📌 Kısa Cevap: Kambiyo senedine (bono, çek, poliçe) dayalı haciz yoluyla takipte borçlu, imzaya itirazını ve borca itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmek zorundadır (İİK m.168/4-5, m.169, m.170). Genel haciz yolunda (ilamsız takip) ise itiraz yedi gün içinde icra dairesine yapılır ve imza reddi itirazda ayrıca ve açıkça belirtilmelidir (İİK m.62). “Cevap dilekçesi” ise çoğunlukla alacaklının, icra mahkemesindeki imza ve borç itirazına verdiği karşı beyan dilekçesidir. Bu yazıda her iki taraf için de şablon bulacaksınız.
İcra takibinde en çok hak kaybı, süre ve merci hatasından doğar: itirazı yanlış yere vermek ya da süreyi kaçırmak, kambiyo takibinde borçlunun savunmasını büyük ölçüde sınırlayabilir. Bu sayfa, “imzaya ve borca itiraz cevap dilekçesi” aramasının arkasındaki iki ayrı ihtiyacı karşılar: borçlunun itiraz dilekçesi ve alacaklının bu itirazlara cevabı. Tüm madde numaraları ve süreler mevzuat.gov.tr’de yayımlanan İcra ve İflas Kanunu metninden doğrulanmıştır; yine de her dosyanın kendine özgü olduğunu unutmamak gerekir. Süre konusunda daha genel bir özet için “İcra Takibine İtiraz Süresi Kaç Gündür?” yazımıza da bakabilirsiniz.
Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve takip türü, hangi dilekçenin nereye verileceğini belirler; dosyanızı birlikte inceleyelim.
Üç takip yolu, üç farklı itiraz düzeni
İmzaya ve borca itiraz konusunda ilk soru, takibin hangi yoldan yürütüldüğüdür. Çünkü süre, merci ve ispat kuralı bu yola göre değişir. Ödeme emrinde yazılı ihtarlar bunu zaten gösterir: ödeme emrini dikkatle okuyup yazılı süreyi ve mercii kontrol etmek, atılacak ilk adımdır.
Hukuki dayanak: hangi madde neyi düzenler?
İİK m.60, genel haciz yolunda ödeme emrinin içeriğini düzenler; borçlu yedi gün içinde borcu ödemekle, senet altındaki imza kendisine ait değilse bunu ayrıca ve açıkça bildirmekle, borca veya alacaklının takip hakkına itirazı varsa aynı süre içinde beyan etmekle yükümlüdür. İİK m.62 ise itirazın şeklini ve süresini belirler: ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirilir; borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa o kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir, aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır. Borçlu veya vekili, itirazla birlikte borçluya ait yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır.
Kambiyo senedine dayalı haciz yolunda tablo farklıdır. İİK m.168, ödeme emrinde borcun on gün içinde ödenmesi ihtarını ve itiraz yollarını sayar. Senedin kambiyo senedi vasfı yoksa beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet (m.168/3); imza kendisine ait değilse bunu beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirme (m.168/4); borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazı ise sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçe ile bildirme (m.168/5) gerekir. Bu itirazlar yapılmaz ve icra mahkemesinden itirazın kabulüne dair karar getirilmezse cebri icraya devam olunur. Madde 170/b, 61/2-5 ve 62-72. maddelerin bu fasıl hükümlerine aykırı olmadıkça kambiyo takibinde de uygulanacağını belirtir.
İmzaya itiraz ne demektir, ne zaman yapılır?
İmzaya itiraz, takibe dayanak yapılan senetteki imzanın borçluya ait olmadığının ileri sürülmesidir. Kambiyo takibinde bu itiraz İİK m.170/1 uyarınca bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirilir ve satıştan başka icra takip muamelelerini kendiliğinden durdurmaz. İcra mahkemesi, duruşmadan önceki incelemede itirazı ciddi görürse, alacaklıya tebliğe gerek görmeden itirazla ilgili kararına kadar takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir (m.170/2). Mahkeme, İİK m.68/a/4 uyarınca yapacağı inceleme sonunda imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse itirazı kabul eder; kabul kararıyla takip durur, alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır.
