Kısa cevap: Orman yangını cezası, failin kastına göre üç kademede belirlenir. Ormanda izinsiz ateş yakmak, sönmemiş sigara atmak veya ormana 4 km mesafede anız yakmak, yangın çıkmasa bile Orman Kanunu m. 110/2 uyarınca 1-3 yıl hapis ve adli para cezası gerektirir. Dikkatsizlikle orman yangınına sebep olmanın cezası m. 110/3 uyarınca 3-10 yıl hapistir. Ormanı kasten yakan kişiye m. 110/4 uyarınca en az 10 yıl hapis ve 1.000-10.000 gün adli para cezası verilir.
- Ateş, sigara ve anız yasakları yangın çıkmasa da suçtur.
- Taksirle orman yangınında, söndürme çabası veya zararın azlığı hâlinde ceza yarısına kadar indirilir.
- 7442 sayılı Kanun (RG 5.4.2023) taksirli yangının cezasını 2-7 yıldan 3-10 yıla çıkardı.
- Milli park ve muhafaza ormanında işlenen orman suçlarında ceza iki kat uygulanır (m. 111).
- Orman dışındaki yangın TCK m. 170-171 kapsamındadır.
Bu yazıda orman yangını cezası; ateş, sigara ve anız yasakları, taksir-kast ayrımı, orman dışı yangınlar ve erteleme-HAGB imkânı Yargıtay kararları ve örnek hesapla anlatılıyor.
Yangının başlangıç noktası ve yanan alanın orman sayılıp sayılmadığı ilk tutanaklarla saptanır; bu izler zamanla kaybolur.
Orman yangını cezası ne kadar?
Kısa Cevap: Orman yangını cezası, 6831 sayılı Orman Kanunu‘nun 110. maddesinde kademeli olarak düzenlenir: yasak fiiller için 1-3 yıl hapis ve adli para cezası, taksirle orman yangınına sebep olmak için 3-10 yıl hapis, kasten orman yakmak için en az 10 yıl hapis ve 1.000-10.000 gün adli para cezası öngörülür. Örgüt faaliyeti kapsamında devlet ormanını yakmanın cezası müebbet hapistir.
Orman yangınına sebep olma suçu, Orman Kanunu’nun 1-6. maddelerine göre orman sayılan yerlerde, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak ya da kasten yangın çıkarılmasıyla oluşan suçtur.
Milli park ve muhafaza ormanında ceza artar mı?
Evet. Orman Kanunu m. 111, orman rejimine alınan yerlerde ve m. 23-25 uyarınca muhafaza ormanı veya milli park olarak ayrılan ormanlarda işlenen orman suçlarında cezanın “iki misli olarak” hükmolunacağını öngörür. Yanan alanın statüsü bu yüzden bilirkişiyle netleştirilmelidir.

Ormanda ateş yakmak, sigara atmak ve anız yakmak suç mu?
Ormanda izinsiz ateş yakmak, ormana sönmemiş sigara atmak ve ormana 4 kilometre mesafede anız yakmak, Orman Kanunu m. 76 ile açıkça yasaklanmış ve m. 110/2 ile suç hâline getirilmiş fiillerdir. Bu fiillerin cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır; kanun, cezalandırma için ayrıca bir yangın çıkmasını aramaz.
Kanunun 76. maddesi şunları yasaklar: “Ormanlarda izin verilen ve ocak yeri olarak belirlenen yerler dışında ateş yakmak veya izin verilen yerlerde yakılan ateşi söndürmeden mahalli terketmek” ve “Ormanlara sönmemiş sigara veya yangına dolaylı olarak yol açabilecek madde atmak”. (d) bendi ise ormana dört kilometre mesafede veya orman köyü sınırlarında anız yakmayı yasaklar.
Anız yakmanın cezası nedir, hangi kanuna göre verilir?
Anız yakmanın cezası yakılan yerin ormana uzaklığına göre iki farklı kanuna tabidir. Ormana 4 kilometre mesafe içinde veya orman köyü sınırlarında anız yakmak Orman Kanunu m. 110/2 uyarınca hapis gerektiren suçtur; bu alanların dışında ise 2872 sayılı Çevre Kanunu m. 20/l uyarınca dekar başına idari para cezası uygulanır.
