Kısa cevap: Dava (kovuşturma) zamanaşımı, TCK m. 66 uyarınca suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre 8 ile 30 yıl arasında değişir ve süre, suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İddianame düzenlenmesi veya mahkûmiyet kararı gibi işlemler süreyi keser ancak kesilme hâlinde dahi süre, kanuni sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir. Aşağıdaki hesaplama aracına suç tarihini ve cezanın üst sınır kategorisini girerek yaklaşık zamanaşımı tarihini öğrenebilirsiniz.
Dava Zamanaşımı Süreleri Nasıl Belirlenir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesi, kamu davasının açılabileceği veya sürdürülebileceği azami süreyi, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre kademeli olarak düzenler:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda: 30 yıl
- Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda: 25 yıl
- Üst sınırı 20 yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda: 20 yıl
- Üst sınırı 5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda: 15 yıl
- Üst sınırı 5 yılı aşmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda: 8 yıl
TCK m. 66/6 uyarınca bu süre, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden itibaren işlemeye başlar. Aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca, fiili işlediği sırada 12-15 yaş arasında olan faillerde bu süreler yarıya, 15-18 yaş arasında olan faillerde ise üçte ikisine indirilir.
TCK m. 67 uyarınca şüpheli veya sanığın ifadesinin alınması, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi veya mahkûmiyet kararı verilmesi hâllerinde dava zamanaşımı kesilir ve süre yeniden işlemeye başlar. Ancak aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca kesilme hâlinde dahi zamanaşımı süresi, kanunda öngörülen sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir; bu sınırın ötesinde bir uzama söz konusu olamaz.
Zamanaşımı Hesaplama Aracı
* Bu hesaplama TCK m. 66-67’deki genel kurallara dayanan yaklaşık bir hesaplamadır. Zamanaşımının durması (m. 67/1), suçun teşebbüs/kesintisiz/zincirleme niteliği gibi başlangıç tarihini etkileyen özel durumlar ve somut olayın kesilme tarihleri hesaba katılmamıştır. Kesin hesaplama için bir ceza avukatına danışmanız önemle tavsiye edilir.
Hesaplama Örneği
Üst sınırı 5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis cezası öngören bir suç 10 Ocak 2016 tarihinde işlenmişse, temel dava zamanaşımı süresi 15 yıldır ve zamanaşımı tarihi 10 Ocak 2031 olarak hesaplanır. Bu süre içinde iddianame düzenlenmesi gibi bir kesilme nedeni gerçekleşmişse, azami zamanaşımı süresi 15 × 1,5 = 22,5 yıla kadar uzayabilir; bu durumda azami tarih 12 Temmuz 2038 olur.
Sık Sorulan Sorular
Dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı aynı şey midir?
Hayır, dava (kovuşturma) zamanaşımı TCK m. 66’da düzenlenir ve suç tarihinden itibaren işler; henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoksa uygulanır. Ceza zamanaşımı ise TCK m. 68’de düzenlenir, kesinleşmiş bir mahkûmiyetin infaz edilmesi için tanınan süreyi ifade eder ve hükmün kesinleştiği tarihten itibaren işler.
Zamanaşımı dolarsa dava tamamen düşer mi?
Evet, TCK m. 66/1 uyarınca dava zamanaşımı süresinin dolması, kamu davasının düşmesi sonucunu doğurur; bu durumda yargılamaya devam edilemez ve dava düşme kararıyla sona erer.
Zamanaşımı süresince fail yurt dışındaysa süre işlemeye devam eder mi?
Genel kural olarak evet, ancak TCK m. 66/7 uyarınca kanunda sayılan bazı ağır suçların (ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya 10 yıldan fazla hapis cezası gerektiren, yurt dışında işlenen belirli suçlar) yurt dışında işlenmesi hâlinde dava zamanaşımı uygulanmaz.
Zamanaşımı, soruşturma veya kovuşturma süreçlerinizle ilgili hukuki destek için bize ulaşabilirsiniz.
Ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımıza da göz atabilirsiniz: Yatar Hesaplama ve Adli Para Cezası Hesaplama.
Tüm ücretsiz hukuki hesaplama araçlarımızı görmek için: Hukuki Hesaplama Araçları.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında uzun yıllardır soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak zamanaşımı, infaz ve ceza davalarında güncel mevzuata uygun danışmanlık sağlanmaktadır. İletişim: 0 506 976 23 55.
