Kısa cevap: İcra avukatı hem alacaklı hem borçlu tarafında çalışır: takip başlatır, ödeme emrine itiraz eder, itirazın iptali veya kaldırılması yollarını yürütür, haciz ve satış aşamasını takip eder. Süreler kısadır: ilamsız takipte itiraz yedi gün (İİK m.62), kambiyo takibinde borç on gün ve şikâyet beş gün (m.168), itirazın kaldırılması altı ay (m.68), itirazın iptali bir yıl (m.67), satış isteme bir yıldır (m.106).
İcra hukukunda hemen her kayıp süreden kaynaklanır. Yedi gün içinde yapılmayan itiraz takibi kesinleştirir; bir yıl içinde istenmeyen satış haczi düşürür. Bu yüzden ilk bakılan şey her zaman tebliğ tarihidir.
Bu sayfa Ataşehir’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyor: hangi takip türleri var, itiraz nasıl yapılır, alacaklı hangi yola başvurur, haciz nasıl uygulanır ve satış nasıl işler.
Süresinde itiraz edilmeyen takip kesinleşir ve doğrudan haciz aşamasına geçilir (İİK m.62). Elinizdeki ödeme emrini değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Hangi Takip Türleri Var?
Kısa cevap: Beş ana yol vardır: ilamsız takip (genel haciz yolu), ilamlı takip, kambiyo senetlerine özgü takip, rehnin paraya çevrilmesi ve tahliye talepli takip. Her birinin ödeme emri süresi ve itiraz rejimi farklıdır.
En sık karıştırılan nokta, nereye itiraz edileceğidir. İlamsız takipte itiraz icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Kambiyo takibinde ise imza itirazı ve kambiyo vasfına ilişkin şikâyet icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz. Genel işleyiş için icra takibine nasıl itiraz edilir yazımıza bakabilirsiniz.
İtiraz Edildikten Sonra Ne Olur?
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; bu noktadan sonra top alacaklıdadır. Elindeki belgeye göre iki yoldan birini seçmek zorundadır ve süreleri farklıdır.
Borçlu tarafında ise menfi tespit davasının zamanlaması belirleyicidir: takipten önce açılırsa teminat karşılığı takibin durdurulması mümkündür; takipten sonra açılırsa takip durdurulamaz, yalnızca veznedeki paranın alacaklıya ödenmesi engellenebilir (m.72).
İcra takibinin seyri
Haciz
Kısa cevap: Takip kesinleştikten sonra alacaklı, mal beyanını beklemeksizin haciz isteyebilir ve UYAP üzerinden sorgulama yapıp elektronik haciz talep edebilir (m.78). Haciz, alacağa yetecek miktarla sınırlıdır (m.85) ve kanunda sayılan mallar haczedilemez (m.82).
Haczedilmezlik ve maaş haczi kurallarının ayrıntıları için hangi eşyalar haczedilemez ve maaş haczi ne kadar kesilir yazılarımıza bakabilirsiniz. İşçilik alacaklarının icra safhası için Ataşehir iş avukatı sayfamız yol gösterir.
Satış ve İhale
Haciz tek başına sonuç doğurmaz; alacağın tahsili için malın satılması gerekir. Bu aşamada da süre belirleyicidir.
Borçlu bakımından bir yıllık satış isteme süresi önemli bir savunma aracıdır: süresinde satış istenmezse haciz kalkar ve giderler alacaklıya yüklenir. Alacaklı bakımından ise bu süre, kaçırılmaması gereken bir takvimdir.
Kira Alacağı ve Tahliye Talepli Takip
Kira alacağı için başlatılan takipler ayrı bir usule tâbidir. Adi veya hasılat kiralarında ödeme emri, ihtarı ve kanuni müddet geçtikten sonra icra mahkemesinden borçlunun kiralanan şeyden çıkarılması istenebileceği tebliğini içerir (İİK m.269).
Burada borçlu için kritik bir tuzak vardır: borçlu itirazında kira akdini ve varsa buna ait mukavelenamedeki imzasını açık ve kesin olarak reddetmezse, akdi kabul etmiş sayılır. Alacaklı için de bir süre işler: itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını istemeyen alacaklı, bir daha aynı alacaktan dolayı ilamsız icra yoluyla takip yapamaz. Kira ilişkisinin esasına dair konular için Ataşehir kira avukatı ve Ataşehir kiracı tahliye sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Görevli Merci
Takip işlemleri icra dairelerinde yürütülür. İcra mahkemesi: şikâyet, itirazın kaldırılması, haczedilmezlik, ihalenin feshi ve tahliye talepleri. Genel mahkemeler: itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları. İcra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden sayılır ve basit yargılama usulü uygulanır (İİK m.18). Ataşehir’in ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk bakılan şey tebliğ tarihidir — yedi günlük itiraz süresi, beş günlük şikâyet süresi ve yedi günlük şikâyet süresi buradan işler. İkincisi takip türü ve dayanağıdır: senet kambiyo vasfını taşıyor mu, ilam gerçekten ilam niteliğinde mi, rehin var mı.
Üçüncüsü haciz tutanağıdır: hangi mallar yazılmış, aşkın haciz var mı, haczedilemeyecek bir kalem haczedilmiş mi, kıymet takdiri nasıl yapılmış. Dördüncüsü ise satış takvimidir; hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmiş mi, giderler peşin yatırılmış mı.
Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse mal üzerindeki haciz düşer ve giderlerden alacaklı sorumlu olur (İİK m.106, 110). Dosyanızın takvimini değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra avukatı hangi işleri yapar?
