Kısa cevap: İhaleye fesat karıştırma suçunun cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenmesi halinde, temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz (TCK m.235/3-a). Ayrıca, bu fiil sırasında kasten yaralama veya tehdit suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri gerçekleşirse, fail bu suçlar dolayısıyla da ayrıca cezalandırılır — yani cebir/tehditle işlenen ihaleye fesat karıştırma, tek başına değil, olası ek suçlarla birlikte değerlendirilir.
Bir önceki yazımızda TCK m.235/2’deki dört bendi ele almıştık. Bunlardan (c) bendi — cebir veya tehditle katılımı engelleme — kanun tarafından ayrıca nitelikli bir hal olarak da düzenlenmiştir. Bu yazıda bu ağırlaştırıcı hükmü inceliyoruz.
Cebir veya Tehditle İşlenen İhaleye Fesat Karıştırmanın Cezası Nedir?
TCK m.235/3-a’ya göre, “cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenmesi hâlinde temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz.” Hatırlanacağı üzere temel suçun ceza aralığı üç yıldan yedi yıla kadardır; cebir veya tehdit kullanılması halinde ise mahkeme, cezayı üç yıldan değil, en az beş yıldan başlayarak belirlemek zorundadır.
Kasten Yaralama veya Tehdit Suçu Ayrıca mı Cezalandırılır?
Evet. Madde metninin devamı açıktır: “Ancak, kasten yaralama veya tehdit suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca bu suçlar dolayısıyla cezaya hükmolunur.” Bu, bir içtima (suçların birleşmesi) kuralıdır — fail sadece ihaleye fesat karıştırmadan değil, işlediği kasten yaralamanın nitelikli hali veya tehdidin nitelikli hali nedeniyle de ayrıca cezalandırılır.
Örneğin, ihaleye katılmak isteyen bir kişiyi darp ederek katılımını engelleyen fail, hem ihaleye fesat karıştırma (nitelikli hal, en az 5 yıl) hem de kasten yaralamanın ilgili hükmünden ayrıca sorumlu tutulabilir.
Bu Nitelikli Halin Uygulama Alanı Nedir?
Bu hüküm, TCK m.235/2-c’de tanımlanan “cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek” fiiline özgüdür. Yani sadece hileli davranışla (m.235/2-a) veya gizli anlaşmayla (m.235/2-d) işlenen fesat, bu ağırlaştırıcı hükmü tetiklemez — cebir veya tehdit unsurunun somut olarak varlığı gerekir.
Bu Nitelikli Hal, Zarar Yokluğu İndiriminden Muaf mıdır?
Evet. TCK m.235/3-b, ihalede zarar meydana gelmemesi halinde ceza indirimini düzenlerken, açıkça “bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere” ifadesini kullanır. Yani cebir veya tehditle işlenen ihaleye fesat karıştırmada, zarar meydana gelmemiş olsa dahi bu indirimden yararlanılamaz — alt sınır yine beş yıldan az olamaz.
Sonuç
Cebir veya tehditle işlenen ihaleye fesat karıştırma, kanun tarafından hem daha ağır bir alt sınırla (en az 5 yıl) hem de olası ek suç sorumluluğuyla (kasten yaralama/tehditin nitelikli halleri) cezalandırılan bir haldir. Bu nitelikli hal aynı zamanda zarar yokluğu indiriminden de muaftır. Diğer kamu görevlisi suçları için Kamu Görevlisi Suçları Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Cebir veya tehditle işlenen ihaleye fesat karıştırmanın alt sınırı kaç yıldır?
TCK m.235/3-a uyarınca temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz.
Bu fiil sırasında kişi yaralanırsa fail ayrıca mı cezalandırılır?
Evet, kasten yaralamanın nitelikli hâlleri gerçekleşmişse, fail ihaleye fesat karıştırmadan ayrı olarak bu suçtan da cezalandırılır.
Cebir/tehdit hali zarar yokluğu indiriminden yararlanabilir mi?
Hayır, TCK m.235/3-b bu indirimi açıkça (a) bendindeki (cebir/tehdit) haller dışında uygulanabilir kılar.
Sadece hileli davranışla işlenen fesat bu nitelikli hale girer mi?
Hayır, bu ağırlaştırıcı hüküm sadece cebir veya tehdit unsuru somut olarak varsa uygulanır.
Tehdit suçunun basit hali de bu ek cezalandırmayı tetikler mi?
Hayır, madde metni açıkça “daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerin gerçekleşmesi” durumundan bahseder; tehdidin basit hali ayrıca cezalandırma gerektirmez.
Nitelikli hâlin gerçekleşip gerçekleşmediği, ceza aralığını doğrudan değiştirdiğinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Yazar Hakkında: Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında çalışmaktadır. İhaleye fesat karıştırma ve diğer kamu görevlisi suçları dosyalarında şüpheli/sanık müdafiliği yapmaktadır.
Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.235
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özel değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.
