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107).

5. Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçunda telefon dinleme ve teknik takip yapılabilir.

2313 s.K. 23/6, esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek suçu bakımından CMK 135 ve 140 tedbirlerinin uygulanabileceğini öngörür; kendi kullanımı cümlesi bu kapsamda değildir.

6. Bitkilerin tamamı hasat edilmişse, esrarı kendi ektiği kenevirden elde ettiğini söyleyen kişi bu ikrarla ekim suçundan mahkûm edilir.

Tamamen hasat edilmiş bitkide ekim suçu için kök ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir; soyut ikrar tek başına yeterli değildir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313).

7. Esrar elde etmek amacıyla ekim davası ağır ceza mahkemesinde görülür.

23/5 birinci cümlenin üst sınırı on iki yıl olduğundan dava ağır ceza mahkemesinin görevindedir; asliye ceza mahkemesi amaç tartışması gerektiren dosyada görevsizlik verir (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Kendi kullanımı cümlesi asliye cezadadır.

8. 28 Haziran 2014’ten önce işlenen kenevir ekme suçunda bugünkü dört yıldan on iki yıla kadar hapis uygulanır.

Eski metin münhasıran esrar elde etmek için ekimi bir yıldan yedi yıla kadar hapisle cezalandırıyordu; suç tarihine göre lehe kanun karşılaştırması yapılır (TCK 7/2; 10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70).

Bölüm 10 — Videolu anlatım

Konuyu anlattığımız videolar

Kapağa dokunduğunuzda video bu sayfada açılır. Tüm videolar için Videolarım sayfasına bakabilirsiniz.

Uyuşturucu Kullanma ile Ticaret Arasındaki Fark Nasıl Belirlenir?

Uyuşturucu Ticareti Suçunda Miktar Ne Kadar Önemlidir?

Uyuşturucu Dosyasında Aitlik (Evde, Arabada) Nasıl İspatlanır?

Uyuşturucu Kullanma Suçunda Kan ve İdrar Testi Neyi Gösterir?

Uyuşturucu Kullanma Dosyasında Neden Ticaret Şüphesi Doğar?

Hangi Fiiller Uyuşturucu Ticareti Sayılır?

Uyuşturucu Ticareti Suçuyla Yakalandığınızda Haklarınız Nelerdir?

Uyuşturucu Kullanma Suçunda HAGB Verilir mi?

Bölüm 11 — Sözlük

Dosyada karşınıza çıkacak kavramlar

Kenevir ekimi (2313 s.K. 23/5)

Tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç; bakım, sulama ve gübreleme de dâhildir.

Esrar elde etme amacıyla ekim (23/5 birinci cümle)

Kendi kullanımı dışında, satma ya da verme gibi amaçlarla ekim; 4-12 yıl + 500-10.000 gün ADP; ağır ceza.

Münhasıran kendi kullanımı (23/5 ikinci cümle)

Yalnız kendi ihtiyacı için esrar elde etmek amacıyla ekim; 1-3 yıl; asliye ceza; 6545 ile 2014’te eklendi.

Belgesiz ekim (23/4)

İzin belgesi almadan ya da belgeyi aşan alanda esrar amacı olmayan ekim; 50 günden az olmamak üzere adli para cezası.

İmha (23/2-3)

İzinsiz kenevirin ziraat mühendisi raporu üzerine mülki amir emriyle zabıtaca yok edilmesi; masraf ekenden tahsil edilir.

Yirmi kök uygulaması

10. CD’nin yerleşik ölçütü: ticari amaç gösteren başka delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevir kişisel kullanım sayılabilir; sınır değil.

Amaç ölçütleri (CGK 2021/313)

Satış davranışı ve ikrar, kök sayısı, yer, boy ve elde edilecek esrar, hasat edilmiş bitki, ayrı dava, tahlil.

Elde edilebilecek esrar

Bilirkişinin dikili bitkilerden erişkinlikte elde edilecek THC içeren kısmı gram olarak hesaplaması; ticarete elverişlilik ölçütü.

Gerçek içtima

Dikili bitki için 23/5, sökülmüş esrar için 188 ya da 191’den ayrı ayrı hüküm; Yargıtay’ın yerleşik uygulaması.

Fikri içtima (TCK 44)

Tek fiille birden fazla suç; yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza. Kenevirde 2025 tarihli karşı oyun görüşü.

Hasat artığı

Tamamen hasat edilmiş bitkide ekim suçunun somut delili: kök, sap, tohum, yetiştirme eşyası.

İmal (TCK 188/1)

Kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma ile uyuşturucu elde etme; kurutma ve plaka imal değildir; 20-30 yıl.