İki tarafta da çalışır. Alacaklı tarafında: ilamsız, ilamlı, kambiyo senetlerine özgü ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatmak, itirazın iptali veya kaldırılması davalarını yürütmek, haciz ve satış işlemlerini takip etmek. Borçlu tarafında: ödeme emrine itiraz, menfi tespit ve istirdat davaları, haczedilmezlik şikâyeti, aşkın hacze itiraz, ihalenin feshi ve taksitlendirme talepleri. Ayrıca tahliye talepli takipler ve konkordato süreçleri de bu alandadır.
Ödeme emri geldi, ne kadar sürem var?
İlamsız takipte süre çok kısadır: itiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur (İİK m.62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Kambiyo senedine dayalı takipte süreler farklı mı?
Evet, üç ayrı süre işler. Borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi ihtar edilir. Senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı iddiası beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla; imza itirazı da beş gün içinde açıkça bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirilir (İİK m.168). Dikkat: imzasını haksız yere inkâr eden borçlu, takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir.
İtiraz ettim, alacaklı ne yapabilir?
İki yol vardır ve hangisinin kullanılabileceği elindeki belgeye bağlıdır. Takibi; imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kesin olarak kaldırılmasını isteyebilir (m.68). Aksi hâlde bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açar (m.67).
İtirazın iptali davasında tazminat riski var mı?
Her iki taraf için de var. Davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötüniyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67). İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise tazminata hükmedilmesi kötüniyetin ispatına bağlıdır.
Borcum olmadığını düşünüyorum, ne yapabilirim?
Menfi tespit davası açabilirsiniz; borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için bu davayı açabilir (İİK m.72). Zamanlama sonucu belirler: takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbir kararı verebilir. Takipten sonra açılan davada ise takibin durdurulmasına karar verilemez; yalnızca teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir.
Haciz için alacaklının mal beyanını beklemesi gerekir mi?
Hayır. Ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra, mal beyanını beklemeksizin alacaklı haciz konmasını isteyebilir (İİK m.78). Ayrıca alacaklı dilerse haciz talebinde bulunmaksızın UYAP üzerinden borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir ve sistem üzerinden haciz talep edebilir; icra dairesi tespit edilen değeri elektronik ortamda haczeder.
Evimdeki eşyalar haczedilebilir mi?
Kural olarak hayır. Kıymetli şeyler (para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası) hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/3). Ayrıca borçlunun haline münasip evi ve öğrenci bursları da haciz dışıdır.
Maaşımın ne kadarı kesilir?
Borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir; ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz (İİK m.83). Birden fazla haciz varsa sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez. Ayrıca bu mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir (m.83/a).
Borcumdan fazla mal haczedildi, ne yapabilirim?
Kanun aşkın haczi yasaklar: alacaklının ana, faiz ve masraflar dâhil bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur, ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m.85). Aşkın haciz, icra mahkemesine şikâyet yoluyla kaldırılır ve şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür (m.16).
Alacaklı satışı ne kadar sürede istemeli?
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir (İİK m.106). Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur; yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
Satış istenmezse ne olur?
Bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya talep geri alınıp da süresinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Üstelik haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik olarak haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur (İİK m.110). Borçlu bakımından bu kural etkili bir savunma imkânıdır.
İhaleyle satılan taşınmazda oturan kiracı ne yapar?
İcra dairesince taşınmaz kendisine ihale edilen alıcı, o taşınmazın mülkiyetini iktisap etmiş olur (İİK m.134). İhale alıcısının talebi üzerine icra dairesi; taşınmazda kira sözleşmesine bağlı olarak oturan kişiye kira bedelini, diğer hâllerde ise taşınmazı kullanan kişiye bilirkişi marifetiyle tespit edilen aylık kullanım bedelini icra dairesine yatırmasını emreder.
Kira alacağı için tahliye de istenebilir mi?
Evet. Adi veya hasılat kiralarında ödeme emri, ihtarı ve kanuni müddet geçtikten sonra icra mahkemesinden borçlunun kiralanan şeyden çıkarılması istenebileceği tebliğini içerir (İİK m.269). Borçlu yedi gün içinde itiraz sebeplerini bildirmek zorundadır ve kira akdini ve varsa imzasını açık ve kesin olarak reddetmezse akdi kabul etmiş sayılır. Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını istemezse bir daha aynı alacaktan dolayı ilamsız icra yoluyla takip yapamaz.
İcra işlemlerine karşı şikâyet süresi nedir?
İcra dairelerinin yaptığı işlemler hakkında, kanuna aykırı olması veya olaya uygun bulunmaması sebebiyle icra mahkemesine şikâyet olunabilir ve şikâyet, bu işlemlerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır (İİK m.16). Buna karşılık bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir.
Bu işler nerede görülür?
Takip işlemleri icra dairelerinde yürütülür. Şikâyet, itirazın kaldırılması, ihalenin feshi ve haczedilmezlik talepleri icra mahkemesinde; itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları ise genel mahkemelerde görülür. Ataşehir’in ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda icra ve iflas hukuku dosyalarını takip etmektedir. Ataşehir ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; alacaklı tarafta takip başlatılması ve haciz uygulamalarından, borçlu tarafta ödeme emrine itiraz, menfi tespit, haczedilmezlik şikâyeti ve ihalenin feshi taleplerine kadar sürecin bütün aşamalarında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.16, 18, 60, 62, 67, 68, 72, 78, 82, 83, 85, 89, 106, 110, 134, 168, 269)
- 7251 sayılı Kanun (22/7/2020) — İİK m.78 UYAP sorgulama düzenlemesi
- 7343 sayılı Kanun (24/11/2021) — İİK m.106 ve m.134 değişiklikleri
- Adalet Bakanlığı — adalet.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