Çevre Kanunu m. 20/l, anız yakanlara kanun metninde “her dekar için 20 Türk Lirası” idari para cezası öngörür ve bu tutar her yıl yeniden değerlenir; Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki konsolide metin güncellenmiş tutarı dekar başına 698,62 TL olarak gösterir. Aynı bent, fiilin “orman ve sulak alanlara bitişik yerler ile meskûn mahallerde” işlenmesi hâlinde cezanın beş kat artırılacağını söyler.
Taksirle orman yangınına sebep olmanın cezası nedir?
Taksirle orman yangınına sebep olmanın cezası, Orman Kanunu m. 110/3 uyarınca 3 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Kanun, failin yangını söndürme ve etkilerini azaltma çabalarını veya meydana gelen zararın azlığını göz önünde bulundurarak cezanın yarısına kadar indirilmesini zorunlu bir indirim olarak düzenler.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 25.12.2018 tarihli, 2017/363 Esas, 2018/686 Karar sayılı kararı, suçun manevi unsurunun dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık olduğunu belirtir ve suçun oluşması için yangının “orman sayılan yerlerde” çıkması gerektiğini vurgular. Somut olayda yangının çıkış nedeni tespit edilemediği ve sanıklarla bağlantı kurulamadığı için Kurul beraat hükmünü onamıştır. Karar, cezanın 2-7 yıl olduğu 7442 sayılı Kanun öncesi döneme aittir.
Zarar; yanan ağaçların değeri, kısmen yananlardaki değer kaybı, alt örtü ve humus kaybı üzerinden orman idaresinin hasar raporuyla hesaplanır.
Örnek ceza hesabı
Açıklayıcı örnek: Bahçesinde dal yakan, ateş ormana sıçrayınca söndürmeye katılan kişi için temel ceza alt sınırdan 3 yıl belirlensin. Söndürme çabası nedeniyle m. 110/3 uyarınca yarı oranında indirim yapılırsa ceza 1 yıl 6 aya iner. TCK m. 62 uyarınca altıda bir takdiri indirim uygulanırsa sonuç ceza 1 yıl 3 ay olur. Bu süre 2 yıl eşiğinin altında kaldığından erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirilebilir. Rakamlar yalnızca yöntemi gösterir.
Kasten orman yakmanın cezası nedir?
Kasten orman yakmanın cezası, Orman Kanunu m. 110/4 uyarınca on yıldan az olmamak üzere hapis ile 1.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezasıdır. Suç, yangına müdahaleyi geciktirmek veya söndürmeyi zorlaştırmak amacıyla ve buna elverişli yer, zaman ya da şartlarda işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Fıkra 7442 sayılı Kanun’la (RG 5.4.2023) yeniden yazılmıştır; yarı artırımla alt sınır 15 yıla çıkar. Yangında ölüm veya yaralanma olursa fail bunlardan ayrıca cezalandırılır.
5.4.2023 öncesindeki yangınlarda lehe kanun uygulanır (TCK m. 7/2); taksirli yangında eski 2-7 yıl aralığı lehedir.
Kendi tarlasında ot yakarken ateş ormana sıçrarsa hangi suç oluşur?
Kendi tarlasında veya bahçesinde ot yakarken dikkatsizlik sonucu ateşin ormana sıçraması hâlinde eylem, kural olarak Orman Kanunu m. 110/3’teki taksirle orman yangınına sebep olma suçunu oluşturur. Ateş ormanın içinde yakılmadığı için m. 76/b’deki “ormanda ateş yakma” yasağı değil, yangının sonucu esas alınır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin 13.02.2019 tarihli, 2018/5775 Esas, 2019/4273 Karar sayılı kararında sanık, tapulu arazisinde temizlik sonrası biriken otları yakmış, büyüyen ateş ormana sirayet etmiş ve bilirkişi raporuna göre 5,52 hektar ormanlık alan yanmıştı. Daire, sanığın ormanlık arazide ateş yaktığına dair delil bulunmadığını, yangının tapulu araziden başladığını belirterek dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket eden sanığın eyleminin m. 110/3’e uyduğunu, m. 110/2’den hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu söyleyerek kararı bozmuştur.