188/3 ticaret

Satma, satışa arz, verme, nakil, depolama, satın alma, bulundurma; 10 yıldan az olmamak üzere hapis; KS dörtte üç.

191 kullanmak için bulundurma

Kişisel kullanım miktarında esrar; 2-5 yıl; kamu davasının ertelenmesi, tedavi ve denetimli serbestlik.

23/6 tedbirleri

Esrar amacıyla ekim suçunda CMK 135 iletişimin tespiti ve 140 teknik araçlarla izleme; kendi kullanımı cümlesinde yok.

Toksikoloji raporu

Kan ya da idrarda uyuşturucu tespiti; ekim amacı ve kurutulmuş esrarın kullanma vasfı için ölçüt (10. CD 2024/19561).

Bölüm 12 — Okuma listesi

Kenevir, esrar ve uyuşturucu dosyaları üzerine yazılarımız

Bu alandaki yazılarımız ve komşu konulara ilişkin seçilmiş başlıklar aşağıda. Genel çerçeve için evde kenevir yetiştirme cezası yazısına ve Makaleler dizinine bakabilirsiniz.

Bölüm 13 — Sık sorulan sorular

Sık sorulan sorular

Her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır (2313 s.K. 23/2). Esrar elde etmek amacıyla ekim dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden on bin güne kadar adli para cezası; münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyulan esrarı elde etmek amacıyla ekim bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (23/5). Hangi cümlenin uygulanacağı amaca bağlıdır: satış ya da devir davranışı ve ikrar, kök sayısı, ekim yeri, bitkilerin boyu ve elde edilecek esrar, yanında hasat edilmiş bitki, ayrı ticaret davası ve tahlil birlikte değerlendirilir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Ticari amaç gösteren başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevir kişisel kullanım kapsamında sayılabilir (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). İkinci cümlede iki yıl ve altındaki sonuç cezada HAGB ve erteleme tartışılır; birinci cümlede alt sınır dört yıl olduğundan bu imkânlar kapalıdır.

Kanunda kök sınırı yoktur. Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre ticari amaçla ekildiklerine ilişkin başka delil yoksa yirmi köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında ekildiği kabul edilebilir; 10.224 kökte esrar elde etme amacı sabit sayılmıştır (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Yirmi kök bir karine değil ölçüttür: satış yazışması, tartı ve paketleme ya da ikrar bulunan daha az kök birinci cümleye bağlanabilir; kullanıcı profili belgeli, satış delili bulunmayan daha fazla kök somut olaya göre ikinci cümleye çekilebilir. Ceza Genel Kurulu’nun saydığı diğer ölçütler ekim yeri, bitkilerin boyu ve erişkinlikte elde edilecek esrarın ticarete elverişliliği, yanında hasat edilmiş bitki, ayrı ticaret davasındaki değerlendirme ve kan ya da idrar tahlilidir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313).

Kenevir dikili olduğu sürece yalnız 23/5’teki ekim suçu oluşur. Bitki esrar elde etmek amacıyla bütünüyle ya da kısmen söküldüğü ya da koparıldığı andan itibaren, esrarın elde edilme amacına göre TCK 188’deki imal ve ticaret ya da 191’deki kullanmak için bulundurma suçu da işlenmiş olur; bu suçlar birbirinin unsuru olmadığından hem 23/5 hem 188 ya da 191’den hüküm kurulur (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). 1.500 kök ile kurutulmuş esrarın birlikte bulunduğu dosyada ekim amacı ve bulundurma amacı ayrı ayrı değerlendirilir; tahlil pozitifse kurutulmuş esrar için kullanma suçu tartışılır (10. CD, E. 2023/11003, K. 2024/19561). 10. Ceza Dairesi’nin 2025 tarihli kararında iki üye, aynı yerde ekili dört kök ile kurutulmuş 496 gram esrarın tek fiil olduğunu ve TCK 44 gereği yalnız 188/3’ten ceza verilmesi gerektiğini savunmuş, çoğunluk gerçek içtimayı sürdürmüştür (10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369).

Bitkilerin tamamı hasat edilmiş ya da kurutmaya bırakılmışsa, 188 ya da 191’in yanında ekim suçundan da cezalandırılabilmek için kenevir ekimine ilişkin kök ya da hasat artığı gibi somut delil gerekir; evde ele geçen esrarı kendi ektiği kenevirden elde ettiğine ilişkin soyut ikrar tek başına yeterli değildir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313; aynı yönde CGK, E. 2017/223, K. 2020/139). Yine de ifadedeki kaynak açıklaması soruşturmayı ekim yönüne genişletir ve keşif, arama ve tanık delilleriyle desteklenebilir. Müdafi olmaksızın kollukta alınan ifade mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4); müdafisiz ifade vermeyin ve beyan delilinin denetimi için ihbar ve ifade rehberimize bakın.