İmza itirazı bakımından iki önemli hatırlatma vardır. Birincisi, itirazın içeriğidir: imza ile yazı ve içeriğin ayrımı yapılmalı, itirazın “imza” mı yoksa “senedin içeriği, doldurulması veya bedeli” ile mi ilgili olduğu açıkça belirtilmelidir. İkincisi, itirazın yaptırımıdır: inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve takip itirazla birlikte durdurulmuşsa, borçlu takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir (m.170/3). Borçlu menfi tespit veya istirdat davası açarsa tazminat ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur; dava borçlu lehine sonuçlanırsa bunlar kalkar.
Borca itiraz: hangi sebepler, hangi belge?
Kambiyo takibinde borca itiraz, İİK m.168/5’te sayılan sebeplerle sınırlıdır: borçlu olmamak, borcun itfa edilmiş olması, mehil verilmiş olması, alacağın zamanaşımına uğraması ve yetki itirazı. İİK m.169, bu itirazın bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirileceğini ve satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını hükme bağlar. İİK m.169/a ise incelemenin usulünü düzenler: icra mahkemesi hâkimi itiraz sebeplerinin tahkiki için iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır; borcun olmadığının veya itfa ya da imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı hâlinde itirazı kabul eder. Yetki itirazının incelenmesinde taraflar gelmese de gereken karar verilir.
Bu hüküm, kambiyo takibindeki borca itirazın ispat bakımından dar olduğunu gösterir: tanık veya basit yazılı delil, kural olarak itirazı kabul ettirmeye yetmez; resmî belge veya borçlu ile alacaklı arasında imzası ikrar edilmiş bir belge (örneğin ödemeyi gösteren makbuz, mahsup yazısı) gerekir. Hâkim, borçlunun itiraz dilekçesine ekli belgelerden borcun itfa edildiği, senet metninden zamanaşımına uğradığı, borçlunun borçlu olmadığı veya icra dairesinin yetkili olmadığı kanaatine varırsa, itirazın esası hakkındaki kararına kadar icra takibinin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (m.169/a/2). Zamanaşımı itirazında hâkim, alacaklının ibraz ettiği kambiyo senedindeki tarihe göre itirazı haklı görür ve alacaklı zamanaşımının kesildiğini veya tatil edildiğini resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat edemezse itirazı kabul eder. Bono zamanaşımı bakımından TTK m.778/1-h bonolar için poliçeye ilişkin 749-751. maddeleri uygular; TTK m.749/1 uyarınca poliçeyi kabul edene karşı istemler vade tarihinden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Bononun düzenleyeni poliçeyi kabul eden gibi sorumludur (TTK m.779/1).
Senedin kambiyo vasfı: “bono” gerçekten bono mu?
Kambiyo takibi, ancak senet kambiyo senedi vasfını taşıyorsa yürütülebilir. TTK m.776, bononun unsurlarını sayar: “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, kime veya kimin emrine ödeneceği, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası. TTK m.777/1 uyarınca bu unsurlardan birini içermeyen senet, kanunda sayılan istisnalar saklı kalmak üzere bono sayılmaz; örneğin vade gösterilmemişse görüldüğünde ödenecek bono sayılır (m.777/2). İİK m.170/a, icra mahkemesinin müddetinde yapılan şikâyet veya itiraz dolayısıyla önüne gelen işlerde senedin kambiyo vasfını haiz olmadığını veya alacaklının kambiyo hukuku uyarınca takip hakkına sahip bulunmadığını re’sen nazara alarak takibi iptal edebileceğini söyler. Bu yüzden borçlu, senedin biçimsel eksikliklerini şikâyet dilekçesinde ayrıca ve açıkça belirtmelidir; yine beş günlük süre geçerlidir (m.168/3).
Alacaklının cevap dilekçesi: icra mahkemesinde neler savunulur?
