Kısa cevap: Kamu malına zarar verme cezası, TCK m.152/1-a uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Otobüs durağı, okul, belediye otobüsü, park bankı gibi kamuya ait veya kamunun kullanımına ayrılmış eşyaya kasten zarar veren bu cezayla yargılanır. Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma yapılmaz; zarar ödenirse TCK m.168 uyarınca ceza üçte ikisine kadar indirilir.
- Eşyanın devlete ait olması şart değildir; kamu hizmetine tahsis edilmiş özel halk otobüsü de kamu malı sayılır.
- Yakarak zarar vermek cezayı TCK m.152/2-a uyarınca bir katına kadar artırır.
- Kurum vazgeçse bile soruşturma sürer; önödeme ve seri muhakeme uygulanmaz.
- Zararın kuruma ödendiğini gösteren makbuz, etkin pişmanlık ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması için belirleyicidir.
Kamu malına zarar verme cezası; belediye otobüsünün camını kıranlar, karakolda eşyaya zarar verenler ve okulda tahribata karışan çocukların aileleri tarafından sık sorulur. Bu yazı suçun kapsamını, cezanın hesabını ve zararı ödemenin etkisini anlatır. Suçun özel mallara ilişkin genel çerçevesi için mala zarar verme suçu cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Zarar iddianame kabul edilmeden ödenirse indirim üçte ikiye kadar çıkar; sonrasında yarıya düşer. Ödeme yapmadan ve ifade vermeden önce dosyanızı değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz.
Kamu malına zarar verme nedir, hangi madde uygulanır?
Kamu malına zarar verme, kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış bir yer, bina, tesis ya da eşyayı kasten yıkan, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişinin işlediği suçtur. Türk Ceza Kanunu bu fiili ayrı bir suç olarak değil, TCK m.151’deki mala zarar vermenin nitelikli hâli olarak m.152/1-a’da düzenler.
“Mala zarar verme suçunun; Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında, (…) İşlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”
TCK m.152/1-a
Suç yalnız kasten işlenebilir; trafik kazasında belediye bariyerine çarpmak gibi taksirli zararlar suç değildir, yalnız tazminat doğurur. Madde metnine Türk Ceza Kanunu’nun resmî metni üzerinden ulaşabilirsiniz.
Kamu malına zarar verme cezası ne kadar?
Kısa Cevap: Kamu malına zarar verme cezası, TCK m.152/1-a uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır ve seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir. Zarar yakarak verilmişse ceza bir katına kadar, haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmeti aksamışsa ayrıca yarısından iki katına kadar artırılır.
Hâkim temel cezayı TCK m.61 uyarınca işleniş biçimi ve zararın ağırlığı gibi ölçütlerle bir ile dört yıl arasında belirler; birden fazla eşyanın tahrip edildiği olaylarda alt sınırdan uzaklaşılabilir.
Hangi eşyalar kamu malı sayılır?
TCK m.152/1-a uyarınca kamu malı sayılması için eşyanın devlete ait olması şart değildir. Kanun üç ayrı ölçüt sayar: kamu kurumuna ait olmak, kamu hizmetine tahsis edilmiş olmak veya kamunun yararlanmasına ayrılmış olmak. Bu üçünden birini taşıyan otobüs durağı, okul, park bankı, karakol eşyası ve halk otobüsü bu kapsama girer.
Otobüs durağı, park ve sokak donatıları
Belediyenin otobüs durakları, park bankları, çöp kutuları, aydınlatma direkleri ve trafik levhaları kamunun yararlanmasına ayrılmış eşyadır. Durağın camını kırmak, oturma yerini sökmek veya üzerine sprey boyayla yazı yazmak (kirletme) TCK m.152/1-a kapsamındadır. Belediye otobüsleri de aynı korumadan yararlanır; araçlara ilişkin ayrım için araca zarar verme cezası yazımızdaki ayrıma bakabilirsiniz.