Hayır. Yargıtay’a göre imal; doğal ya da sentetik maddeyi kimyasal tepkime, dönüştürme ya da arıtma yoluyla uyuşturucu hâline getirmek ya da bir uyuşturucudan başka bir uyuşturucu elde etmektir. Kenevir bitkisinin yetiştirilmesi, hasadı, kurutulması, ufalanması, elenmesi ya da preslenerek plaka hâline getirilmesi kimyasal işlem içermediğinden imal değildir; bu fiiller 188/3 kapsamında ticaret ya da bulundurma olarak değerlendirilir. Villada 76 kilogram esrar ve yetiştirme düzeneği bulunan dosyada 188/1 yerine 188/3 uygulanması gerektiği belirtilmiştir (10. CD, E. 2021/2782, K. 2021/7107). 188/1 yirmi yıldan otuz yıla, 188/3 on yıldan az olmamak üzere hapis öngördüğünden fark büyüktür; imal iddiasında bilirkişi raporunda çözücü, ekstraksiyon ya da sentez bulgusu aranır ve vasıf değişikliğinde ek savunma hakkı verilir (CMK 226).

Esrar elde etmek amacıyla ekim (23/5 birinci cümle) üst sınırı on iki yıl olduğundan ağır ceza mahkemesinin görevindedir; münhasıran kendi kullanımı için ekim (ikinci cümle) asliye ceza mahkemesinde görülür. Asliye ceza mahkemesi, kök sayısı ve deliller esrar elde etme amacını tartışmayı gerektiriyorsa görevsizlik kararı vermek zorundadır; 10.224 kök dosyasında asliye ceza hükmü bu nedenle bozulmuştur (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Sökülmüş esrar için 188/3 ağır ceza, 191 asliye ceza mahkemesindedir; birlikte açılan davada ağır ceza mahkemesi bağlantı nedeniyle tümüne bakabilir. 23/5’ten verilen beş yıl ve altındaki cezalar istinafta kesinleşir, temyiz edilemez (CMK 286/2-a; 10. CD, E. 2025/5076, K. 2025/14369).

28 Haziran 2014’te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’dan önce 23/5, münhasıran esrar elde etmek için kenevir ekimini bir yıldan yedi yıla kadar hapisle cezalandırıyor, kendi kullanımı cümlesi ve adli para cezası bulunmuyordu. Suç tarihine göre lehe kanun karşılaştırması yapılır (TCK 7/2): 10.224 kök dosyasında ağır ceza mahkemesi eski metni lehe bulup kök sayısıyla orantılı teşditle üç yıl dört ay hapse hükmetmiş, Yargıtay onamıştır (10. CD, E. 2023/5159, K. 2024/70). Adli para cezası 15 Ağustos 2017 tarihli 694 sayılı KHK ile eklenmiş, 7078 ile 2018’de kanunlaşmıştır; bu tarihten önceki suçlarda adli para cezası uygulanmaz. 23/6’daki 135 ve 140 tedbirleri de aynı KHK ile gelmiştir.

Ekim suçu, tohumun ekilmesinden hasada kadar süren faaliyeti gerektirir; arazinin mülkiyeti tek başına ekim fiilini ispatlamaz. Ceza Genel Kurulu, babasının hissedarı olduğu ve on beş yıldır boş bahçede bulunan otuz kök için, on beş günlük gözetlemede bahçeye kimsenin gelmediğini ve sanığın ekimi ya da bakımı yaptığına ilişkin kesin delil bulunmadığını belirterek beraat gerektiğini kabul etmiştir (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313). Bakım, sulama ve gübreleme izinin kime bağlandığı, araziye gidiş gelişler, kamera ve tanık tespitleri, evde bulunan tohum ve yetiştirme eşyası belirleyicidir. Kendiliğinden biten bitkiyi fark eden arazi sahibi için ihbar ve imha talebi en güvenli yoldur; izinsiz kenevir mülki amir emriyle imha edilir ve masraf ekenden tahsil edilir (23/2-3).

Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmek suçu bakımından CMK 135 iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması ile 140 teknik araçlarla izleme tedbirleri uygulanabilir (2313 s.K. 23/6); kendi kullanımı cümlesi bu kapsamda değildir ve bu suç için elde edilen kayıt yalnız o suçta kullanılabilir (CMK 138). Tutuklama bakımından 23/5 katalog suç değildir; 188/3 ve 188/1 katalogdadır (CMK 100/3-a-9). Birinci cümlede üst sınır iki yılı aştığından tutuklama yasağı yoktur ancak kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni ve ölçülülük aranır (CMK 100-101). İkinci cümlede beklenen cezanın düşüklüğü ölçülülük yönünden tutuklamaya karşı en güçlü itirazdır; tutuklama takvimi için ayrı rehberimize bakın.