“Cevap dilekçesi” denildiğinde çoğu kez akla alacaklı tarafın, icra mahkemesinde borçlunun imza veya borca itirazına karşı sunduğu dilekçe gelir. İİK m.18 gereği icra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerdendir ve basit yargılama usulü uygulanır; talep ve cevaplar dilekçe ile olabileceği gibi icra mahkemesine ifade zaptettirmek suretiyle de yapılır. Alacaklı cevabında genellikle şu başlıkları işler:
- Süre ve merci savunması: itirazın ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde yapılıp yapılmadığı; süresinde değilse itirazın reddi talebi.
- İmzanın borçluya aidiyeti: imza incelemesinde borçlunun mazeretsiz duruşmaya gelmemesi, imza örneklerinin (bankadaki imza kartı, noter işlemleri, sözleşmeler) getirtilmesi ve gerekirse bilirkişi incelemesi talebi.
- Soyutluk ve kambiyo ilkeleri: kambiyo senedinin düzenlenmesine yol açan temel ilişkiden bağımsız olduğu; borca itirazın İİK m.169/a’daki belge şartıyla ispatlanması gerektiği.
- Kötü niyet ve tazminat talebi: imza itirazı reddedilirse İİK m.170/3 uyarınca inkâr tazminatı ve para cezası; borca itirazın esasa ilişkin nedenlerle reddi hâlinde m.169/a uyarınca borçlu aleyhine tazminat (yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere) talebi. Tazminatın şartları, takibin geçici durdurulmuş olması gibi kanun metnindeki koşullara bağlıdır.
- Yargılama gideri ve vekâlet ücreti: güncel tarife esas alınarak talep edilir; tutar yazılmaz.
Alacaklı, imza ve borca itiraz konusunda delillerini dilekçesinde göstermeli, senedin aslının mahkemede ibrazına hazır olmalı ve duruşmaya katılımı sağlamalıdır. Kanun metni, imzanın reddi hâlinde alacaklının icra dairesinden tatbika medar imzaların celbini isteyebileceğini de düzenler (İİK m.66/3).
Genel haciz yolunda itirazın kaldırılması: 68, 68/a ve 67
İlamsız (genel haciz yolu) takipte borçlu İİK m.62 uyarınca icra dairesine itiraz ettiğinde takip durur (m.66). Bu durumda alacaklının önünde üç yol vardır. Birincisi, takip imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe tasdik edilmiş borç ikrarını içeren bir senede ya da resmî makbuz veya belgeye dayanıyorsa, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kesin olarak kaldırılmasını istemesidir (m.68); bu süre içinde istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz. İkincisi, takibin dayandığı senet özel (adi) senet olup imza itiraz sırasında borçlu tarafından reddedilmişse, yine itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını istemesidir (m.68/a/1). Bu hâlde icra hâkimi iki taraftan izahat alır; imza reddi varsa borçlu mazeretini bildirmedikçe duruşmada bizzat bulunmak zorundadır, mazeretsiz gelmezse itirazın geçici olarak kaldırılmasına ve borçlunun takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûmiyetine karar verilir (m.68/a). Üçüncüsü, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak alacağın varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava etmektir (m.67/1).
İtirazın geçici olarak kaldırılması hâlinde borçlu, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçtan kurtulma davası açabilir; davanın dinlenebilmesi için dava konusu alacağın yüzde on beşinin depo edilmesi gerekir (m.69). İİK m.72 ise borçlunun icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabileceğini düzenler. Ticari nitelikteki davalarda, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A); bunun kapsamı dosyanın niteliğine göre değerlendirilmelidir. İcra mahkemesindeki imza veya itiraz incelemesi ile bu genel mahkeme davaları farklı süreçlerdir.
