Kısa cevap: Kamu kurum veya kuruluşlarına karşı taahhüt altına girilen bir edimin (sözleşme konusu iş, mal teslimi veya hizmetin) ifasına fesat karıştıran kişi, TCK m.236 uyarınca üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suç, ihaleye fesat karıştırmadan farklı olarak ihale sürecinden sonra, sözleşmenin uygulanması aşamasında işlenir — örneğin şartnamede belirtilenden düşük nitelikli malın teslim edilip kabul edilmesi gibi.
İhaleye fesat karıştırma suçu ihale sürecinin kendisine (teklif, değerlendirme, sonuçlandırma) odaklanırken, TCK m.236’daki edimin ifasına fesat karıştırma suçu, ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin uygulanması aşamasındaki hileli davranışları düzenler. Bu yazıda bu ayrı suç tipini ele alıyoruz.
Suçun Konusu Nedir?
TCK m.236/1’e göre suç, “kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına” fesat karıştırılmasıyla oluşur. Yani suçun konusu, bir ihale veya sözleşme sonucunda üstlenilen yükümlülüğün (edimin) gerçek anlamda yerine getirilmemesi, ama getirilmiş gibi gösterilmesidir.
Hangi Fiiller Edimin İfasına Fesat Karıştırma Sayılır?
TCK m.236/2, bu fiillerin hileli olarak yapılması halinde suçun oluşacağını belirterek beş hal sayar:
- İhale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi,
- İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi,
- Edimin ihale kararında veya sözleşmede belirtilen sürede ifa edilmemesine rağmen, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi,
- Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi,
- Hizmet niteliğindeki edimin, ihale kararında veya sözleşmede belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi.
“Hileli Olarak” Şartı Neden Önemli?
Madde metni, bu beş halin “hileli olarak yapılması halinde” suç oluşturacağını özellikle belirtir. Bu, sıradan bir ifa kusurunun (örneğin gecikme, eksik teslim gibi bir sözleşme ihlalinin) tek başına ceza hukuku anlamında suç oluşturmadığı, bunun yanında bilinçli bir aldatma/gizleme unsurunun da bulunması gerektiği anlamına gelir. Sözleşmeye aykırılık, hukuk davasının (sözleşmesel tazminat, cezai şart vb.) konusu olabilirken, hileli kabul işlemi ayrıca ceza sorumluluğu doğurur.
Bu Suçta da Menfaat Temini Ayrıca mı Cezalandırılır?
Evet. TCK m.236/3, ihaleye fesat karıştırmadaki paralel hükme benzer şekilde, “edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar” der. Bu konuyu ihaleye fesat karıştırmadaki benzer hükmü ele aldığımız yazımızda detaylandırmıştık.
Sonuç
TCK m.236, ihale sonrası sözleşme uygulama aşamasındaki hileli kabul işlemlerini, ihaleye fesat karıştırmadan bağımsız ama benzer ağırlıkta bir suç olarak düzenler. Suçun oluşması için ifa kusurunun yanında bilinçli bir hile unsurunun varlığı şarttır. Diğer kamu görevlisi suçları için Kamu Görevlisi Suçları Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Edimin ifasına fesat karıştırmanın cezası nedir?
TCK m.236/1 uyarınca üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasıdır.
Basit bir teslimat gecikmesi bu suçu oluşturur mu?
Hayır, madde metni “hileli olarak yapılması” şartını arar; sıradan bir ifa kusuru tek başına yeterli değildir.
Şartnameye uygun olmayan bir eserin kabul edilmesi hangi maddeye girer?
TCK m.236/2-d kapsamına girer: yapım ihalelerinde şartlara uygun olmayan eserin hileli olarak kabul edilmesi.
Bu suçta menfaat temini ayrıca cezalandırılır mı?
Evet, TCK m.236/3 uyarınca menfaat temin eden görevliler ayrıca ilgili suç hükmüne göre de cezalandırılır.
Bu suç ihaleye fesat karıştırmadan farklı mı?
Evet, farklıdır — biri ihale sürecine, diğeri sözleşmenin ifası aşamasına ilişkindir; bu farkı ayrı bir yazımızda ele alıyoruz.
Suçun oluşumu edimin ifası aşamasındaki somut davranışa bağlıdır; teknik değerlendirme gerektirir.
Yazar Hakkında: Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında çalışmaktadır. İhaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma ve diğer kamu görevlisi suçları dosyalarında şüpheli/sanık müdafiliği yapmaktadır.
Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.236
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özel değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.