Kasten mi taksirle mi: yangının nedeni nasıl ispatlanır?
Orman yangınında kast ile taksir ayrımı; başlangıç noktasında yakıcı veya hızlandırıcı madde bulunup bulunmadığına, yangının kaç noktadan çıktığına ve olay yeri inceleme raporuna göre yapılır. Kasıt şüpheden uzak delille ispatlanamazsa mahkûmiyet ancak taksirli suçtan kurulabilir.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin 17.12.2019 tarihli, 2019/32410 Esas, 2019/15783 Karar sayılı kararında olay yeri inceleme raporu, başlangıç noktasında yangını hızlandırıcı veya tutuşturucu bulguya rastlanmadığını tespit etmişti, sanık suçlamayı reddetmişti ve alan kuru otlarla kaplı çalılıktı. Daire, orman yakma kastını gösteren “her türlü şüpheden uzak ve kesin delil” bulunmadığını belirterek kasten orman yakmadan verilen hükmü bozmuş ve yanan alanın orman niteliğinin bilirkişili keşifle netleştirilmesini istemiştir.
Orman olmayan yerde yangın çıkarmanın cezası nedir?
Orman sayılmayan bir yerde, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli biçimde kasten yangın çıkarmak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 170/1-a uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis gerektirir. Taksirle böyle bir yangına neden olmanın cezası ise TCK m. 171/1-a uyarınca 3 aydan 1 yıla kadar hapistir.
TCK m. 170/1-a’daki ceza aralığı 7571 sayılı Kanun’la 1-5 yıla getirilmiştir; suç kişilerin toplu bulunduğu yerde işlenirse m. 170/2 uyarınca yarı oranında artırılır. Yangın tehlikesine neden olmak m. 170/3 uyarınca 3 ay-1 yıl hapis veya adli para cezası gerektirir. Yangın başkasının ağacına ya da malına zarar vermişse mala zarar vermenin yakarak işlenmesi (TCK m. 152/2-a) de tartışılır; kamu malı söz konusuysa kamu malına zarar verme cezası yazımızdaki ayrımlar önem kazanır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli, 2023/1053 Esas, 2023/6076 Karar sayılı kararında sanık, bahçesinde yaktığı otları söndürdüğünü zannederek ayrılmış; rüzgârla büyüyen yangın komşu arazideki 26 meyve ağacına zarar vermişti. Daire, TCK m. 171 kapsamındaki mahkûmiyeti onamıştır.
TCK m. 171, TCK m. 75/6 uyarınca önödeme kapsamındadır. Alt sınır 3 ay (90 gün) olduğundan, gün başına 100 TL üzerinden önödeme tutarı 9.000 TL artı soruşturma gideridir; tebliğden itibaren 10 gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz.
Orman yangını cezası ertelenir mi, HAGB verilir mi, paraya çevrilir mi?
Orman yangını cezasında erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sonuç cezanın 2 yıl veya daha az olmasına bağlıdır. Taksirli yangında ceza indirimlerle bu eşiğin altına inebilir; kasten orman yakmada ceza 10 yıldan başladığı için bu kurumlar uygulanamaz.
CMK m. 231/7 uyarınca HAGB kararındaki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; 7589 sayılı Kanun’la denetim süresi beş yıl olarak düzenlenmiştir. Zararın giderilmesi şartı nedeniyle orman idaresinin hasar raporu belirleyicidir. Çevirme seçenekleri için hapis cezasının paraya çevrilmesi ve seçenek yaptırımlar (TCK 50) yazımıza bakabilirsiniz.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Orman yangını dosyalarında en sık hata, yangının çıktığı yerin hukuki niteliğinin tartışılmamasıdır. Alanın orman sayılıp sayılmadığı; m. 110 ile TCK m. 170-171 arasındaki seçimi ve m. 111’deki iki kat artırımı doğrudan belirler.