İmza inkârı ve sahtelik: HMK ile ilişkisi
HMK m.208/1, kendisi tarafından düzenlendiği iddia edilen bir belgedeki yazı veya imzayı inkâr etmek isteyen tarafın sahtelik iddiasında bulunması gerektiğini, aksi hâlde belgenin aleyhine delil olarak kullanılacağını belirtir. HMK m.209/1’e göre adi bir senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde bu konuda karar verilinceye kadar senet herhangi bir işleme esas alınamaz. Sahtelik incelemesi HMK m.211’de düzenlenmiştir: hâkim önce inkâr eden tarafı isticvap eder, kanaat edinemezse huzurda yazı yazdırıp imza attırır ve diğer delilleri değerlendirir; yine de kesin kanaat oluşmazsa bilirkişi incelemesine karar verir. İsticvap için davet edilen taraf belirtilen günde hazır bulunmazsa inkâr ettiği belgedeki yazı veya imzayı ikrar etmiş sayılır. İcra mahkemesinde ise İİK m.68/a’nın özel usulü uygulanır ve imza tatbikatında HMK’nın bilirkişiye ait hükümleri uygulanır. Bu iki düzen arasındaki ilişki dosyadan dosyaya değişebilir; duruşma günü ve davetiyedeki ihtarlar mutlaka okunmalıdır.
Dilekçe şablonu 1: Borçlunun imzaya ve borca itiraz dilekçesi (kambiyo takibi, icra mahkemesine)
Aşağıdaki şablon, kambiyo senedine dayalı haciz yoluyla takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine verilecek genel bir örnektir. Köşeli parantezleri dosyanıza göre doldurunuz; itiraz sebeplerinden yalnızca gerçekten ileri sürebileceklerinizi bırakınız.
[İL/İLÇE] İCRA HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
İtiraz Eden (Borçlu): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […]
Adres: [yurt içi tebligat adresi]
Vekili: [Av. Ad Soyad]
Karşı Taraf (Alacaklı): [Ad Soyad / Unvan], [adres]
İlgili İcra Dosyası: [İl/İlçe] İcra Müdürlüğü [yıl]/[sıra] Esas
Konu: Ödeme emrinin [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmesi üzerine İİK m.168/3, 168/4, 168/5, 169 ve 170 uyarınca süresinde yapılan imzaya itiraz, borca itiraz ve takibin durdurulması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Alacaklı tarafından yukarıda belirtilen dosyada, [tarih] tarihli, [bedel] bedelli [bono/çek/poliçe] dayanak gösterilerek kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatılmış; ödeme emri tarafıma [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşbu itiraz, tebliğden itibaren beş günlük yasal süre içinde yapılmaktadır.
2. İmzaya itiraz: Takibe dayanak yapılan senette borçlu olarak görünen imza tarafıma ait değildir. İmzayı ayrıca ve açıkça inkâr ediyorum. İmza incelemesinde kullanılmak üzere [varsa karşılaştırmaya elverişli imza örneklerinin bulunduğu belgeler] ibraz edilecek olup, gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyorum. İtirazımın ciddi olduğu dilekçeye ekli belgelerden anlaşılacağından, İİK m.170/2 uyarınca karara kadar takibin geçici olarak durdurulmasını talep ederim.
3. Borca itiraz: [Seçiniz ve doldurunuz: Alacaklıya borcum bulunmamaktadır / Borç [tarih] tarihinde ödenmiş olup ödeme belgesi ektedir / Alacaklı tarafından [tarih] tarihine kadar mehil verilmiştir / Alacak zamanaşımına uğramıştır / İcra dairesi yetkili değildir, yetkili icra dairesi […]’dir.] İtiraz sebeplerimi dayanaklarıyla birlikte bildirmiş bulunuyorum.
4. Kambiyo vasfına ilişkin şikâyet (varsa): Takibe dayanak senet, TTK m.776 uyarınca [eksik unsuru yazınız: örneğin ödeme yeri/düzenlenme tarihi/kime ödeneceği] unsurunu içermediğinden kambiyo senedi vasfını haiz değildir; bu sebeple İİK m.168/3 ve 170/a uyarınca takibin iptalini talep ederim.