Münhasıran kendi kullanımı için ekimde ceza bir yıldan üç yıla kadardır; sonuç ceza iki yıl ve altında kalırsa, daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyet yoksa ve diğer şartlar varsa HAGB (CMK 231) ve erteleme (TCK 51) tartışılır; 62 ile alt sınır on aya iner ve kısa süreli hapiste seçenek yaptırımlar (TCK 50) gündeme gelebilir. 191’deki kamu davasının ertelenmesi, tedavi ve denetimli serbestlik kurumu kenevir ekimi için uygulanmaz; sökülmüş esrar 191 kapsamında değerlendirilirse o kısım için uygulanır. Esrar elde etme amacıyla ekimde alt sınır dört yıl olduğundan HAGB ve erteleme kapalıdır; 62 ile üç yıl dört ay, 188/3 eklenirse on yılın üzerinde ceza söz konusudur.

İzinsiz kenevir, ziraat mühendisinin raporu üzerine mülki amirin emriyle zabıtaca imha edilir (23/2); imhadan önce numune alınır ve kriminal laboratuvar bitkinin kenevir olduğunu, net ağırlığını ve elde edilebilecek esrar miktarını raporlar. Savunmada kök sayımının kimin huzurunda ve nasıl yapıldığı, dikili ve sökülmüş kısımların ayrı tartılıp tartılmadığı, kök başına verim hesabı, bitkilerin boyu ve erişkinlik durumu, fotoğraf ve kamera kaydı, imal iddiasında kimyasal işlem bulgusunun bulunup bulunmadığı denetlenir. Ceza Genel Kurulu bitkilerin boyu ve erişkinlikte elde edilecek esrar miktarını amaç ölçütleri arasında saydığından (CGK, E. 2018/577, K. 2021/313), rapordaki hesap yöntemi doğrudan vasfı etkiler; gerekirse ek bilirkişi raporu istenir.

Hayır. Girdiğiniz sayılar ve seçenekler yalnızca tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. WhatsApp özeti düğmesi yalnızca seçtiğiniz başlıkları içeren bir metin hazırlar; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Dosya numarası, kişi adı ve olay ayrıntısı yazmadan görüşme talep edebilirsiniz.

Av. Burakhan Çalışkan

Kenevir dosyanızı birlikte okuyalım

İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisimizde ceza hukuku alanında çalışıyoruz. Kenevir ekimi ve esrar dosyalarında imha ve sayım tutanağı denetimi, bilirkişi raporuna itiraz, aidiyet ve amaç savunması, içtima ve imal tartışması, görevsizlik ve lehe kanun talepleri, tutuklamaya itiraz, istinaf ve temyiz dilekçelerini yürütüyoruz. Yaklaşımımız her dosyada aynıdır: yargıç değil avukatız; yargılamaz, savunuruz.

Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır. Kök sayısını, bitkilerin bulunduğu yeri ve iddianamedeki fıkrayı aktarmanız ilk değerlendirme için yeterlidir.

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın E-posta Gönderin

Ofis

Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal / İstanbul

Telefon: 0 506 976 23 55
E-posta: av.burakhancaliskan@gmail.com

İletişim sayfası → · Danışma süreci →

Hukuki sorumluluk reddi. Bu sayfa ve üzerindeki etkileşimli araçlar yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz, sonuç öngörmez ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Vasfı, cezayı ve görevli mahkemeyi yalnızca mahkeme belirler. Sayfa, kenevir yetiştirme, kurutma ya da esrar elde etme yöntemine ilişkin hiçbir bilgi içermez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebilir; güncel kanun metni esastır. Kararlar Yargı PRO üzerinden tam metinleri okunarak özetlenmiştir: CGK E. 2018/577, K. 2021/313 · CGK E. 2017/223, K. 2020/139 · 10. CD E. 2023/5159, K. 2024/70 · 10. CD E. 2023/11003, K. 2024/19561 · 10. CD E. 2021/2782, K. 2021/7107 · 10. CD E. 2025/5076, K. 2025/14369 · 2313 s.K. 23 · TCK 7, 44, 61, 62, 188, 191, 192 · CMK 100, 119, 135, 138, 140, 148, 226, 231, 286.

Sökülmüş esrarın kişisel kullanım sınırı için Kişisel Kullanım Miktarı rehberimize, iddianamedeki vasfın değişmesi için Suç Vasfı ve Ceza Türü Değişikliği rehberimize bakabilirsiniz.