- Tapulu arazide başlayan yangının, ateşin ormanda yakıldığı varsayımıyla m. 110/2 yerine yanlış maddeden değerlendirilmesi.
- Söndürme çabalarının ifade ve tanık beyanlarıyla dosyaya geçirilmemesi; oysa bu çaba m. 110/3’teki zorunlu indirimin dayanağıdır.
- Hasar raporundaki kalemlere itiraz edilmemesi; zararın azlığı hem indirimi hem HAGB için zararın giderilmesi şartını etkiler.
Sonuç
Orman yangını cezası, fiilin yasak davranış mı, taksirli yangın mı yoksa kasten yakma mı olduğuna göre 1 yıldan müebbet hapse kadar uzanır. Orman sayılmayan alanlarda TCK m. 170-171 uygulanır. Diğer suç tipleri için ceza hukuku makaleleri dizini sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Orman yangını çıkarmanın cezası kaç yıl?
Dikkatsizlikle orman yangınına sebep olan kişi Orman Kanunu m. 110/3 uyarınca 3-10 yıl hapis cezası alır. Ormanı kasten yakan kişiye m. 110/4 uyarınca en az 10 yıl hapis ve 1.000-10.000 gün adli para cezası verilir; müdahaleyi geciktirme amacı varsa ceza yarı oranında artar.
Ormanda mangal yakmak suç mu?
Evet. Orman idaresinin belirlediği ocak yerleri dışında ormanda mangal veya kamp ateşi yakmak Orman Kanunu m. 76/b uyarınca yasaktır ve yangın çıkmasa bile m. 110/2 uyarınca 1-3 yıl hapis ile adli para cezası gerektirir. İzinli ocaktaki ateşi söndürmeden ayrılmak da aynı yaptırıma bağlıdır.
Ormana sigara izmariti atmanın cezası nedir?
Ormana sönmemiş sigara atmak Orman Kanunu m. 76/c ile yasaktır ve m. 110/2 uyarınca 1-3 yıl hapis ile adli para cezası gerektirir. İzmarit yangına dönüşürse fail, daha ağır olan m. 110/3 kapsamında taksirle orman yangınına sebep olmaktan yargılanabilir.
Anız yakmanın cezası ne kadar?
Ormana 4 km mesafede veya orman köyü sınırlarında anız yakmak Orman Kanunu m. 110/2 uyarınca 1-3 yıl hapis gerektiren suçtur. Bu alanların dışında Çevre Kanunu m. 20/l uyarınca dekar başına idari para cezası uygulanır; ormana bitişik yerlerde ve meskûn mahalde bu ceza beş kat artırılır.
Taksirle orman yangınına sebep olan kişi hapse girer mi?
Her zaman değil. Söndürme çabası veya zararın azlığı nedeniyle ceza yarısına kadar indirilir; sonuç ceza 2 yıl veya altındaysa erteleme ya da HAGB değerlendirilebilir. TCK m. 50/4 uyarınca taksirli suçtaki hapis cezası, bilinçli taksir dışında, adli para cezasına da çevrilebilir.
Kendi tarlamda ot yakarken ateş ormana sıçrarsa hangi suç oluşur?
Ateş kendi taşınmazınızda yakılmış ve dikkatsizlik sonucu ormana sirayet etmişse eylem, Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin 2019 tarihli kararına göre Orman Kanunu m. 110/3’teki taksirle orman yangınına sebep olma suçunu oluşturur; ormanda ateş yakma suçu (m. 110/2) değildir.
Yanan alanın orman niteliği, hasar raporu ve kast-taksir ayrımı ceza aralığını doğrudan değiştirir. Soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki dosyanız için değerlendirme talep edebilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, Çalışkan Hukuk Bürosu’nda ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Orman Kanunu’na aykırılık, genel güvenliğin tehlikeye sokulması ve mala zarar verme suçlamalarına ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda; özellikle suç vasfının belirlenmesi, keşif ve bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi ile zararın giderilmesine bağlı kurumların incelenmesi konularında dosya takibi yürütmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.