5. Tebligat için yurt içi adresim yukarıda gösterilmiştir (İİK m.62).
HUKUKİ DELİLLER: İcra dosyası, ödeme emri ve tebliğ mazbatası, takip dayanağı senet, imza örnekleri, [ödeme dekontları/makbuz], bilirkişi incelemesi, tanık, her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan sebeplerle; imzaya ve borca itirazımın kabulüne, itirazın incelenmesi sonuçlanıncaya kadar takibin geçici olarak durdurulmasına, takibin iptaline ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
[Borçlu / Vekili — İmza]
Ekler: Ödeme emri ve tebliğ belgesi, senet örneği, imza örnekleri, ödeme/mehil belgeleri, vekâletname, kimlik fotokopisi.
Dilekçe şablonu 2: Genel haciz yolunda (ilamsız takip) itiraz dilekçesi (icra dairesine)
İlamsız takipte itiraz yedi gün içinde icra dairesine yapılır (İİK m.62). Dilekçe şablonu, ödeme emrinde “senet altındaki imza” varsa imza reddini ayrıca ve açıkça içermelidir.
[İL/İLÇE] İCRA MÜDÜRLÜĞÜ’NE
Dosya No: [yıl]/[sıra] Esas
İtiraz Eden (Borçlu): [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, yurt içi adres]
Alacaklı: [Ad Soyad / Unvan]
Konu: Ödeme emrine itirazdır.
1. Yukarıda numarası yazılı dosyadan çıkarılan ödeme emri [tarih] tarihinde tarafıma tebliğ edilmiştir. İtirazım yedi günlük süre içindedir.
2. Borcun [tamamına / şu kısmına: … TL’lik kısmına] itiraz ediyorum. Takip konusu alacak, [ana para/faiz/ferileri dahil] bakımından borçlu değilim. [Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa itiraz edilen cihet ve miktar açıkça yazılmalıdır, aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.]
3. [Takibe dayanak senet varsa:] Takibe dayanak senet altındaki imza tarafıma ait değildir; imzayı ayrıca ve açıkça reddediyorum.
4. [Varsa:] Alacaklının takip hakkına ve [icra dairesinin yetkisine] de itiraz ediyorum.
5. Dava ve takip işlemlerine esas olmak üzere yurt içi adresim: [adres].
SONUÇ VE TALEP: Takibin durdurulmasına karar verilmesini ve itirazımı gösterir belgenin tarafıma verilmesini arz ederim. [Tarih]
[Borçlu / Vekili — İmza]
Dilekçe şablonu 3: Alacaklının imzaya ve borca itiraza cevap dilekçesi (icra mahkemesi)
Aşağıdaki şablon, kambiyo takibinde borçlunun icra mahkemesine verdiği itiraz dilekçesine karşı alacaklının cevabı içindir. Genel haciz yolunda itirazın geçici/kesin kaldırılması talebi de benzer bir yapıyla hazırlanır; yalnızca dayanak maddeler (İİK m.68, 68/a) ve altı aylık süre farklıdır.
[İL/İLÇE] İCRA HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
Esas No: [yıl]/[sıra] Esas
Cevap Veren (Alacaklı): [Ad Soyad / Unvan], [adres]
Vekili: [Av. Ad Soyad]
Karşı Taraf (Borçlu): [Ad Soyad]
İlgili İcra Dosyası: [İl/İlçe] İcra Müdürlüğü [yıl]/[sıra] Esas
Konu: Borçlunun imzaya ve borca itirazına karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
CEVAPLARIMIZ
1. Süre yönünden: Ödeme emri borçluya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İtiraz dilekçesi [tarih] tarihinde sunulmuş olup [beş günlük yasal süre geçtikten sonra yapıldığından süre yönünden reddi gerekir / süre hesabı mahkemece resen değerlendirilecektir].
2. İmza yönünden: Senetteki imza borçluya aittir. Borçlunun imza inkârı soyut kalmış, somut bir gerekçeyle desteklenmemiştir. İmzanın borçluya ait olduğunun tespiti için [bankadaki imza kartı/noter işlemleri/önceki sözleşmeler] celp edilmeli, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmalıdır. İmza borçluya ait olduğundan İİK m.170/3 uyarınca borçlunun yasal oranlarda inkâr tazminatı ve para cezası ile sorumlu tutulması talep olunur.