Okul, hastane, karakol ve cezaevi
Okul, hastane, adliye, karakol, nezarethane ve ceza infaz kurumu kamu kurumlarına ait binalardır. Öğrencinin okul sırasını kırması veya gözaltındakinin nezarethane kamerasına zarar vermesi sık görülen örneklerdir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 19.11.2020 tarihli, 2020/9226 Esas, 2020/13249 Karar sayılı kararı: Sanık, Avcılar Otogar hattında çalışan özel halk otobüsünün camlarını kırmıştı. Daire, suçun oluşması için eşyanın “kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmasa da kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış eşya olmasının yeterli” olduğunu belirterek TCK m.152/1-a uygulamasını yerinde buldu ve hükmü onadı.
Kamu malı sayılmayan yerler
Kamuya açık alanda bulunmak eşyayı tek başına kamu malı yapmaz; kooperatif veya şirket mülkünde TCK m.151 uygulanır.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 09.06.2021 tarihli, 2021/6296 Esas, 2021/11776 Karar sayılı kararı: Sanık, halk otobüsleri terminalinde bulunan ve kooperatife ait büroya zarar vermişti. Daire, bu yerin kamuya ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer vasfında olmadığını, eylemin TCK m.151/1 kapsamında kaldığını ve bu nedenle uzlaştırma işlemi yapılması gerektiğini belirterek hükmü bozdu.
Yakarak zarar vermek veya hizmeti aksatmak cezayı ne kadar artırır?
Kamu malına yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak zarar vermek, TCK m.152/2-a uyarınca belirlenen cezanın bir katına kadar artırılmasını gerektirir. Zarar haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmetini aksatırsa TCK m.152/3 ayrıca devreye girer.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 21.09.2020 tarihli, 2020/10225 Esas, 2020/9074 Karar sayılı kararı: Sanık, Alanya’da yol üzerindeki otobüs durağını yakmıştı. Daire, temel cezanın TCK m.152/1-a yerine TCK m.151/1’e göre belirlenmesini ve 6545 sayılı Kanun’dan sonra bir kat yerine iki kat artırım yapılmasını hukuka aykırı bularak hükmü kanun yararına, aleyhe sonuç doğurmamak üzere bozdu.
Örneğin enerji hattının kablosunu kesmek hizmet geçici de olsa aksarsa TCK m.152/3 uygulanır; kurumun aksama süresini gösteren yazısı belirleyicidir.
Kamu malına zarar verme şikâyete bağlı mı, uzlaştırma var mı?
Kamu malına zarar verme şikâyete bağlı bir suç değildir. TCK m.151/1’deki “mağdurun şikayeti üzerine” ibaresi TCK m.152’de tekrarlanmadığından, savcılık olayı kolluk tutanağı veya kurum yazısıyla öğrendiği anda resen soruşturma başlatır. Kurumun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez.
Uzlaştırma da uygulanmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/1-a yalnız şikâyete bağlı suçları, m.253/1-b ise sınırlı bir TCK listesini kapsar ve TCK m.152 bu listede yoktur. 7571 sayılı Kanun’la (RG 25.12.2025) yapılan değişiklikler de bu suçu kapsama almamıştır.
Çocuklara özgü CMK m.253/1-c de mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olmasını ve üst sınırın üç yılı geçmemesini aradığından kamu kurumu dosyalarında uygulanmaz.
Zararı ödersem ceza düşer mi? Etkin pişmanlık (TCK 168)
Kamu malına verilen zararı ödemek davayı düşürmez, ancak TCK m.168 uyarınca cezada önemli bir indirim sağlar. Zarar kovuşturma başlamadan, yani iddianame kabul edilmeden tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir.
“Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.”
