Etkileşimli rehber
Suç grubuna göre oran (1/2, 2/3, 3/4), mahsup, denetimli serbestlik süresi ve infaza başlama tarihiyle yaklaşık koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve hak ederek tahliye tarihlerini veren ayrıntılı infaz hesaplayıcı.
Kısa cevap: “Yatar” halk arasında bir hükümlünün cezaevinde fiilen geçireceği süreyi ifade eder. CGTİK m. 107 uyarınca genel kural, süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için cezanın yarısının infaz kurumunda geçirilmesidir; kanunda sayılan bazı suçlarda (kasten öldürme, işkence-eziyet, basit cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar, örgütlü suçlar, mükerrirler) bu oran üçte ikiye; nitelikli cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri, uyuşturucu imal ve ticareti (5275 m. 108/9) ve terör suçlarında (3713 m. 17) dörtte üçe çıkar. Ayrıca koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az kalan iyi halli hükümlüler, kalan süreyi cezaevi dışında denetimli serbestlikle geçirebilir. Aşağıdaki hesaplama aracına ceza süresini ve suç kategorisini girerek yaklaşık yatar süresini öğrenebilirsiniz.
Koşullu Salıverilme ve Yatar Süresi Nasıl Hesaplanır?
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİK) 107. maddesi uyarınca koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre, ceza türüne ve suçun niteliğine göre değişir:
| Suç grubu | Süreli hapis | Müebbet | Ağırlaştırılmış müebbet | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Genel kural | 1/2 | 24 yıl | 30 yıl | m.107/2 |
| m.107/2’de sayılan suçlar (81-83, 87/2-d, 94-96, 102/1, 104/1, 105, 132-138, 326-339) | 2/3 | 24 yıl | 30 yıl | m.107/2 ikinci cümle (yalnız süreli cezalar) |
| Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar | 2/3 (oranı daha yüksek suçlarda o oran) | 30 yıl | 36 yıl | m.107/4 (çocuklara uygulanmaz) |
| 102/2, 103, 104/2-3 ve uyuşturucu ticareti (188) | 3/4 | 33 yıl | 39 yıl | m.108/9 (çocuklara uygulanmaz, m.108/10) |
| Tekerrür | 2/3 (oranı daha yüksek suçlarda o oran) | 33 yıl | 39 yıl | m.108/1 |
| İkinci defa tekerrür | 3/4 | 33 yıl | 39 yıl | m.108/3 |
| Çocuğa karşı suçtan müebbet / ağırlaştırılmış müebbet | — | 33 yıl | 39 yıl | m.108/8 |
| Terör suçları | 3/4 | araç hesaplamaz | araç hesaplamaz | 3713 s.K. m.17; ayrıca m.107/16 ve geçici m.2 |
| Hükümlü suç tarihinde çocuk: 107/2-e (cinsel suçlar), 107/2-g (188), örgüt ve terör | 2/3 | çocuğa müebbet verilmez (TCK 31) | — | m.107/2 |
Tablodaki süreler tek bir hükümdeki ceza içindir. Birden fazla cezanın toplandığı hâllerde m.107/3, m.107/4 ve m.108/1-c’deki üst sınırlar (28, 30, 32, 34, 36, 40 yıl) devreye girer; bu hâller için ayrıntılı infaz hesaplayıcısını kullanın. Araç, kuralı belirsiz veya ek değerlendirme gerektiren birleşimlerde (terör suçlarında müebbet, çocuk hükümlüde tekerrür, süreli cezada m.108/8 gibi) sonuç üretmez.
CGTİK m. 105/A uyarınca, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilme tarihine 1 yıl veya daha az süresi kalan iyi halli hükümlüler, talepleri hâlinde bu son kısmı cezaevi dışında denetimli serbestlik tedbiriyle geçirebilir. Bu durumda “yatar” olarak adlandırılan, fiilen cezaevinde geçirilen süre, koşullu salıverilme süresinden denetimli serbestlik süresinin düşülmesiyle bulunur.
Yatar Hesaplama Aracı
* Hesaplama 5275 s.K. m.105/A, 107, 108 ve 3713 s.K. m.17’ye göre tek hüküm için yapılır; süreler TCK m.61/6 uyarınca ay 30 gün, yıl 12 ay esasıyla yıl-ay-gün olarak gösterilir, gün kesirleri dikkate alınmaz. Mahsup, geçici m.6 ve geçici m.10/geçici m.11’deki erken denetimli serbestlik imkânları, m.107/5’teki 15 yaş altı çift sayım, disiplin cezaları ve iyi hâlin olumsuz değerlendirilmesi hesaba katılmaz. Sonuç yaklaşık bir hesaptır; kesin infaz tarihleri müddetnamede belirlenir.
Hesaplama Örneği
6 yıl hapis cezasına mahkûm olan ve suçu genel kural kapsamında (1/2 oranı) bulunan bir hükümlü için koşullu salıverilme süresi 6 × 0,5 = 3 yıldır. Bu hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabiliyorsa, koşullu salıverilme tarihine kadarki son 1 yılını cezaevi dışında geçirebilir; bu durumda cezaevinde fiilen geçirilecek süre (yatar) 3 − 1 = 2 yıl olarak hesaplanır.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlikten herkes yararlanabilir mi?
Hayır, açık ceza infaz kurumunda bulunma, iyi halli olma ve 2025 değişikliğiyle eklenen şart uyarınca koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birini fiilen cezaevinde geçirmiş olma gibi şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet cezalarında denetimli serbestlik uygulanır mı?
Evet, şartların oluşması hâlinde bu ceza türlerinde de koşullu salıverilme tarihine kadarki son 1 yıl denetimli serbestlikle geçirilebilir; ancak infaz kurumunda geçirilmesi gereken sabit süre (suç grubuna göre 24, 30, 33, 36 veya 39 yıl) değişmez.
Mükerrer (tekrar) suç işleyenler için oranlar farklı mı?
Evet, CGTİK m. 108 uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi hükümlüler için koşullu salıverilme oranı ve infaz usulü farklılık gösterir; hesaplama aracı tek hüküm için m.108/1 ve 108/3 oranlarını uygular; m.108/2’deki ekleme sınırı ve birden fazla cezanın toplanması hesaba katılmaz.
İnfaz hukuku, koşullu salıverilme veya diğer ceza hukuku uyuşmazlıklarınız için bize ulaşabilirsiniz.
Ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımıza da göz atabilirsiniz: 12. Yargı Paketi ve İnfaz Düzenlemeleri ve Adli Para Cezası Hesaplama.
Tüm ücretsiz hukuki hesaplama araçlarımızı görmek için: Hukuki Hesaplama Araçları.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku ve infaz hukuku alanında uzun yıllardır hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve infaz süreçlerinde güncel mevzuata uygun danışmanlık sağlanmaktadır. İletişim: 0 506 976 23 55.