3. Borç yönünden: Borçlunun ileri sürdüğü [ödeme/mehil/zamanaşımı/borçlu olmama] iddiası, İİK m.169/a’da aranan resmî veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispatlanmamıştır. [Zamanaşımı iddiası varsa: Senetteki tarih esas alındığında zamanaşımı gerçekleşmemiştir / zamanaşımı [kesme sebebi ve belgesi] ile kesilmiştir.]
4. Senedin aslı [duruşmada ibraz edilecektir / icra dosyasındadır]. Alacaklı olarak duruşmaya katılacağımı bildiririm.
DELİLLER: İcra dosyası, senet aslı, imza örnekleri, bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle borçlunun imzaya ve borca itirazının reddine, takibin devamına, İİK m.169/a ve 170 uyarınca tazminat ve para cezasına, yargılama giderlerinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
[Alacaklı / Vekili — İmza]
Ekler: Vekâletname, senet örneği, imza örnekleri, ödeme emri ve tebliğ belgesi.
Dilekçeye eklenecek belgeler
Sık yapılan hatalar
- Süreyi kaçırmak. Kambiyo takibinde itiraz süresi beş gündür; genel haciz yolundaki yedi günle karıştırılmamalıdır. Gün hesabında tebliğ günü sayılmaz, süre resmî tatil gününe rastlarsa tatili izleyen günde biter (İİK m.19).
- Yanlış merciye vermek. Kambiyo takibinde imzaya ve borca itiraz icra mahkemesine yapılır; genel haciz yolunda ise icra dairesine. Yanlış yere verilen dilekçe, süresinde yapılmış sayılmayabilir.
- İmzayı “ayrıca ve açıkça” bildirmemek. Genel itirazla yetinmek, imza yönünden itirazın yapılmamış sayılması riskini doğurur (İİK m.62).
- Gerçek olmayan imza inkârı. İmza borçluya ait çıkarsa inkâr tazminatı ve para cezası gündeme gelir (İİK m.170/3).
- Borca itirazı belgesiz bırakmak. Kambiyo takibinde itirazın kabulü için resmî veya imzası ikrar edilmiş belge aranır (İİK m.169/a).
- Adres bildirmemek. Borçlu veya vekili, itirazla birlikte yurt içi adres bildirmek zorundadır; yeni adres bildirilmezse tebligat takip talebindeki adrese yapılabilir (İİK m.62).
Dilekçeden sonra süreç nasıl işler?
İtirazdan karara kadar süreç
Karardan sonra: istinaf, genel dava ve tazminat
İtirazın kabulü kararı takibi durdurur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (İİK m.169/a ve 170). Alacaklı genel mahkemede dava açarsa, inkâr tazminatı ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve bu davayı kazanırsa hakkında verilen para cezası kalkar. İtirazın reddi hâlinde ise İİK m.169/a ve 170 gereği borçlu menfi tespit veya istirdat davası açabilir; açarsa hükmolunan tazminat ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur. İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf, İİK m.363’te sayılan istisnalar ve parasal sınır saklı kalmak üzere, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde yapılabilir. İİK m.169/a son fıkra uyarınca itirazın reddi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması hiçbir icra muamelesini durdurmaz; borçlu m.33/3’e göre teminat gösterirse icra durur.
Sonuç
İmzaya ve borca itiraz dilekçeleri, takip türünün doğru tespiti ve sürenin kaçırılmaması hâlinde anlam kazanır. Kambiyo takibinde itirazlar beş gün içinde icra mahkemesine, genel haciz yolunda yedi gün içinde icra dairesine bildirilir; imza itirazı ile borca itiraz farklı ispat ve yaptırım kurallarına tabidir. Alacaklı yönünden cevap dilekçesi, süre, imzanın aidiyeti ve belgeyle ispat eksenlerinde kurulur. Yukarıdaki şablonlar genel çerçevedir; her dosya için tarih, belge ve itiraz sebebi yeniden değerlendirilmelidir.