TCK m.168/2
Kısmi ödemede indirim için TCK m.168/4 uyarınca kurumun rızası gerekir. Makbuz ve kurumun “zarar giderildi” yazısı dosyaya konulmalıdır.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 26.12.2023 tarihli, 2023/8569 Esas, 2023/9948 Karar sayılı kararı: Sanık, ilçe emniyet müdürlüğü bekleme salonundaki camı kırmış, zararı soruşturma aşamasında gidermişti. Daire; sanık savunması, kurum temsilcisinin beyanı ve dosyadaki faturaya göre zararın soruşturmada giderildiği anlaşıldığı hâlde TCK m.168/1’in uygulanmamasını bozma sebebi yaptı.
ZARARIN ÖDENME ZAMANINA GÖRE İNDİRİM
Kamu malına zarar verme cezası nasıl hesaplanır? Örnek hesap
Kamu malına zarar verme cezasının hesaplanmasında hâkim önce TCK m.152/1-a’ya göre temel cezayı belirler, sonra varsa TCK m.152/2 artırımını, ardından TCK m.168 etkin pişmanlık indirimini ve TCK m.62 takdiri indirimini uygular. Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır.
İndirimler “kadar” ifadesiyle düzenlendiğinden hâkim daha düşük oran seçebilir; bir gün karşılığı TCK m.52/2 uyarınca 100-500 TL’dir.
Kamu malına zarar verme cezası paraya çevrilir mi, ertelenir mi?
Kamu malına zarar verme cezası, hükmedilen hapis süresi bir yıl veya daha azsa TCK m.50/1-a uyarınca adli para cezasına çevrilebilir. Ancak soruşturma aşamasında önödeme uygulanmaz; çünkü TCK m.75 yalnız adli para cezası veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis gerektiren suçları kapsar. Seri muhakeme listesinde de TCK m.152 yer almaz; usulün kapsamı için seri muhakeme usulü yazımıza bakabilirsiniz.
Basit yargılama da uygulanmaz; CMK m.251/1 üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarla sınırlıdır. İki yıl veya daha az hapis cezası TCK m.51 uyarınca ertelenebilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) için 7589 sayılı Kanun’la (RG 31.07.2026) değişen CMK m.231 iki yıl veya daha az ceza ve kamunun zararının giderilmesini arar; zarar denetim süresinde aylık taksitle de ödenebilir. Karara karşı istinaf yolu açıktır.
18 yaşından küçükler kamu malına zarar verirse ne olur?
On sekiz yaşından küçükler kamu malına zarar verdiğinde TCK m.31’deki yaş küçüklüğü hükümleri uygulanır. On iki yaşını doldurmayan çocuk cezalandırılmaz, yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbiri uygulanabilir. On iki ile on beş yaş arasında algılama yeteneğine bakılır; varsa ceza yarı oranında indirilir. On beş ile on sekiz yaş arasında ceza üçte bir indirilir.
Daha önce hapis cezası almamış çocuğun bir yıl veya daha az cezası TCK m.50/3 uyarınca zorunlu olarak seçenek yaptırıma çevrilir; erteleme sınırı TCK m.51/1 uyarınca üç yıldır.
Kamu malına zarar verme suçunda zamanaşımı kaç yıl?
Kamu malına zarar verme suçunda dava zamanaşımı, TCK m.152/1’deki dört yıllık üst sınır esas alındığında TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır. TCK m.66/3 dosyadaki ağırlaştırıcı hâllerin de hesaba katılmasını ister; yakarak zarar verme gibi bir hâl varsa üst sınır beş yılı aştığından süre TCK m.66/1-d uyarınca on beş yıla çıkar.
Suçu 12-15 yaş arasında işleyenlerde bu sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasında üçte ikisi geçince dava düşer (TCK m.66/2).
Kamu malına zarar verme ile kabahat arasındaki fark nedir?
Kamu malına zarar verme bir suçtur ve idari para cezasıyla kapatılamaz. Buna karşılık kamuya ait duvarlara izinsiz bez veya kâğıt afiş ve ilan asmak, Kabahatler Kanunu m.42 uyarınca kolluk veya zabıtanın kesebileceği idari para cezası gerektiren bir kabahattir. Duvara sprey boyayla kalıcı yazı yazmak ise “kirletme” sayılarak suç soruşturmasına konu olabilir.