Sahte imzalı çek nedeniyle başlatılan takipte suç duyurusu yönü için sahte çek şikâyet dilekçesi rehberine göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kambiyo senedine dayalı takipte imzaya ve borca itiraz süresi kaç gündür?
İİK m.168/4 ve 168/5 uyarınca imzaya itiraz ile borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirilir. Kambiyo senedi vasfı bulunmadığına ilişkin şikâyet de İİK m.168/3 uyarınca aynı beş günlük süreye tabidir.
Genel haciz yolunda (ilamsız takip) itiraz süresi ve mercii nedir?
İİK m.62/1 uyarınca borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirir. Senet altındaki imza reddediliyorsa bunun itirazda ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir; aksi hâlde icra takibi yönünden imza kabul edilmiş sayılır.
İmzaya itiraz ile borca itiraz arasındaki fark nedir?
İmzaya itirazda borçlu, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürer; borca itirazda ise imzayı reddetmeksizin borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, mehil verildiğini veya zamanaşımını savunur. Kambiyo takibinde her ikisi de icra mahkemesine bildirilir, ancak İİK’te farklı maddelerde (m.170 ve m.169) ve farklı ispat kurallarıyla düzenlenmiştir.
Borca itirazın kabulü için hangi belge gerekir?
İİK m.169/a uyarınca icra mahkemesi hâkimi, borcun olmadığının veya itfa ya da imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı hâlinde itirazı kabul eder. Zamanaşımı iddiası ise alacaklının ibraz ettiği kambiyo senedindeki tarihe göre değerlendirilir.
Haksız imza inkârının yaptırımı var mıdır?
İİK m.170/3 uyarınca inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve itiraz ile birlikte takip geçici olarak durdurulmuşsa, borçlu takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatına ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir. Bu nedenle imzaya itiraz, yalnızca imza gerçekten borçluya ait değilse ileri sürülmelidir.
Alacaklı itiraza karşı ne yapabilir?
Kambiyo takibinde alacaklı, icra mahkemesinde yapılan duruşmada cevaplarını sunar ve imzanın borçluya ait olduğunu ispata çalışır. Genel haciz yolunda ise İİK m.68/a uyarınca özel senette imza itiraz sırasında reddedilmişse itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir; itirazın iptali davası için süre bir yıldır (m.67).
İcra mahkemesinin kararına karşı kanun yolu var mıdır?
İİK m.363 uyarınca icra mahkemesi kararlarına karşı, maddede sayılan istisnalar ve parasal sınır saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir; başvuru süresi tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır. İstinaf başvurusu satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz. Parasal sınır ve istisnalar için metnin güncel hâli kontrol edilmelidir.
Bu dilekçe örneğini aynen kullanabilir miyim?
Hayır. Şablonlar genel çerçeve sunar; takip dosyasının numarası, ödeme emri tebliğ tarihi, senedin türü, itiraz sebepleri ve ekler dosyaya göre özelleştirilmeli, süre hesabı mutlaka yapılmalıdır. Beş günlük süre kaçırıldığında kambiyo takibinde bu itirazlar ileri sürülemeyebilir; bu nedenle başvuru öncesi bir avukattan görüş alınması önerilir.
İlgili yazılarımız
İcra Takibine Nasıl İtiraz Edilir? · İcra Takibine İtiraz Süresi Kaç Gündür? · Takibin Tedbiren Durdurulması Talebi · Dilekçe ve İtiraz Örnekleri · Senet Davası
Kambiyo takibinde beş günlük süre kaçırıldığında savunma imkânları daralabilir; dosyanızı hemen birlikte inceleyelim.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukattır. Bu yazı, mevzuat.gov.tr üzerinde yayımlanan güncel kanun metinleri esas alınarak hazırlanmıştır; dilekçe örnekleri genel şablon niteliğindedir ve somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