Sarhoşken çevreyi rahatsız etmek ise eşyaya zarar verilmedikçe sarhoşluk kabahati (Kabahatler Kanunu 35) kapsamında kalır.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Kamu malına zarar verme dosyalarında en sık hata, suçu basit mala zarar verme sanıp uzlaşma beklemektir. Teklif beklenirken iddianame kabul edilir ve TCK m.168/1’deki üçte iki indirim imkânı yarıya düşer. Diğer sık sorunlar:
- Zararı kuruma nakit veya aracı üzerinden ödeyip makbuz almamak; ödeme belgelenmezse indirim uygulanmaz.
- Eşyanın gerçekten kamu hizmetine ayrılıp ayrılmadığını sorgulamamak; kooperatif veya şirket malı TCK m.151 kapsamında kalabilir.
- Kısmi ödemede kurumun yazılı rızasını almamak.
Sitedeki diğer ceza hukuku yazılarına makaleler dizinimizden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu malına zarar verme cezası kaç yıl?
Kamu malına zarar verme cezası TCK m.152/1-a uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Zarar yakarak veya patlayıcıyla verilmişse ceza TCK m.152/2 uyarınca bir katına kadar artırılır; haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmeti aksamışsa TCK m.152/3 uyarınca yarısından iki katına kadar ayrıca artırılır.
Kamu malına zarar verme şikâyete bağlı mı?
Hayır. TCK m.151’deki şikâyet şartı nitelikli hâli düzenleyen TCK m.152’de yer almaz; savcılık olayı öğrendiği anda resen soruşturma başlatır. Kurumun vazgeçmesi soruşturmayı durdurmaz.
Kamu malına zarar vermede uzlaştırma yapılır mı?
Hayır. CMK m.253/1’deki uzlaştırma listesinde TCK m.152 sayılmaz ve suç şikâyete bağlı da değildir. Çocuklar için öngörülen istisna da mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olmasını aradığından, mağduru kamu kurumu olan dosyalarda uzlaştırma yoluna gidilmez.
Kamu malına verdiğim zararı ödersem dava düşer mi?
Dava düşmez, ancak ceza indirilir. Zarar kovuşturma başlamadan tamamen ödenirse TCK m.168/1 uyarınca cezanın üçte ikisine, iddianame kabul edildikten sonra ve hükümden önce ödenirse yarısına kadar indirim yapılır. Kısmi ödemede ilgili kurumun rızası gerekir.
Kamu malına zarar verme cezası paraya çevrilir mi?
Doğrudan adli para cezası öngörülmediği için önödeme uygulanmaz. Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa TCK m.50 uyarınca adli para cezasına çevrilebilir; iki yıl veya daha az ceza ertelenebilir ya da zarar giderilmişse hükmün açıklanması geri bırakılabilir.
Okulun camını kıran öğrenci ceza alır mı?
Okul kamu kurumu binası olduğundan kasıtlı cam kırma TCK m.152/1-a kapsamına girer. On iki yaşından küçükler cezalandırılmaz; 12-15 yaş arasında algılama yeteneğine bakılır, 15-18 yaş arasında ceza üçte bir indirilir. Zararın okula ödenmesi etkin pişmanlık indirimi sağlar.
Eşyanın kamu malı sayılıp sayılmadığı, zarar tutarının doğruluğu ve ödeme zamanlamasına göre etkin pişmanlık, erteleme ve HAGB seçeneklerini somut dosyanız üzerinden inceleyebiliriz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, ceza hukuku alanında çalışan ve malvarlığına karşı suçlar üzerine yazılar kaleme alan bir avukattır. Kamu malına zarar verme dosyalarında suç vasfının TCK m.151 ile m.152 arasında doğru belirlenmesi, zarar tutarının denetlenmesi ve zararın giderilme zamanının ceza indirimine etkisi üzerinde durmaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde Kartal’da faaliyet göstermektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
